Τέσσερις μοναχοί του Άγιου Όρους προσέφυγαν στο ΣτΕ: Ζητούν την κατάργηση του αστυνομικού τμήματος

 

Στην προσφυγή τους σημειώνουν πως στη χερσόνησο του Άθω παρατηρείται μηδενική εγκληματικότητα και δεν δικαιολογείται αυξημένη αστυνομική παρουσία

Τέσσερις μοναχοί του Αγίου Όρους, που εγκαταβιούν σε διαφορετικά κελλιά της μοναστικής Πολιτείας, κατέθεσαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας αίτηση ακύρωσης της απόφασης με την οποία ιδρύθηκε και ήδη λειτουργεί Αστυνομική Διεύθυνση στη χερσόνησο του Άθω.

Υποστηρίζουν ότι η λειτουργία της συγκεκριμένης υπηρεσίας που υπάγεται απ’ ευθείας στο αρχηγείο της ΕΛ.ΑΣ. είναι αντισυνταγματική και παραβιάζεται το Αυτοδιοίκητο του Αγίου Όρους, καθώς σύμφωνα με τον Καταστατικό Χάρτη το μέχρι πρότινος αστυνομικό τμήμα των Καρυών και οι αρμοδιότητές του υπαγόταν στον πολιτικό διοικητή του Αγίου Όρους, δηλαδή στο υπουργείο Εξωτερικών. Τονίζουν ότι το Περιβόλι της Παναγιάς με την απόφαση ίδρυσης της διευρυμένης αστυνομικής υπηρεσίας αντιμετωπίζεται ως κοινό τμήμα της περιφέρειας και όχι ως αυτοδιοίκητη αυτοτελής περιοχή, σε αντίθεση με όλους τους νόμους και τα διατάγματα.

Στην προσφυγή τους σημειώνουν πως στη χερσόνησο του Άθω παρατηρείται μηδενική εγκληματικότητα και δεν δικαιολογείται αυξημένη αστυνομική παρουσία

Τέσσερις μοναχοί του Αγίου Όρους, που εγκαταβιούν σε διαφορετικά κελλιά της μοναστικής Πολιτείας, κατέθεσαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας αίτηση ακύρωσης της απόφασης με την οποία ιδρύθηκε και ήδη λειτουργεί Αστυνομική Διεύθυνση στη χερσόνησο του Άθω.

Υποστηρίζουν ότι η λειτουργία της συγκεκριμένης υπηρεσίας που υπάγεται απ’ ευθείας στο αρχηγείο της ΕΛ.ΑΣ. είναι αντισυνταγματική και παραβιάζεται το Αυτοδιοίκητο του Αγίου Όρους, καθώς σύμφωνα με τον Καταστατικό Χάρτη το μέχρι πρότινος αστυνομικό τμήμα των Καρυών και οι αρμοδιότητές του υπαγόταν στον πολιτικό διοικητή του Αγίου Όρους, δηλαδή στο υπουργείο Εξωτερικών. Τονίζουν ότι το Περιβόλι της Παναγιάς με την απόφαση ίδρυσης της διευρυμένης αστυνομικής υπηρεσίας αντιμετωπίζεται ως κοινό τμήμα της περιφέρειας και όχι ως αυτοδιοίκητη αυτοτελής περιοχή, σε αντίθεση με όλους τους νόμους και τα διατάγματα.

«Με τις διατάξεις αυτές τροποποιείται θεμελιακά το συνταγματικά κατοχυρωμένο Αυτοδιοίκητο του Αγίου Όρους και στην ουσία καταργείται αυτό, ενώ οι ρυθμίσεις αυτές, σε κάθε περίπτωση λαμβάνονται χωρίς να ληφθεί υπόψη η θέση της Ιεράς Κοινότητας», σημειώνουν οι τέσσερις μοναχοί στην αίτηση ακύρωσης που κατέθεσαν μετά την απόφαση για την ίδρυση της Αστυνομικής Διεύθυνσης και η οποία συζητήθηκε πριν λίγες ημέρες στη διευρυμένη επταμελή σύνθεση του Συμβουλίου της Επικρατείας. «Παραβιάζεται το Αυτοδιοίκητο επειδή επιτρέπεται η άμεση παρέμβαση της αστυνομίας στον Άγιον Όρος», σημείωσε μιλώντας στη Voria.gr ο νομικός εκπρόσωπος των μοναχών που χειρίζεται την υπόθεση Σπύρος Κωνσταντόπουλος.

Στο τυπικό μέρος, οι προσφεύγοντες μοναχοί σημειώνουν ότι με την απόφαση ίδρυσης Αστυνομικής Διεύθυνσης η οποία υπάγεται στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη θίγεται η λειτουργία του Αγίου Όρους. Υποστηρίζουν ότι η απόφαση προσκρούει στο άρθρο 5 του Καταστατικού Χάρτη του Αγίου Όρους, σύμφωνα με το οποίο τη διοίκηση των αστυνομικών δυνάμεων στη χερσόνησο του Άθω έχει ο Πολιτικός Διοικητής, ο οποίος υπάγεται στο υπουργείο Εξωτερικών. «Αποτελεί το Άγιον Όρος μέρος της ελληνικής επικράτειας, ο τρόπος διοίκησης όμως, οφείλει να λαμβάνει υπόψη το Αυτοδιοίκητο, το άβατο και τις θεσμικές και αντικειμενικές ιδιαιτερότητες της μοναστικής Πολιτείας, αξίωση που υλοποιείται μέσω του Καταστατικού Χάρτη, που δεν αποφασίζει αλλά εγκρίνει η ελληνική Βουλή», αναφέρουν στην αίτησή τους, που έχει διασφαλίσει η Voria.gr. Θέτουν ζήτημα παραβίασης του Καταστατικού Χάρτη που ισχύει βάσει του Συντάγματος και η αλλαγή του οποίου απαιτεί τη σύμφωνη γνώμη και των είκοσι μοναστηριών.

Μάλιστα σε νομική μελέτη που συνδέεται με την προσφυγή και υπογράφεται από «αγιορείτες κελλιώτες πατέρες», αφήνουν σαφείς αιχμές για την απόφαση και υποστηρίζουν πως «καταργείται η εξουσία των μονών δυναμένων να εκδίδουν αποφάσεις διοικητικών αρχών του Αγίου Όρους και ουσιαστικά επανέρχεται σε ισχύ το αντισυνταγματικό νομοθετικό διάταγμα 124/1969 της δικτατορίας των Συνταγματαρχών, που μόνον αυτό αποτόλμησε την κατάλυση της νόμιμης εξουσίας των αγιορειτικών διοικητικών οργάνων».

Οι «παρεμβάσεις»

«Οι διατάξεις του νέου νόμου δεν θίγουν τη διάταξη του Καταστατικού Χάρτη του Αγίου Όρους, που ορίζει ότι ο Πολιτικός Διοικητής έχει υπό τις αμέσους διαταγάς του τη δύναμη της αστυνομίας και δεν μπορούν να θίξουν τη διάταξη αυτή, διότι ο Καταστατικός Χάρτης έχει αυξημένη τυπική ισχύ και δεν μπορεί καμιά διάταξη νόμου να τον επηρεάσει, να τον αλλάξει. Δηλαδή υπερισχύει ό,τι ορίζει ο Καταστατικός Χάρτης του Αγίου Όρους», είπε από την πλευρά του στη Voria.gr ο καθηγητής της Ιστορίας των αγιορείτικων θεσμών στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, Αναστάσιος Νικόπουλος, καθησυχάζοντας τους προσφεύγοντες μοναχούς. Ακόμη ο κ. Νικόπουλος επισημαίνει ότι «πρακτικά πρέπει να κάνουμε την εξής διάκριση ανάμεσα στην τοπική εμβέλεια της αστυνομίας στη χερσόνησο του Αγίου Όρους, δηλαδή την παρουσία της και στα καθήκοντα που ασκεί και στον επιχειρησιακό σχεδιασμό της αστυνομίας, τον οποίο δεν μπορεί να κάνει τοπικά ο διοικητής αλλά μόνον κεντρικά το αρχηγείο. Άλλωστε, η τήρηση της δημόσιας τάξης και ασφάλειας  του Αγίου Όρους είναι από τις εξουσίες που δεν τις ασκεί όργανο του Αυτοδιοίκητου του Αγίου Όρους, αλλά η Πολιτεία».

«Πλέον μπορεί να παρεμβαίνει στα θέματα ασφαλείας του Αγίου Όρους απ’ ευθείας η αστυνομία, ενώ με το καθεστώς του Αυτοδιοίκητου αυτή την αρμοδιότητα έχει ο διοικητής», αντιτείνει ο κ. Κωνσταντόπουλος. «Στο Άγιον Όρος υπάρχει ειδικό καθεστώς και καλείται η αστυνομία που έχει εντελώς άλλη λειτουργία να εφαρμόσει ένα ειδικό καθεστώς για το οποίο είναι εντελώς ανίκανη να το κάνει επειδή δεν έχει την εκπαίδευση», συμπλήρωσε.

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία

Εντύπωση πάντως προξενεί το γεγονός ότι οι τέσσερις μοναχοί που ζήτησαν την ακύρωση της απόφασης με την οποία ιδρύθηκε η Αστυνομική Διεύθυνση Αγίου Όρους, τη συνδέουν με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Στην προσφυγή τους σημειώνουν πως στη χερσόνησο του Άθω παρατηρείται μηδενική εγκληματικότητα και δεν δικαιολογείται αυξημένη αστυνομική παρουσία. Είναι όμως ενδεικτικό αυτό που αναφέρουν: «Η προληπτική ισχυρά αστυνόμευση του Αγίου Όρους για λόγους δημόσιας ασφάλειας εξαιτίας του ρωσοουκρανικού πολέμου δεν είναι ανάλογη του κινδύνου που έχει σημειωθεί στον ελλαδικό χώρο και κυρίως στο έδαφος του Αγίου Όρους. Με τον τρόπο αυτό παραβιάζονται τα δικαιώματα των μοναχών του Αγίου Όρους αλλά όχι μόνον», υπογραμμίζεται στο κείμενο που διασφάλισε η Voria.gr. Και συνεχίζουν τις σχετικές επισημάνσεις με επίκληση της ύπαρξης μοναστηριών διαφορετικών εθνοτήτων (ρωσικό, βουλγαρικό, σερβικό) και τη ρουμανική σκήτη. «Η διαρκώς κλιμακούμενη φιλολογία που, χωρίς καμία ουσιαστική τεκμηρίωση, εμπλέκει τις μονές ή επιμέρους μονές στη ρωσοουκρανική σύρραξη, δεν αποτελεί νόμιμο λόγο δημοσίου συμφέροντος για την περιστολή του ειδικού προνομιακού καθεστώτος», μεταφέρουν στην προσφυγή τους.

Η προβολή του συγκεκριμένου λόγου ως επιχείρημα επισημαίνεται και από τον εισηγητή του Συμβουλίου της Επικρατείας στη συζήτηση της υπόθεσης, ωστόσο αναφέρει ότι δεν προκύπτει τέτοιο στοιχείο. «Από τα στοιχεία του φακέλου και τις απόψεις της Διοίκησης δεν προκύπτει ότι οι προσβαλλόμενες διατάξεις τέθηκαν για τον ανωτέρω λόγο», σημειώνει ο εισηγητής της υπόθεσης που παραθέτει τα επιχειρήματα των δύο πλευρών. «Η νομοθετική πρωτοβουλία πάρθηκε με την έναρξη του πολέμου και αυτό μεταφέρθηκε στους μοναχούς», παρατήρησε σε Voria.gr ο κ. Κωνσταντόπουλος.

Στο υπόμνημα που κατέθεσαν οι τέσσερις μοναχοί κατά τη συζήτηση της υπόθεσης στο ΣτΕ παρέθεσαν μία σειρά από λειτουργίες που κατά την άποψή τους θα παραβιαστούν με τη λειτουργία της Αστυνομικής Διεύθυνσης. Συγκεκριμένα αναφέρουν ότι η νέα υπηρεσία θα ασκεί το σύνολο των αστυνομικών αρμοδιοτήτων χωρίς διάκριση, οι επιθεωρητές Βόρειας Ελλάδας της ΕΛ.ΑΣ. θα ασκούν τον έλεγχο και την εποπτεία, ότι η νέα υπηρεσία θα μπορεί αν συνάπτει μέχρι και συνεργασίες ανεξάρτητα εάν αυτές θίγουν τη λειτουργία του Αγίου Όρους, θα μπορεί να εκδίδει διατάξεις για την περιοχή, θα μπορεί επιχειρησιακά να δραστηριοποιείται οποιαδήποτε υπηρεσία του σώματος και θα μπορούν να εγκαταστήσουν συστήματα παρακολούθησης στους δημόσιους χώρους του.

Πάντως από την πλευρά της Πολιτείας μετά την αίτηση που κατατέθηκε στο ΣτΕ επιχειρήθηκε διόρθωση του Προεδρικού Διατάγματος. Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται στο κείμενο του εισηγητή δημοσιεύτηκε νέο Προεδρικό Διάταγμα επ’ αυτού που προέβλεπε την ίδρυση της Αστυνομικής Διεύθυνσης, με την προσθήκη της παραγράφου που αναφέρει ότι «από τις ρυθμίσεις του παρόντος άρθρου δεν θίγονται οι αρμοδιότητες του Πολιτικού Διοικητή του Αγίου Όρους, όπως αυτές ορίζονται». Επίσης η νέα αστυνομική υπηρεσία εγκαινιάστηκε πρόσφατα με τις ευλογίες και την παρουσία της πολιτικής και θρησκευτικής διοίκησης του Αγίου Όρους, στις Καρυές.

 

ΟΣΙΟΣ ΚΑΛΛΙΣΤΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΚΑΙ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ

 

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Κάλλιστος Α΄, ήταν θιασώτης των αντιλήψεων του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά. Πασίγνωστος για την ευρυμάθειά του ο Κάλλιστος, ως μοναχός της Μονής των Ιβήρων του Αγίου Όρους έχαιρε μεγάλης εκτιμήσεως για την πραότητα και την εγκράτειά του κυρίως, όμως, αναγνωριζόταν ως ένας από τους ουσιαστικότερους εκπροσώπους των ησυχαστών στο Άγιο Όρος.

Τοιχογραφία - Ι.Μ.Παντοκράτορος

Γεννήθηκε περί το τέλος του 13ου αιώνα μ.Χ. Προγυμνάσθηκε στο μοναχικό βίο και τη θεωρία του ησυχασμού στη σκήτη του Μαγουλά έχοντας ως δασκάλους τους αδελφούς της σκήτης Ησαΐα, Κορνήλιο και Μακάριο. Στη σκήτη αυτή του Αγίου Όρους συναντήθηκε με τον Άγιο Αθανάσιο των Μετεώρων (βλέπε 20 Απριλίου) τον οποίο βοήθησε να κτίσει, κατά το διάστημα της δεύτερης πατριαρχίας του (22 Ιουνίου 1354 μ.Χ. – 20 Ιουνίου 1364 μ.Χ.) το μοναστήρι της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στα Μετέωρα.

Εμφορούμενος από πνεύμα συνέσεως, υπομονής και αγάπης, ο μοναχός Κάλλιστος, έγινε μαθητής του Οσίου Γρηγορίου του Σιναΐτου (βλέπε 6 Απριλίου), το βίο του οποίου και συνέγραψε. Στη σκήτη του Μαγουλά ο Κάλλιστος χειροτονήθηκε ιερέας και έμεινε σ’ αυτήν έως και το 1340 – 1341 μ.Χ. χρονολογία συντάξεως του αγιορείτικου τόμου «Υπέρ των ιερώς ησυχαζόντων» στον οποίο και υπέγραψε ως αδελφός της σκήτης.

Αγαπημένος μαθητής του Οσίου Γρηγορίου του Σιναΐτου συνόδευσε το δάσκαλό του στην έρημο των Παρορίων όπου και οικοδόμησαν κελιά, για να στεγάσουν το αυξανόμενο πλήθος των μαθητών του Oσίου. Ο Κάλλιστος αφού έμεινε κοντά στο δάσκαλό του για μικρό χρονικό διάστημα επέστρεψε στο Άγιο Όρος, όπου, μετά το 1340 – 1341 μ.Χ. εγγράφεται στο μοναχολόγιο της Μονής των Ιβήρων.

Αυτήν την εποχή, στα όρια της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, η προς το Θεό ένωση των χριστιανών έπαψε να υπάρχει και οι ομόφυλοι αντίπαλοι έως θανάτου έγιναν. Με τη συνέργια του πονηρού η αγάπη διώχθηκε, η ένωση που επιτυγχάνεται με το της παλιγγενεσίας και της θεογενεσίας λουτρό διαλύθηκε. Το έθνος απ’ άκρου εις άκρον τον εαυτό του πολεμά και υπό του εαυτού του πολεμιέται, καθώς, η εμφύλια διαμάχη που είχε ξεσπάσει στο Βυζάντιο, στην αρχή μεταξύ του Ανδρόνικου Β΄ (1282 – 1328 μ.Χ.) και του Ανδρόνικου Γ΄ (1328 – 1341 μ.Χ.) προξένησε μεγάλες συμφορές σε όλη την επικράτεια της αυτοκρατορίας.

Η ερήμωση της χώρας από τις ληστρικές επιδρομές και τις πολεμικές επιχειρήσεις κυρίως, κατά τη δεύτερη φάση του εμφυλίου σπαραγμού, διόγκωσε την κοινωνική εξαθλίωση γεγονός που δεν άφησε αδιάφορους τους μοναχούς του Αγίου Όρους. Το 1342 μ.Χ. η Ιερά Κοινότητα του Άγίου Όρους συγκροτεί επιτροπή ειρηνεύσεως και συνδιαλλαγής την οποία στέλνει στην Κωνσταντινούπολη προκειμένου να συμφιλιώσει τους αυτοκράτορες του Βυζαντίου Ιωάννη Καντακουζηνό (1347 – 1354 μ.Χ.) και Ιωάννη Ε΄ Παλαιολόγο (1341 – 1391 μ.Χ.) που βρισκόταν σε αλληλομαχία. Ηγετική φυσιογνωμία αυτής της επιτροπής ήταν ο ενάρετος και πεπαιδευμένος ιερομόναχος Κάλλιστος που εντυπωσίασε, παρά το ατελέσφορο της ειρηνευτικής προσπάθειας, τους αντιμαχόμενους Βασιλείς. Με την επιστροφή του από τη βασιλεύουσα στο Άγιο Όρος ο ιερομόναχος Κάλλιστος διορίζεται από την Ιερά Κοινότητα μέλος της επιτροπής του αντιαιρετικού κατά των Βογόμιλων αγώνα, την κακόδοξη διδασκαλία των οποίων ανέκοψε στα πρώτα της βήματα στο Άγιο Όρος, ορθοτομώντας το λόγο της αληθείας.

Μετά την παραίτηση του Οικουμενικού Πατριάρχη Ισιδώρου (17 Μαΐου 1347 μ.Χ. – 2 Δεκεμβρίου 1349 μ.Χ.), τον Οικουμενικό Θρόνο κόσμησε ο αγιορείτης ιερομόναχος Κάλλιστος, ύστερα από πρόταση του αυτοκράτορα Ιωάννη Καντακουζηνού, ο οποίος έστειλε τριήρη στο Άγιο Όρος για να μεταφέρει στη βασιλεύουσα το νέο Οικουμενικό Πατριάρχη. Στις 10 Ιουνίου του 1350 μ.Χ. με ψήφους κανονικές γίνεται η εκλογή και η ενθρόνιση του Οικουμενικού Πατριάρχη Κάλλιστου Α΄ που διοίκησε την Ορθόδοξη Εκκλησία ως και τις 27 Νοεμβρίου του 1353 μ.Χ. οπότε, αρνούμενος να συναινέσει στον παραγκωνισμό του νόμιμου αυτοκράτορα Ιωάννη Ε΄ Παλαιολόγου από τον Καντακουζηνό, που ήθελε να ανακηρύξει το γιο του Ματθαίο συναυτοκράτορά του, απεκδύθηκε εκουσίως το πατριαρχικό αξίωμα και έζησε αρχικά στην Ιερά Μονή του Αγίου Μάμαντος στην Κωνσταντινούπολη. Ο αυτοκράτορας Ιωάννης Καντακουζηνός με επίσημη πρόσκληση ζήτησε την επιστροφή του στον πατριαρχικό θρόνο, όμως, ο πατριάρχης Κάλλιστος Α΄, θεματοφύλακας της ορθής πίστεως και της νομιμότητας στη βυζαντινή αυτοκρατορία αποποιήθηκε την ηγεσία της Ορθοδόξου Εκκλησίας και μετέβη στην Τένεδο όπου βρισκόταν η έδρα των στρατιωτικών επιχειρήσεων του νόμιμου αυτοκράτορα Ιωάννη Ε΄ Παλαιολόγου.

Αξιομνημόνευτη πατριαρχική πράξη, κατά το διάστημα της πρώτης πατριαρχίας του Κάλλιστου Α΄, είναι η έκδοση σιγιλίου το Δεκέμβριο του 1350 μ.Χ., κατά των προστρεχόντων στους μάγους. Αυτήν την εκφυλιστική πνευματική κατάσταση του λαού, που είχε την αρχή της στην πνευματική ληρότητα του κλήρου, ο πατριάρχης Κάλλιστος αντιμετώπισε με την εκλογή από το χορό των ευλαβέστερων και σεμνών στο βίο ιερέων-έξαρχων πνευματικών ταγών, που τοποθέτησε σε κάθε ενορία με καθήκοντα την καθοδήγηση και νουθεσία, τόσο του εκκλησιάσματος όσο και του κλήρου.

Το Δεκέμβριο του 1351 μ.Χ. ο Οικουμενικός Πατριάρχης Κάλλιστος Α΄, προκειμένου να προστατέψει την πνευματική ενότητα της Ορθοδοξίας, συγκάλεσε τοπική σύνοδο στην Κωνσταντινούπολη που καταδίκασε τις κακοδοξίες των αντιησυχαστών Βαρλαάμ και Ακινδύνου καθώς και τους πρεσβεύοντας τις ίδιες δοξασίες μητροπολίτες Εφέσου και Γάνου.

Το φθινόπωρο του 1352 μ.Χ. ο Πατριάρχης Κάλλιστος δεν δίστασε να αφορίσει το Σερβικό Πατριαρχείο, που είχε παράνομα συσταθεί από το Σέρβο ηγεμόνα Στέφανο Δουσάν, προκειμένου να κρατήσει ενωμένη την Αγία του Χριστού Εκκλησία.

Στέφανος Δουσάν

Μετά την οικειοθελή απομάκρυνση του Κάλλιστου Α΄ από τον Οικουμενικό Θρόνο ο αυτοκράτορας Ιωάννης Καντακουζηνός συγκάλεσε σύνοδο, που κήρυξε έκπτωτο τον Κάλλιστο και εξέλεξε στον Οικουμενικό θρόνο τον Μητροπολίτη Ηρακλείας Φιλόθεο Κόκκινο (1353 – 1354 μ.Χ.).

Η είσοδος στην πρωτεύουσα, το Νοέμβριο του 1354 μ.Χ., δυνάμεων φιλικά προσκείμενων στον αυτοκράτορα Ιωάννη Ε΄ Παλαιολόγο, σήμανε ουσιαστικά το τέλος του εμφυλίου πολέμου και την άνοδο το χειμώνα του 1354 μ.Χ. στον Οικουμενικό Θρόνο, για δεύτερη φορά, του Κάλλιστου Α΄.

Κατά το χρονικό διάστημα της δεύτερης πατριαρχίας του Κάλλιστου Α΄, μεταξύ των άξιων αναφοράς διοικητικών πράξεών του συγκαταλέγονται: α) η έκδοση συνοδικού τόμου που απαγόρευε τα συνοικέσια ανάμεσα σε παιδιά, με επιβολή μάλιστα αφορισμού στους γονείς και κηδεμόνες, που πρωτοστατούσαν σε τέτοιου είδους διαπραγματεύσεις με σκοπό τη σύναψη γάμου και β) η μείζονος σημασίας, το Δεκέμβριο του 1355 μ.Χ., πατριαρχική διδασκαλία προς τους Βουλγάρους ιερείς και μοναχούς, που βάπτιζαν κακώς, με μία μόνο κατάδυση και ραντισμό, ενώ το Άγιο Μύρο αντικαθιστούσαν με Μύρο από τα λείψανα του Αγίου Δημητρίου και του Αγίου Βαρβάρου.

Κατά τη διάρκεια της δεύτερης πατριαρχίας του Κάλλιστου Α΄ ιδρύθηκαν τα μοναστήρια Παντοκράτορος και Σίμωνος Πέτρας στο Άγιο Όρος.

Στην προσπάθειά του να αναχαιτίσει, ως πρόμαχος της Ορθοδοξίας, την εισβολή κακοδόξων δογμάτων στην Ορθόδοξη Εκκλησία ο Πατριάρχης Κάλλιστος Α΄ έγραψε και εκφώνησε πλήθος ομιλιών κατά των αιρετικών ενώ, προκειμένου να εμψυχώσει σε δύσκολους καιρούς το λαό της Βασιλίδος των πόλεων συνέταξε προσευχές, τις οποίες η Εκκλησία μας έχει ενταγμένες στα λειτουργικά της βιβλία και αναπέμπει προς τον Κύριο προκειμένου να επιτύχει την αρωγή Του σε δύσκολες περιστάσεις. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Κάλλιστος Α΄ έγραψε, εκτός των αντιαιρετικών ομιλιών και προσευχών και βίους αγίων, όπως του Αγίου Γρηγορίου του Σιναΐτου και του Οσίου Θεοδοσίου Τυρνόβου.

Το τέλος του εμφύλιου σπαραγμού στη βυζαντινή αυτοκρατορία δεν έφερε και την ειρήνη στην επικράτειά της. Η ημισέληνος, ως δρέπανο θανάτου θερίζει τα στάχυα της ορθοδοξίας στα καλλίκαρπα μέρη του Έβρου. Οι Τούρκοι που ήρθαν ως σύμμαχοι του Ιωάννη Καντακουζηνού στα Βαλκάνια, έφτιαξαν ισχυρά προγεφυρώματα στη Θράκη και με έδρα το Διδυμότειχο, την Ανδριανούπολη και τη Φιλιππούπολη κατέστρεφαν την ύπαιθρο χώρα εφαρμόζοντας συστηματικά μέτρα εποικισμού.

Η αντιμετώπιση αυτής της καταστάσεως απαιτούσε τη συνένωση των χριστιανικών δυνάμεων της Βαλκανικής. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Κάλλιστος Α΄ ηγήθηκε μιας αυτοκρατορικής πρεσβείας προς την ηγεμόνα των Σέρβων Ελισάβετ, με αντικειμενικό σκοπό τη συμμαχία των σερβικών και των βυζαντινών δυνάμεων, για να αναχαιτιστεί η Τουρκική επεκτατικότητα στη Θράκη.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης και η συνοδεία του αφού προσκύνησαν στο Άγιο Όρος, έφτασαν στην πόλη των Σερρών στις αρχές Ιουνίου του 1364 μ.Χ. και έτυχαν από την ηγεμόνα των Σέρβων Ελισάβετ επίσημης υποδοχής. Όμως ο Πατριάρχης Κάλλιστος Α΄ ασθένησε από λοιμώδη νόσο και τελείωσε το βίο του απρόοπτα στην πόλη των Σερρών. Η λοιμώδης νόσος πρόσβαλε την υγεία και πολλών μελών από τη συνοδεία του Πατριάρχη με αποτέλεσμα να απλωθεί η φήμη πως, ο Πατριάρχης και η συνοδεία του, δηλητηριάστηκαν από τους Σέρβους. Τη φήμη αυτή ο ιστορικός αυτών των χρόνων Ιωάννης Καντακουζηνός απορρίπτει ως αβάσιμη και ψευδή.

Η θλιβερή είδηση του απρόοπτου τέλους της ζωής του Πατριάρχη διέτρεξε τα όρια της αυτοκρατορίας. Επιτροπές από τα σπουδαιότερα μοναστήρια του Αγίου Όρους και μάλιστα της Λαύρας, ήρθαν στις Σέρρες και ζήτησαν από την Ελισάβετ το σκήνωμα του ιεράρχη προκειμένου να το μεταφέρουν στην μητρόπολη του ορθόδοξου μοναχισμού, το Άγιο Όρος. Η ηγεμόνας των Σέρβων δεν κάμφθηκε από τις παρακλήσεις των μοναχών. Ενταφίασε το άγιο λείψανο του Πατριάρχη σε ταφικό παρεκκλήσι που έκτισε στο προαύλιο του Μητροπολιτικού ναού για να έχει η ίδια και η πόλη των Σερρών την προστασία του.

Ασφαλείς ενδείξεις βεβαιώνουν πως το μεγαλοπρεπές παρεκκλήσι, αριστερά της εισόδου του Ιερού Μητροπολιτικού Ναού των Αγίων Θεοδώρων, στεγάζει τον τάφο του Οικουμενικού Πατριάρχη Κάλλιστου Α΄.

Για το σύνολο των διδαχών του, τους αγώνες του για την προάσπιση της ενότητας της Εκκλησίας από την ανταρσία και τις κακοδοξίες των δυτικών και τη συμβολή του στο θρίαμβο της Ορθοδοξίας, η Εκκλησία μας συγκατέλεξε τον Οικουμενικό Πατριάρχη Κάλλιστο Α΄ μεταξύ των αγίων της και όρισε η μνήμη του να εορτάζεται στις 20 Ιουνίου.

Ἀπολυτίκιον

῏Ηχος αʹ. Τῆς ἐρήμου πολίτης.

Βασιλίδος ἐδείχθης Πατριάρχης θεόσοφος, καὶ ̔Αγίου ῎Ορους τὸ κλέος, τῶν Σεῤῥαίων θησαύρισμα, τῶν θείων δὲ Χριστοῦ ἡσυχαστῶν ὁ φίλος καὶ συνήγορος ὁμοῦ· διὸ πάντες πάτερ Κάλλιστε ἐν χαρᾷ ὑμνοῦμέν σε κραυγάζοντες· Δόξα τῷ σὲ δοξάσαντι Χριστῷ, δόξα τῷ σὲ θαυμαστώσαντι, δόξα τῷ χορηγοῦντι διὰ σοῦ ἡμῖν τὰ κάλλιστα.

Αλλαγή Ιεράς Επιστασίας - Ο Ιερομόναχος Στέφανος ο Χιλανδαρινός νέος Πρωτεπιστάτης

 ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ: Ο Ιερομόναχος Στέφανος ο Χιλανδαρινός νέος Πρωτεπιστάτης – Άλλαξε η Ιερά Επιστασία

 

Ο ιερομόναχος Στέφανος από την Ιερά Μονή Χιλανδαρίου είναι για τον επόμενο χρόνο ο νέος Πρωτεπιστάτης της Ιεράς Κοινότητας του Αγίου Όρους.

Με καταγωγή από τη Σερβία ο π. Στέφανος βρίσκεται αρκετά χρόνια στη Μονή Χιλανδαρίου και έχει υπηρετήσει ξανά στο παρελθόν στην Ιερά Επιστασία, την οποία συμπληρώνουν οι: π. Παύλος από τη Μονή Ξηροποτάμου, γέρων Νικόδημος από την Αγίου Παύλου και ιερομόναχος Παΐσιος από τη Μονή Γρηγορίου.

 

Σύμφωνα με το τελετουργικό νωρίς το πρωί έγινε η συνεδρίαση της Ιεράς Κοινότητας με τον απολογισμό -κυρίως οικονομικό- της απερχόμενης Ιεράς Επιστασίας, με Πρωτεπιστάτη τον π. Χριστοφόρο από την Ιερά Μονή Ιβήρων και ακολούθησε η κατάθεση των συμβόλων, δηλαδή της επιστασιακής ράβδου, των διάσημων του Αγίου Πρώτου και της τετραμερούς σφραγίδας.

Ο αντιπρόσωπος της Ιεράς Μονής Μεγίστης Λαύρας -που είναι το πρώτο στη σειρά μοναστήρι- π. Νικόδημος παρέλαβε τη ράβδο, ο αντιπρόσωπος της Μονής Βατοπαιδίου τα διάσημα και οι επόμενες τέσσερις μονές τα μέρη της σφραγίδας.

Ακολούθησε μικρή δέηση στον Ιερό Ναό του Πρωτάτου όπου ο π. Νικόδημος εγκατέστησε τη νέα Ιερά Επιστασία. Μετά την αποχώρηση των επισήμων συνεδρίασε κεκλεισμένων των θυρών η Ιερά Κοινότητα για την διανομή των διακονημάτων, λ.χ. τον ορισμό του Αρχιγραμματέα.

Στην εκδήλωση αλλαγής παρέστησαν ο υπηρεσιακός υπουργός Εθνικής Άμυνας, Αλκιβιάδης Στεφανής, ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Παναγιώτης Πικραμμένος, ο περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας, Απόστολος Τζιτζικώστας, ο Πολιτικός Διοικητής του Αγίου Όρους, Θανάσης Μαρτίνος και ο αναπληρωτής του, Αρίστος Κασμίρογλου.

Εκοιμήθη ο Γέρων Παύλος ο Καυσοκαλυβίτης

 Εκοιμήθη χθες ο ασκητής Γέρων Παύλος από τα Καυσοκαλύβια του Αγίου Όρους.

Πρόκειται για έναν μεγάλο ασκητή της αγιορείτικης ερήμου, εκεί που έζησε για δεκάδες χρόνια . Η καλύβα του στα Καυσοκαλύβια είναι δίπλα από αυτή του Αγίου ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ !

Ο γέροντας του ο Νικάνωρ ήταν πνευματικός αδελφός με τον Όσιο Πορφύριο.

ΠΗΓΗ : ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

ΣΗΜΕΡΑ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΠΙΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ

 Σήμερα θα πραγματοποιηθεί στις Καρυές του Αγίου Όρους η τελετή αλλαγής της Ιεράς Επιστασίας. Σύμφωνα με τα θέσμια του Αγίου Όρους κάθε χρόνο την 1η Ιουνίου με το παλαιό ημερολόγιο (14 Ιουνίου με το νέο) πραγματοποιείται η καθιερωμένη τελετή Εγκαθίδρυσης της Ιεράς Επιστασίας.

Πρωτάτο Αγίου Όρους

Την Ιβηρίτικη Επιστασία αναμένεται να διαδεχθεί η Χιλανδαρινή. Η Επιστασία είναι το εκτελεστικό όργανο των αποφάσεων της Κοινότητας και κατά δεύτερον ασκεί τα λεγόμενα δημαρχιακά καθήκοντα. Επίσης, είναι αυτή που έρχεται σε άμεση επαφή με τα όργανα του κράτους , τις υπηρεσίες του κράτους, ενώ καταρτίζει και την Ημερήσια Διάταξη κάθε σύναξης της Ιεράς Κοινότητος.

Ο νυν Πρωτεπιστάτης του Αγίου Όρους, Γέροντας Χριστοφόρος Ιβηρίτης

Οι τετράδες

Οι είκοσι Ιερές Μονές του Αγίου Όρους διαιρούνται σε πέντε τετράδες, καθεμιά από τις οποίες ασκεί ανά πενταετία για ένα έτος (από 1 Ιουνίου έως 31 Μαΐου του επομένου) την Ιερά Επιστασία.

Οι μονές κάθε τετράδας αποστέλλουν κατ’ έτος από ένα πρόσωπο με τα προσόντα που καθορίζονται και για τους αντιπροσώπους των μονών στην Ιερά Κοινότητα. Οι τετράδες είναι οι εξής:

Α΄ Τετράδα: Μεγίστης Λαύρας, Δοχειαρίου, Ξενοφώντος, Εσφιγμένου

Β΄ Τετράδα: Βατοπεδίου, Κουτλουμουσίου, Καρακάλλου, Σταυρονικήτα

Γ΄ Τετράδα: Ιβήρων, Παντοκράτορος, Φιλοθέου, Σίμωνος Πέτρας

Δ΄ Τετράδα: Χιλανδαρίου, Ξηροποτάμου, Αγίου Παύλου, Γρηγορίου

Ε΄ Τετράδα: Διονυσίου, Ζωγράφου, Αγίου Παντελεήμονος, Κωνσταμονίτου

Το Τυπικό Εγκαθίδρυσης της Ιεράς Επιστασίας

Γίνεται σύναξη της Ιεράς Κοινότητας και ακολουθεί μικρή τελετή, όπου παρίσταται ο Πρωτεπιστάτης αλλά και αυτός που θα αναλάβει Πρωτεπιστάτης. Ακολούθως διαβάζονται τα τέσσερα γράμματα των Μονών που θα αναλάβουν την Επιστασία.

Τα συγκεκριμένα γράμματα αναφέρουν τα πρόσωπα τα οποία οι Μονές, ορίζουν ότι θα αποτελούν την Επιστασία. Οι Ιερές Μονές μάλιστα όταν ο Πρωτοεπιστάτης είναι δικός τους, τότε έχουν άλλον εκπρόσωπο στη Σύναξη καθώς δεν μπορεί ο Πρωτεπιστάτης να είναι και εκπρόσωπος.

Αφού διαβαστούν τα γράμματα, τα οποία ονομάζονται διοριστήρια, ακολούθως εγείρονται οι ευρισκόμενοι επιστάτες και ο Πρωτεπιστάτης ενώπιον της Συνάξεως και εκεί ο δεύτερος αναφέρει το μήνυμα εκ μέρους της Επιστασίας με το οποίο ευχαριστεί συνήθως τους αντιπροσώπους για τη συνεργασία που είχαν καθ ‘όλη τη διάρκεια του χρόνου και ζητούν συγχώρεση για τυχόν παραλείψεις .

Ο απερχόμενος Πρωτεπιστάτης του Αγίου Όρους, Γέροντας Χριστοφόρος Ιβηρίτης 

Στη συνέχεια ο Πρωτεπιστάτης αφήνει την ράβδο επάνω στο γραφείο μαζί με τους χρυσούς σταυρούς που φοράει και τα τέσσερα μέρη της σφραγίδας. Ένα για κάθε επιστάτη. Την μεν ράβδο την παραλαμβάνει ο πρώτος στη τάξη που είναι ο αντιπρόσωπος της Μεγίστης Λαύρας, τον έναν σταυρό από τους τρεις τον παίρνει ο αντιπρόσωπος της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου μαζί με ένα μέρος της σφραγίδας. Τον δεύτερο τον παίρνει ο εκπρόσωπος της Ιεράς Μονής Ιβήρων και τον τρίτο ο εκπρόσωπος της Ιεράς Μονής Χιλανδαρίου. Η σειρά αυτή ορίζεται με βάση την ιεραρχική τάξη των Ιερών Μονών του Αγίου Όρους.

Ακολουθεί η κάθοδος όλων μαζί στο ναό του Πρωτάτου. Χτυπούν χαρμόσυνα οι καμπάνες, ψάλλεται το Άξιον Εστί και εισέρχονται στον Ναό. Εκεί η μεν απερχόμενη Επιστασία βάζει μετάνοια στην εικόνα της Παναγίας και στη συνέχεια βάζουν μετάνοια στο μέσον του Ναού για να ζητήσουν συγχώρεση για τα λάθη τους και επιστρέφουν στη θέση τους.

Από την αλλαγή της Ιεράς Επιστασίας το 2022

Ύστερα μπροστά από τον πολυέλαιο παρατάσσονται οι τέσσερις που θα αναλάβουν την Επιστασία. Απέναντι από αυτούς παρατάσσονται οι εκπρόσωποι των τεσσάρων Μονών (Μεγίστης Λαύρας, Βατοπαιδίου, Ιβήρων και Χιλανδαρίου) τους παραδίδουν την ράβδο και τους σταυρούς και τα κομμάτια της σφραγίδας. Ακολούθως ψάλλονται ορισμένα απολυτίκια από τους ψάλτες και αμέσως μετά μιλάει ο πρώτος στην τάξη αντιπρόσωπος της Μεγίστης Λαύρας όπου απευθύνει σύντομη ομιλία προς τα νέα μέλη της Επιστασίας υπενθυμίζοντας τους ποια είναι τα καθήκοντα τους και δίνει τη ράβδο στο νέο Πρωτεπιστάτη.

Αυτή είναι η διαδικασία με την οποία γίνεται η εγκαθίδρυση και τη συνέχεια παραδίδονται τα τέσσερα κομμάτια της σφραγίδας και οι σταυροί. Από την ώρα εκείνη έχει αναλάβει η νέα Επιστασία.

Γίνεται απόλυση στο Ναό και ακολούθως πραγματοποιείται φωτογράφιση στις σκάλες μπροστά από την αίθουσα συνεδριάσεων. Στη συνέχεια ανέρχονται στην αίθουσα όπου ανταλλάσσονται ευχές με τους επισήμους που παραβρίσκονται στην τελετή.

Μετά την αποχώρηση των επισήμων παραμένουν στην αίθουσα μόνο τα μέλη της Ιεράς Κοινότητας και στην πρώτη συνεδρίαση που πραγματοποιείται, μοιράζονται τα διακονήματα όπως για παράδειγμα ποιοι θα είναι οι διακονητές στο ναό του Πρωτάτου, όπως οι ψάλτες, οι εφημέριοι αλλά μοιράζονται και τα διακονήματα που αφορούν την Ιερά Κοινότητα.

Στην ουσία ορίζονται τα διακονήματα των σερδάρηδων. Επίσης στην πρώτη σύναξη ορίζονται και οι γραμματείς. Μετά από αυτό κατευθύνονται στην τράπεζα και αφού αυτή ολοκληρωθεί επιστρέφουν η παλαιά και η νέα Επιστασία στην αίθουσα συνεδριάσεων όπου υπογράφεται το πρωτόκολλο παραλαβής και παράδοσης .

ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ ΣΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΝΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΟΝΑΧΩΝ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΕΣ

 

Αρχονταρίκι Ι.Μ.Αγίου Παύλου

Οι προσκυνητές εντάσσονται οικειοθελώς κατά τη διαμονή τους στο Άγιον Όρος στο πρόγραμμα της μοναστικής ζωής…

καθώς έχουν την ελευθερία επιλογής στο να ακολουθήσουν ή όχι το πρόγραμμά της, που προβλέπει τον χωρισμό της ημέρας σε τρία μέρη τα οποία είναι αφιερωμένα στην προσευχή, την εργασία και την ανάπαυση.

Κατά την άφιξη των προσκυνητών, στο Μοναστήρι που πρόκειται να πραγματοποιήσουν το προσκύνημά τους, την υποδοχή τους αναλαμβάνει ο πυλωρός, ο οποίος είναι ο υπεύθυνος μοναχός που διακονεί στην πύλη της Μονής (θα μπορούσαμε να πούμε ο θυρωρός ή ο φύλακας). Στη συνέχεια ελέγχει τα διαμονητήρια τους τα οποία αποτελούν το απαραίτητα έγγραφα εισόδου των προσκυνητών. Πρόκειται, δηλαδή, για ένα είδος διαβατηρίου με ορισμένη περίοδο ισχύος.

Ακολούθως, οι προσκυνητές ενημερώνονται από τον υπεύθυνο μοναχό (συνήθως τον Αρχοντάρη) που έχει λάβει το διακόνημα της υποδοχής των προσκυνητών, για το πρόγραμμα της Μονής, δηλαδή για τις ώρες τέλεσης των λειτουργιών, την ώρα προσέλευσης στην Τράπεζα, τις ώρες κατά τις οποίες γίνονται οι εξομολογήσεις από κάποιον πνευματικό της Μονής καθώς και να απαντήσει σε οποιαδήποτε απορία προκύψει σχετικά με τη διαμονή των προσκυνητών.

Όλη αυτή η φιλοξενία και η διακονία των προσκυνητών από τους μοναχούς του Αγίου Όρους γίνεται από ανιδιοτέλεια και παρέχεται δωρεάν κατά την παράδοση του Ορθόδοξου μοναχισμού, καθώς οι προσκυνητές δεν πληρώνουν για τη φιλοξενία τους και οι μοναχοί δεν έχουν κάποιο υλικό όφελος (ακόμη όμως και αν έχουν με τη μορφή κάποιου δώρου -συνήθως τροφίμου- δεν αποτελεί προϋπόθεση) από τη διαμονή των λαϊκών. Η αγιορείτικη φιλοξενία δεν περιορίζεται μόνο στους Ορθόδοξους. Επεκτείνεται στους ετερόδοξους και ακόμη και στους αλλοδόξους. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η πρόεδρος του Προαθωνικού Οργανισμού Τουρισμού, κ. Μαρία Πάπα «όλο και περισσότεροι Τούρκοι που επισκέπτονται τη Χαλκιδική και τη Θεσσαλονίκη, θέλουν να πάνε στο Άγιον Όρος. Το θαυμάζουν, το βλέπουν σαν μοναδικό μνημείο πολιτισμού», ενώ ο τότε (2015) πρωτεπιστάτης Συμεών Διονυσιάτης ανέφερε στην εφημερίδα «Καθημερινή»: «Εμείς δεν εξετάζουμε το θρήσκευμα, δεν κάνουμε διακρίσεις. Καθένας είναι ευπρόσδεκτος εδώ, αρκεί να σεβαστεί τον χώρο».

Το διακόνημα γίνεται με χαρά, με προσευχή, με ταπείνωση και κυρίως με αγάπη καθώς στο πρόσωπο του κάθε προσκυνητή ο μοναχός δεν βλέπει ότι διακονεί απλά έναν άνθρωπο αλλά τον ίδιο τον Θεό όπως πολύ ωραία περιγράφεται και στο γεροντικό από τον Αββά Απολλώ: «Δει ερχομένους τους αδελφούς προσκυνείν ου γαρ αυτούς, αλλά τον Θεόν προσκυνούμεν». Σε αυτό το πνεύμα και ο Όσιος Παΐσιος, όταν δεχόταν τους ανθρώπους και παρά τις ιδιαιτερότητες που είχε ο καθένας, δεν άκουγε απλώς υπομονετικά τα προβλήματα που του εμπιστεύονταν, αλλά με τη διάκριση και την απλότητα που τον διέκρινε έμπαινε βαθιά μέσα στην καρδιά τους και έκανε δικό του τον πόνο, την ανησυχία και το πρόβλημά τους. Μέσω των διακονημάτων θέλει να βρει εφαρμογή η ευαγγελική προτροπή του Χριστού σύμφωνα με την οποία «ὃς ἐὰν θέλῃ γενέσθαι μέγας ἐν ὑμῖν, ἔσται ὑμῶν διάκονος, καὶὃς ἐὰν θέλῃὑμῶν γενέσθαι πρῶτος, ἔσται πάντων δοῦλος· καὶ γὰρ ὁ υἱὸς τοῦἀνθρώπου οὐκ ἦλθε διακονηθῆναι, ἀλλὰ διακονῆσαι, καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν».

Στο σημείο αυτό αξίζει να παραθέσουμε τμήμα ομιλίας που εκφώνησε ο ηγούμενος της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου Αρχιμανδρίτης κ. Εφραίμ και από την οποία καταδεικνύεται η ανιδιοτέλεια που προαναφέρθηκε και η ποιμαντική αποστολή του μοναχισμού του Αγίου Όρους. Σύμφωνα λοιπόν με τον γέροντα Εφραίμ:

«[…] τα μοναστικά καθιδρύματα ανήκουν στους προσκυνητές, στον λαό του Θεού. Οι μοναχοί που μένουν σε ένα μοναστήρι είναι οι πρόσκαιροι οικήτορες και διαχειριστές του για κάποιο χρονικό διάστημα, οι οποίοι θα παραδώσουν τον χώρο και το πνεύμα της Μονής στην επόμενη γενεά των μοναχών ως ιερά παρακαταθήκη, για να μπορέσουν αυτοί να τη συντηρήσουν και να συνεχίζουν την παράδοσή της, ώστε να έρχονται και να αναπαύονται οι προσκυνητές».

Η συγκεκριμένη άποψη μπορεί να δώσει μια άλλη οπτική στους προσκυνητές και να θεωρήσουν το μοναστήρι σαν έναν δικό τους τόπο στον οποίο προσέρχονται προσωρινά ώστε να ιαθούν πνευματικά, ιδιαίτερα στη σύγχρονη εποχή της αθεΐας και του αποπροσανατολισμού και κατόπιν να λάβουν ως υγιείς το «εξιτήριο» από το πνευματικό νοσοκομείο, το οποίο θα είναι πάντα στη διάθεσή τους όποτε χρειαστεί. Στο ίδιο πνεύμα και ο μακαριστός ηγούμενος της Ιεράς Μονής Διονυσίου, Γαβριήλ, ο οποίος έλεγε ότι ήταν μεγάλο λάθος για τους μοναχούς να παραπονιούνται για τον αυξανόμενο αριθμό των επισκεπτών καθώς κατ’ αυτόν «οι ξενιζόμενοι δεν είναι βάρος αλλά προνόμιο» και γι’ αυτόν τον λόγο η Μονή του μοίραζε τα εισοδήματά της σε τρία μέρη, με το ένα εξ’ αυτών να προορίζεται για τις ανάγκες των προσκυνητών (τα υπόλοιπα για τη συντήρηση των αρχαίων κτηρίων, και την τροφή και τον ρουχισμό των μοναχών).

Το απόσταγμα όμως της ποιμαντικής προσφοράς των αγιορειτών μοναχών δια της φιλοξενίας, πηγάζει από δύο ενδεικτικές περιπτώσεις που θα αναφέρουμε και καταδεικνύουν ακριβώς τη μέριμνα και την αγάπη των αγιορειτών πατέρων. Η πρώτη περίπτωση έχει να κάνει με μια φράση του  κοιμηθέντος (2014) Γέροντα Μωυσή προς τον υποτακτικό του ιερομόναχο Χρυσόστομο. Στην επιμονή του τελευταίου να θέσουν μεσημβρινό ωράριο διακοπής των επισκέψεων, λόγω του μεγάλου όγκου των προσκυνητών που προσέρχονταν στην Ιερά Σκήτη του Αγίου Παντελεήμονος της Ι.Μ. Κουτλουμουσίου, ο Γέροντας απάντησε: «Δεν ξέρουμε τι πόνο μπορεί να έχει ο κάθε άνθρωπος που θα σου χτυπήσει την πόρτα έστω και σε ακατάλληλη ώρα. Εμείς πάντα πρέπει να ανοίγουμε», μη υπολογίζοντας τη σωματική του ανάπαυση παρότι φιλάσθενος, μπροστά στην πνευματική ανάπαυση του συνανθρώπου. Η δεύτερη περίπτωση περιγράφεται από τον κ. Στέφανο Δημόπουλο, πνευματικό τέκνο του Γέροντα Αιμιλιανού., ο οποίος αναφέρει στο βιβλίο του τα εξής: «Θυμήθηκα τον ύπνο του Γέροντός μας Αιμιλιανού. Απορούσαμε πόσες ώρες κοιμάται ο γέροντάς μας, αφού συνέχεια έβλεπε κόσμο. […]. Τη στήσαμε λοιπόν, με ένα φίλο σε ένα μπαλκόνι του ορόφου που ‘ταν η κουζίνα της Σιμωνόπετρας. […] Από εκεί βλέπαμε με βάρδιες τον γέροντά μας, να εξομολογεί και να αναπαύει κόσμο, είκοσι τρείς ώρες το εικοσιτετράωρο». Τα δύο παραπάνω παραδείγματα αναγάγουν την ποιμαντική μέριμνα στα πρότυπα του Αποστόλου Παύλου, ο οποίος σε μια ιερατική σύναξη των πρεσβυτέρων στην περιοχή της Εφέσου, και περιγράφοντάς τους τη διακονία του στην Εκκλησία τους δίνει το στίγμα της ποιμαντικής:

«ὡς δὲ παρεγένοντο πρὸς αὐτόν, εἶπεν αὐτοῖς· ὑμεῖς ἐπίστασθε, ἀπὸ πρώτης ἡμέρας ἀφ᾿ἧς ἐπέβην εἰς τὴν ᾿Ασίαν, πῶς μεθ᾿ὑμῶν τὸν πάντα χρόνον ἐγενόμην, δουλεύων τῷ Κυρίῳ μετὰ πάσης ταπεινοφροσύνης καὶ πολλῶν δακρύων καὶ πειρασμῶν τῶν συμβάντων μοι ἐν ταῖς ἐπιβουλαῖς τῶν ᾿Ιουδαίων».

Ο Ποιμένας πρέπει να είναι πλήρους απασχόλησης. όχι μόνον για τις γιορτές και τις επίσημες ημέρες, αλλά για κάθε στιγμή, πρωί, μεσημέρι βράδυ, καθημερινές, γιορτές, στη διδασκαλία, στο κήρυγμα, στο φαγητό, στα πάντα. Έτσι λοιπόν, όπως ο Παύλος δούλευε σαν δούλος επί μία τριετία στην Έφεσο για την Εκκλησιά του Θεού, κατ’ αυτόν τον τρόπο και οι αγιορείτες πατέρες διακονούν τον πάσχοντα αδερφό.

Επίσης, στους προσκυνητές προσφέρεται το διακόνημα της ξενάγησής τους (από τον βηματάρη) στους χώρους της Μονής και της προσκύνησης των αγίων λειψάνων τα οποία για την αγιορείτικη μοναχική συνείδηση, μαζί με τις ιερές εικόνες αποτελούν τον μεγαλύτερο υλικό και πνευματικό θησαυρό του Αγίου Όρους, και αυτό διότι η άκτιστη ενέργεια της θέωσης επεκτείνεται σε όλο το «σώμα του Χριστού» δηλαδή την κοινωνία των αγίων, που είναι η Εκκλησία. Η ενέργεια αυτή παραμένει στα σώματα των αγίων και μετά τον θάνατό τους, κάνοντάς τα πνευματοφόρα, ζωοποιά και πηγή θαυμάτων.

Τα άγια λείψανα εκτίθενται για πνευματική ωφέλεια των προσκυνητών που προσέρχονται στο κάθε μοναστήρι υπό την επίβλεψη κάποιου μοναχού ο οποίος συνήθως εξηγεί και τον τρόπο με τον οποίο περιήλθαν στην κατοχή της κάθε Μονής ή κάνει αναφορά στον βίο του Αγίου ή της Αγίας στον οποίο ανήκουν τα λείψανα. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κειμήλια τα οποία είναι στην κατοχή της κάθε Μονής. Στην περίπτωση αυτή κάποιες φορές δεν εκτίθενται όλα τα κειμήλια είτε για λόγους ασφαλείας είτε λόγω ευαισθησίας που μπορεί να έχουν κάποια εξ αυτών λόγω της φθοράς που υπέστησαν με το πέρας του χρόνου. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να αναφέρουμε ότι στα πλαίσια της ποιμαντικής φροντίδας προς τις γυναίκες, οι οποίες δεν δύναται να εισέλθουν στο Άγιον Όρος λόγω του αβάτου που ισχύει, οι αγιορείτες πατέρες παρέχουν τη δυνατότητα της προσκύνησης των ιερών λειψάνων και κειμηλίων. Σκάφη που κάνουν τον περίπλου του Αγίου Όρους προσεγγίζουν τους αρσανάδες των Μονών και κάποιος μοναχός κατέρχεται φέρων προς τους προσκυνητές τα κειμήλια για προσκύνηση.

Ένα άλλο διακόνημα που προσφέρεται με αγάπη στους προσκυνητές είναι το διακόνημα του λόγου. Το συγκεκριμένο διακόνημα το αναλαμβάνει είτε ο Αρχοντάρης, είτε κάποιος άλλος μοναχός, είτε ο Ηγούμενος της Μονής. Συνήθως, στις δύο πρώτες περιπτώσεις οι ομιλίες έχουν περιεχόμενο σχετικό με το ιστορικό της Μονής (ίδρυση, κτήτορες, τυχόν καταστροφές, αναφορές σε θησαυρούς κ.λπ.), την ιστορία του Αγίου Όρους κ.λπ., ενώ στην περίπτωση που η ομιλία γίνεται από τον Ηγούμενο της Μονής η ομιλία είναι συνήθως πνευματικού χαρακτήρα με σκοπό την πνευματική οικοδομή των επισκεπτών. Ορισμένες φορές σε συνάξεις συνυπάρχουν προσκυνητές και μοναχοί όταν αυτές οι συνάξεις γίνονται με αφορμή κάποια εορτή. Ως γνωστόν, ο λόγος αποτελεί θεραπευτικό μέσο για την επανάκληση της ανθρώπινης φύσης στο «αρχαίον κάλλος», μέσο ίασης ψυχής και σώματος κατά το ευαγγελικό αίτημα του εκατόνταρχου «εἰπὲ λόγῳ, καὶἰαθήσεται ὁ παῖς μου» και μέσο παραμυθίας των ψυχικά ταλαιπωρημένων ανθρώπων, γεγονός το οποίο δεν θα μπορούσε να παραβλέψει η αγιορείτικη φιλοξενία (κάνοντας χρήση αυτού του μέσου) ώστε να επουλώσει τις πληγές των προσφευγόντων στο Άγιον Όρος.

Ο λόγος αυτός μπορεί να είναι είτε κατηχητικός, μιας και σήμερα η μεγάλη πλειοψηφία των πιστών είναι ανενημέρωτη σε θέματα πίστης αγνοώντας βασικές αρχές που αποτελούν προϋπόθεση για να ανήκει κάποιος σε μια εκκλησιαστική κοινότητα, αλλά και να αντιληφθεί τα δόγματα της Εκκλησίας τα οποία δίδονται αποσπασματικά στον λαό, είτε να είναι ένας λόγος εμπειρικός, απορρέων από τη μοναχική ζωή και εμπειρία αλλά και από τον βίο των Πατέρων που έζησαν και ασκήτευσαν στο Όρος. Υπάρχει όμως και μια ακόμη μορφή λόγου, και ίσως να είναι αυτή που επιζητά στα κρύφια της ψυχής του ο κάθε «πεφορτισμένος» προσκυνητής, ο διακριτικός λόγος. Είναι ο εξατομικευμένος και ιδιαίτερος λόγος που απευθύνεται προσωπικά σε κάποιον προσκυνητή με σκοπό να τον αναπαύσει από κάθε είδους προβλήματα που ενδεχομένως να τον απασχολούν στη ζωή του. Είναι ο λόγος που πολλές φορές αποτέλεσε την αιτία να ξεκινήσει ένα μακρινό ταξίδι προς το Άγιον Όρος για να εκπληρωθεί αυτή η προσδοκία.

Για τον προσκυνητή αυτή η προσωπική επαφή (όπως θα δούμε και στην επόμενη ενότητα) μπορεί να αξίζει κάθε τίμημα ταλαιπωρίας είτε αυτό είναι η οδοιπορία είτε η πολύωρη αναμονή, γεγονός που μας δείχνει την πνευματική ωφέλεια που αποκομίζει κάποιος από το Άγιον Όρος. Το αποτέλεσμα πολλές φορές είναι ορατό δια γυμνού οφθαλμού καθώς πολλές φορές ο άνθρωπος επιστρέφει από το Άγιον Όρος «μεταμορφωμένος», αλλαγμένος και αλλοιωμένος έχοντας βρει τη λύση στο πρόβλημα που τον απασχολούσε μετά από την επαφή του με έναν χαρισματούχο πνευματικό.

Έτσι, μέσω της προσευχής για όλο τον κόσμο, της φιλοξενίας και της διδασκαλίας, ο μοναχισμός προσφέρει στον σύγχρονο άνθρωπο, απλόχερα χείρα βοηθείας και ποιμαντικής φροντίδας.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως Τεχνητή Ευφυΐα

ΙΕΡΟΘΕΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΒΛΑΣΙΟΥ

Στίς ἡμέρες μας γίνεται πολύς λόγος ὄχι μόνον γιά τήν «Τεχνητή Νοημοσύνη», ἀλλά καί γιά τίς συνέπειές της στήν ζωή μας. Ἐκφράζονται ἀπόψεις γιά τίς ὡφέλειες πού θά προέλθουν, ἀπό τήν ἐφαρμογή της, ἀλλά καί τούς κινδύνους πού ἀπορρέουν ἀπό τήν κατάργηση τῆς ἀνθρώπινης ἐλευθερίας καί τήν ἀλλοίωση τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ἔτσι, καί οἱ πρωτοπόροι τῆς «Τεχνητῆς Νοημοσύνης», ἔκρουσαν τόν κώδωνα τοῦ κινδύνου ἀπό τήν σύγχρονη τεχνολογία καί ὑπογράμμισαν ὅτι πρέπει νά τεθοῦν ὅρια.

Γιά παράδειγμα, ὁ Geoffrey Hinton πού χαρακτηρίστηκε ὡς «ὁ πατέρας τῆς Τεχνητῆς Νοημοσύνης», σέ συνέντευξή του πού παραχώρησε στούς New York Times, ἐξήγησε ὅτι ἀποχώρησε ἀπό τήν Google γιά νά μιλήση ἐλεύθερα γιά τούς κινδύνους τῆς «Τεχνητῆς Νοημοσύνης». Μάλιστα, τόνισε ἰδιαίτερα ὅτι «ὁρισμένοι ἀπό τούς κινδύνους πού προκύπτουν ἀπό τά Chatbots (λογισμικά) τῆς τεχνητῆς νοημοσύνης ἦταν ἀρκετά τρομακτικοί». «Αὐτή τή στιγμή, δέν εἶναι πιό ἔξυπνα ἀπό ἐμᾶς, ὅσο μπορῶ νά πῶ. Ἀλλά νομίζω ὅτι σύντομα μπορεῖ νά γίνουν».

Ὁ Ἴλον (ἤ Ἔλον) Μάσκ πού εἶναι μηχανικός, ἐφευρέτης, καί εἶναι Γενικός Διευθυντής καί ἐπικεφαλῆς τεχνολογικῆς ἀνάπτυξης γιά τήν ἑταιρεία διατροφικῆς τεχνολογίας Spacex, τῆς ὁποίας ἑταιρείας εἶναι ὁ ἱδρυτής, καθώς καί Γενικός Διευθυντής καί ἐπικεφαλῆς τεχνολογικοῦ σχεδιασμοῦ τῆς ἑταιρείας κατασκευῆς αὐτοκινήτων καί ἐνεργειακῶν συστημάτων καί ἄλλων Ἑταιρειῶν, καθώς ἐπίσης διερευνᾶ τήν συμβίωση ἀνθρώπων καί Τεχνητῆς Νοημοσύνης, ἐξέφρασε τίς ἐπιφυλάξεις του γιά τόν τρόπο σχεδιασμοῦ τῆς Τεχνητῆς Νοημοσύνης.

Σέ δηλώσεις του ἀναφέρθηκε στό ὅτι ἡ Τεχνητή Νοημοσύνη «ἔχει τήν δυνατότητα νά ἀφανίση τόν πολιτισμό και νά χειραγωγήση τήν κοινή γνώμη», «εἶναι πιό ἐπικίνδυνη ἀπό ἕνα κακοσχεδιασμένο ἀεροσκάφος ἤ αὐτοκίνητο». Γι’ αὐτό εἶπε «εἰλικρινά πιστεύω ὅτι πρέπει νά ὁρίσουμε κανόνες ἀσφαλείας γιά τήν Τεχνητή Νοημοσύνη». Ὁ ἴδιος, ἐπίσης, εἶπε ὅτι θά «ξεκινήσω κάτι πού ἀποκαλῶ “TruthGPT” ἤ μιά τεχνητή νοημοσύνη πού θά ψάχνει τήν ἀλήθεια γιά νά καταλάβη τή φύση τοῦ σύμπαντος».

Εἶναι πολύ χαρακτηριστικό ὅτι ὁ Παγκόσμιος Ὀργανισμός Ὑγείας, καίτοι ἐκφράζει τόν ἐνθουσιασμό του γιά τίς δυνατότητες πού ἔχει ἡ «Τεχνητή Νοημοσύνη», συγχρόνως ἐκφράζει καί τίς ἀνησυχίες του γιά τό πῶς θά χρησιμοποιηθῆ στόν τομέα τῆς ὑγείας. Ἐπί πλέον τονίζει ὅτι τά δεδομένα πού χρησιμοποιοῦνται στήν ἐκπαίδευση τῆς τεχνητῆς νοημοσύνης μπορεῖ νά εἶναι μεροληπτικά, παράγοντας παραπλανητικῶν ἤ ἀνακριβῶν πληροφοριῶν πού μποροῦν νά δημιουργοῦν ἀπειλές γιά τήν ὑγεία, τήν ἰσότητα, καί πῶς μοντέλα μπορεῖ νά χρησιμοποιηθοῦν λανθασμένα, μέ ἀποτέλεσμα νά παράγουν καί νά διασπείρουν πολύ πειστικά παραπληροφόρηση μέ τή μορφή κειμένου, ἠχητικοῦ ἤ βίντεο, τό ὁποῖο τό κοινό εἶναι δύσκολο νά ξεχωρίση ἀπό ἕνα ἀξιόπιστο περιεχόμενο γιά τήν ὑγεία. Γι’ αὐτό, ὅπως τονίζει, εἶναι «ἐπιτακτική ἀνάγκη» νά ἀποτιμηθοῦν οἱ κίνδυνοι ἀπό τήν χρησιμοποίηση μεγάλων γλωσσικῶν μοντέλων (LLMs), ὅπως τό ChatGPT, ὥστε νά προστατευθῆ καί νά προωθηθῆ ἡ ἀνθρώπινη εὐημερία».

Γιά νά ἀποκτήσω κάποια γνώση τοῦ πῶς λειτουργεῖ ἡ «Τεχνητή Νοημοσύνη» εἰσῆλθα στό ChatGPT, προκειμένου νά δῶ πῶς λειτουργεῖ. Τοῦ ἔθεσα διάφορα ἐρωτήματα καί ἀπαντοῦσε ὡς ἄνθρωπος μέ συγκροτημένη σκέψη, καί στό τέλος ἐρωτοῦσε ἄν ἤθελα νά δώση καί ἄλλες εἰδικότερες πληροφορίες γύρω ἀπό τίς ἐρωτήσεις πού τοῦ ὑπέβαλα.

Πρόκειται γιά μιά ἐξελιγμένη τεχνολογία πού ἀποβλέπει, ὅπως λέγεται, στήν ἐξυπηρέτηση τοῦ ἀνθρώπου σέ διάφορες ἐπιστημονικές, ἰατρικές καί κοινωνικές ἀνάγκες του, στό νά βοηθήση τό Κράτος στήν διακυβέρνησή  του γιά τήν ὀργάνωσή του.

Διαβάζοντας διάφορα ἄρθρα σέ περιοδικά καί ἐφημερίδες παρατηρῶ ὅτι ἐντοπίζονται οἱ ὡφέλειες πού μποροῦν νά προέλθουν ἀπό τήν σύγχρονη τεχνολογία, ἀλλά τονίζονται καί οἱ καταστρεπτικές συνέπειες. Βέβαια, πολλοί τονίζουν ὅτι ἡ συζήτηση αὐτή πού γίνεται στίς ἡμέρες μας γιά τήν «Τεχνητή Νοημοσύνη» εἶναι ἡ ἴδια πού γινόταν κάθε φορά πού ἐμφανιζόταν κάθε νέο ἐπιστημονικό ἐπίτευγμα καί, βέβαια, στήν συνέχεια τίθονταν διάφοροι κανόνες καί ἰσορροποῦσαν οἱ ἄνθρωποι, χρησιμοποιώντας τίς νέες ἀνακαλύψεις, χωρίς νά ὑποτάσσονται σέ αὐτές.

Εἶναι ἐνδιαφέρον ἕνα βιβλίο πού συνέγραψε ὁ Ἀρχιμ. Ἀρίσταρχος Γκρέκας, Καθηγητής Θεολογικῆς Σχολῆς μέ τίτλο «Τεχνητή Νοημοσύνη καί ἄνθρωπος» καί ὑπότιτλο «Ὀρθόδοξη θεολογική προσέγγιση», τό ὁποῖο ἐξέδωσε ἡ Ἀποστολική Διακονία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος.

Τό βιβλίο αὐτό διαιρεῖται σέ δύο μέρη. Στό πρῶτο μέρος ἀναλύεται ὁ ὅρος «Τεχνητή Νοημοσύνη», ἡ χρήση καί οἱ ἐφαρμογές της, γίνεται λόγος γιά τήν «Ἀνθρωποκεντρική Τεχνητή Νοημοσύνη», μέ προεκτάσεις στήν Ἀνθρωποκεντρική ἠθική της, καθώς, ἐπίσης, ἐρευνᾶται ἡ τάση τῆς λεγομένης “Ἀποκαλυπτικῆς” Τεχνητῆς Νοημοσύνης», ἀλλά καί οἱ τάσεις ἀναγωγῆς τῆς «Τεχνητῆς Νοημοσύνης» σέ Θρησκεία ἤ σέ Ἐκκλησία μέ λατρευτικές χρήσεις.

Εἰδικότερα στό βιβλίο αὐτό εἶναι ἐνδιαφέροντα τά ὅσα λέγονται ἀπό ὅσους ἐνδιαφέρονται γιά τήν «Τεχνητή Νοημοσύνη», γιά τίς «θεολογικές προσεγγίσεις» της μέ τό νά ἀναδυθῆ «μιά νέα μορφή συλλογικῆς συνείδησης» πού «θά ἀντικαταστήσει τή θρησκεία»∙ γιά τίς «προσεγγίσεις τῶν ἐννοιῶν τῆς σωτηρίας καί τῆς ἀθανασίας μέ τήν χρήση τῆς ΤΝ», πού θά «μποροῦσε νά “λύσει” τό ἐρώτημα “ψυχή”»∙ «νά συμπαρασύρει τόν παγκόσμιο πληθυσμό σέ ἕνα κοσμικό ὑπερανθρωπισμό», στήν ἵδρυση μιᾶς «ὑπερανθρωπιστικῆς “ἐκκλησίας”», σέ μιά «νέα ὑπερθρησκεία» σέ «λατρευτικές χρήσεις ἐφαρμογῶν τῆς ΤΝ» κλπ.

Στό δεύτερο μέρος παρουσιάζεται ἡ θεολογική διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας γιά τόν ἄνθρωπο ὡς ψυχοσωματικῆς ἑνότητας, γιά τό ἔργο τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας, γιά τήν λατρευτική καί μυστηριακή της δομή, μέ σκοπό, βέβαια, νά τονισθῆ ὅτι στήν Ἐκκλησία καί τήν θεολογία ὑπάρχουν τά ἀσφαλῆ ἀνθρωπολογικά καί θεολογικά κριτήρια γιά τήν ὀρθή χρήση τῆς σύγχρονης τεχνολογίας.

Πρόκειται γιά ἕνα βιβλίο πού εἶναι γραμμένο μέ γνώση ἐπιστημονική καί θεολογική, μέ ψυχραιμία καί νηφαλιότητα καί γι’ αὐτό θεωρῶ ὅτι εἶναι συγκροτημένο στό εἶδος του.

Ὁ σκοπός τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ δέν εἶναι νά παρουσιάση τόσο τό τί εἶναι ἡ λεγόμενη «Τεχνητή Νοημοσύνη» καί ποιές εἶναι οἱ συνέπειές της, ἀλλά νά ἐκφράση τίς ἐνστάσεις μου γιά τήν ὁρολογία «Τεχνητή Νοημοσύνη».

Στό Λεξικό τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσας τοῦ Γεωργίου Μπαμπινιώτη ἡ «Τεχνητή Νοημοσύνη» ὁρίζεται «ὡς κλάδος τῆς πληροφορικῆς ἐπιστήμης μέ στόχο τήν κατασκευή ρομπότ ἤ ὑπολογιστῶν πού μποροῦν νά μιμηθοῦν τήν ἀνθρώπινη εὐφυΐα».

Στό βιβλίο πού προανέφερα σημειώνεται ὅτι ὁ ἑλληνικός ὅρος «Τεχνητή Νοημοσύνη», ἀποδίδει τόν ἀγγλικό ὅρο Artificial Intelligence πού συγχρόνως μεταφράζεται καί ὡς «Τεχνητή Εὐφυΐα». Ἄλλωστε, ὑπάρχουν καί ἐπιστήμονες πού δίνουν διάφορους ὁρισμούς, ὅπως «αὐτόνομα καί εὐφυῆ συστήματα», «τεχνολογία τῶν τεχνητά εὐφυῶν συστημάτων», «μίμηση ἔξυπνης ἀνθρώπινης συμπεριφορᾶς».

Αὐτό εἶναι φυσικό, γιατί ὅπως γράφει καί ὁ συγγραφεύς τοῦ βιβλίου αὐτοῦ, χρησιμοποιώντας τήν σχετική βιβλιογραφία, «τά συστήματα τεχνητῆς νοημοσύνης εἶναι συστήματα λογισμικοῦ (καί πιθανῶς καί ὑλικοῦ) σχεδιασμένου»∙ «ἡ τεχνολογική κοινότητα τῆς Τεχνητῆς Νοημοσύνης προσπαθεῖ νά μιμηθεῖ ἔξυπνη συμπεριφορά μέ προγράμματα ὑπολογιστῶν»∙ «ἀναφέρεται ἐξομοιωτικά καί ἀναπαραγωγικά στή διανοητική λειτουργία τοῦ ἀνθρώπου καί εἰδικότερα στή νοημοσύνη καί στήν εὐφυΐα»∙ τά περισσότερα ἀπό τά συστήματα αὐτά «μποροῦν νά ταξινομηθοῦν στίς ἀκόλουθες τέσσερις κατηγορίες: συστήματα πού σκέφτονται σάν τούς ἀνθρώπους, συστήματα πού δροῦν σάν ἄνθρωποι, συστήματα πού σκέφτονται ὀρθολογικά, συστήματα πού λειτουργοῦν ὀρθολογικά». Τά νευρωντικά Τεχνολογικά Δίκτυα «μιμοῦνται τίς ὁμάδες νευρώνων τοῦ ἀνθρωπίνου ἐγκεφάλου γιά τήν πραγματοποίηση γρήγορης καί εὐέλικτης ἐπεξεργασίας δεδομένων καί πληροφοριῶν», «ἀναπτύσσουν τή δυνατότητα νά ἐπικοινωνοῦν μέ φυσική γλώσσα, μέ τήν ἀναγνώριση τῆς φωνῆς…».

Γίνεται φανερό ὅτι τά συστήματα αὐτά ἔχουν σχέση μέ τίς δυνατότητες τοῦ ἐγκεφάλου τοῦ ἀνθρώπου, μέ τούς νευρῶνες καί τήν ἐπικοινωνία μεταξύ τους πού χαρακτηρίζουν τίς διανοητικές λειτουργίες τοῦ ἀνθρώπου.

Εἶναι χαρακτηριστικός ὁ ὁρισμός τῆς «Τεχνητῆς Νοημοσύνης» ἀπό τήν Βικι-παίδεια. «Ὁ ὅρος τεχνητή νοημοσύνη ἀναφέρεται στόν κλάδο τῆς πληροφορικῆς, ὁ ὁποῖος ἀσχολεῖται μέ τήν σχεδίαση καί τήν ὑλοποίηση ὑπολογιστικῶν συστημάτων πού μιμοῦνται στοιχεῖα τῆς ἀνθρώπινης συμπεριφορᾶς, τά ὁποῖα ὑπονοοῦν ἔστω καί στοιχειώδη εὐφυΐα: μάθηση, προσαρμοστικότητα, ἐξαγωγή συμπερασμάτων, κατανόηση ἀπό συμφραζόμενα, ἐπίλυση προβλημάτων κλπ.».

Ὅπως σημειώνεται «ἡ τεχνητή νοημοσύνη ἀποτελεῖ σημεῖο τομῆς μεταξύ πολλαπλῶν ἐπιστημῶν, ὅπως τῆς πληροφορικῆς, τῆς ψυχολογίας, τῆς φιλοσοφίας, τῆς νευρολογίας, τῆς γλωσσολογίας καί τῆς ἐπιστήμης μηχανικῶν, μέ στόχο τῆ σύνθεση εὐφυοῦς συμπεριφορᾶς, μέ στοιχεῖα συλλογιστικῆς, μάθησης καί προσαρμογῆς στό περιβάλλον, ἐνῶ συνήθως ἐφαρμόζεται σέ μηχανές ἤ ὑπολογιστές εἰδικῆς κατασκευῆς».

Ἡ «Τεχνητή Νοημοσύνη» «διαιρεῖται στή συμβατική τεχνητή νοημοσύνη, ἡ ὁποία ἐπιχειρεῖ νά ἐξομοιώσει τήν ἀνθρώπινη νοημοσύνη ἀλγοριθμικά χρησιμοποιώντας σύμβολα καί λογικούς κανόνες ὑψηλοῦ ἐπιπέδου, καί στήν ὑποσυμβολική τεχνητή νοημοσύνη ἡ ὁποία προσπαθεῖ νά ἀναπαράγη τήν ἀνθρώπινη εὐφυΐα χρησιμοποιώντας στοιχειώδη ἀριθμητικά μοντέλα πού συνθέτουν ἐπαγωγικά νοήμονες συμπεριφορές μέ τή διαδοχική αὐτοοργάνωση ἁπλουστέρων δομικῶν συστατικῶν («συμπεριφορική τεχνητή νοημοσύνη»), προσομοιώνουν πραγματικές βιολογικές διαδικασίες, ὅπως ἡ ἐξέλιξη τῶν εἰδῶν καί ἡ λειτουργία τοῦ ἐγκεφάλου («ὑπολογιστική νοημοσύνη») ἤ ἀποτελοῦν ἐφαρμογή στατιστικῶν μεθοδολογιῶν σέ προβλήματα τεχνητῆς νοημοσύνης».

Εἶναι φανερό ἀπό τόν ὁρισμό αὐτόν ὅτι ἡ «Τεχνητή Νοημοσύνη» συνδέεται μέ τήν ἀνθρώπινη εὐφυΐα, τήν λειτουργία τοῦ ἀνθρωπίνου ἐγκεφάλου μέ τούς νευρῶνες καί τούς νευροδιαβιβαστές.

Ὅμως, κατά τήν διαχρονική παράδοσή μας ὁ νοῦς, ἡ νοερά ἐνέργεια εἶναι διαφορετική ἀπό τήν λογική ἐνέργεια, ἀπό τήν εὐφυΐα, τήν ἀνθρώπινη διάνοια, ἀφοῦ ἄλλο εἶναι ἡ νοερά ἐνέργεια καί ἄλλο εἶναι ἡ λογική ἐνέργεια τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ νοῦς, κατά τόν ἅγιο Ἰωάννη τόν Δαμασκηνό εἶναι ὁ ὀφθαλμός τῆς ψυχῆς, καί κατά τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ εἶναι ἡ λεπτοτάτη προσοχή. Ὁπότε, κατά τήν σύνολη πατερική παράδοση ὑπάρχει διπλῆ μεθοδολογία, δηλαδή ἄλλη εἶναι ἡ μεθοδολογία τῆς παρατήρησης καί τῆς σκέψης πού γίνεται μέ τήν διάνοια-ἐγκέφαλο, καί ἄλλη εἶναι ἡ μεθοδολογία πού συνδέεται μέ τήν γνώση τοῦ Θεοῦ, πού γίνεται μέ τόν νοῦ. Ἡ ταύτιση τῶν δύο μεθοδολογιῶν παρήγαγε τήν σχολαστική θεολογία πού δημιούργησε πολλά προβλήματα στόν Δυτικό χῶρο.

Αὐτός εἶναι ὁ λόγος γιά τόν ὁποῖο, ἐκτός ἀπό τίς ἐπιφυλάξεις μας γιά τίς συνέπειες τῆς λεγομένης «Τεχνητῆς Νοημοσύνης», θεωρῶ ὅτι πρέπει νά ἐπικρατήση ἡ ὁρολογία «Τεχνητή Εὐφυΐα», ἀντί τῆς «Τεχνητῆς Νοημοσύνης». Ἔτσι, θά ἀποφεύγουμε τήν θεοποίηση τῶν συστημάτων αὐτῶν.

Μπαίνοντας στό ChatGPT διαπίστωσα ὅτι ὁ ἀγγλικός ὅρος Artificial Intelligence, ἀποδίδεται στήν ἑλληνική γλώσσα καί ὡς «Τεχνητή Νοημοσύνη» καί ὡς «Τεχνητή Εὐφυΐα».

Συγκεκριμένα, γιά τόν ὅρο «Τεχνητή Νοημοσύνη» γράφει: «Συνήθως, ὁ ὅρος “τεχνητή νοημοσύνη” (Artificial Intelligence – AI) ἀναφέρεται σέ ὑπολογιστικά συστήματα πού σχεδιάζονται γιά νά ἐκτελοῦν ἐργασίες πού ἀπαιτοῦν ἀνθρώπινη νοημοσύνη. Αὐτό μπορεῖ νά περιλαμβάνει λογική σκέψη, μηχανική μάθηση, ἀναγνώριση προτύπων, ἐπεξεργασία φυσικῆς γλώσσας καί ἄλλες δραστηριότητες πού σχετίζονται μέ τή νοημοσύνη».

Γιά τόν ὅρο «Τεχνητή Εὐφυΐα» γράφει: «Ἀπό τήν ἄλλη πλευρά, ὁ ὅρος “τεχνητή εὐφυΐα” (Artificial General Intelligence – AGI) ἀναφέρεται σέ μιά πιό ἐξελιγμένη μορφή τεχνητῆς νοημοσύνης πού θά εἶναι ἱκανή νά ἐκτελεῖ ὁποιαδήποτε ἐργασία πού μπορεῖ νά ἐκτελέσει ἕνας ἄνθρωπος. Ὁ ὅρος “τεχνητή εὐφυΐα” συνήθως ἀναφέρεται σέ ἕνα σύστημα πού ἔχει τή δυνατότητα νά ἐπιδείξει γενική νοημοσύνη, νά κατανοεῖ, νά μάθει καί νά ἐκτελεῖ ἐργασίες σέ διάφορους τομεῖς μέ παρόμοιο τρόπο μέ τούς ἀνθρώπους».

Ἐπιπλέον γράφει: «Εἶναι σημαντικό νά σημειωθεῖ ὅτι οἱ ὅροι αὐτοί χρησιμοποιοῦνται μέ διάφορους τρόπους ἀπό διάφορες πηγές, καί ἡ ἀκριβή τους σημασία μπορεῖ νά διαφέρει». 

Συγκριτικά μέ τούς δύο ὅρους γράφει κάτι πολύ σημαντικό πού μᾶς ἐνδιαφέρει στό ἄρθρο αὐτό: «Οἱ ὅροι “τεχνητή νοημοσύνη” καί “τεχνητή εὐφυΐα” χρησιμοποιοῦνται συχνά ἀνταλλαξίμως, ἀλλά μποροῦν νά ἔχουν κάποιες διαφορές στή σημασία τους, ἀνάλογα μέ τόν περίγυρο καί τόν πολιτισμό πού χρησιμοποιοῦνται».

Ἑπομένως, θεωρῶ ὅτι πρέπει ἀντί τοῦ ὅρου «Τεχνητή Νοημοσύνη» νά χρησιμοποιεῖται ὁ ὅρος «Τεχνητή Εὐφυΐα», γιά νά σεβαστοῦμε τόν πολιτισμό μας καί ὅλη τήν παράδοσή μας πού διαχωρίζει τόν νοῦ άπό τήν διάνοια-εὐφυΐα καί νά μή ταυτίζουμε τόν ἄνθρωπο μέ τήν διάνοια-ἐγκέφαλο. Ἔτσι δέν θά ἀπαρνούμαστε τήν θεολογία τῆς Ἐκκλησίας γιά τήν διάκριση μεταξύ νοερᾶς καί λογικῆς ἐνέργειας, δέν θά ἀμφισβητοῦμε τήν διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας γιά τόν σκοτασμό τοῦ νοῦ πού εἶναι τό ἀποτέλεσμα τῆς πτώσεως καί τόν φωτισμό τοῦ νοῦ πού εἶναι γνώρισμα τῆς ἐπιστροφῆς στόν Θεό.

Ὅταν θά γίνεται λόγος γιά τήν «Τεχνητή Εὐφυΐα», τότε θά ἀποφεύγεται ἐν πολλοῖς ἡ αἴσθηση τῆς αὐτοθέωσης πού εἶναι ἡ ἔσχατη πτώση τοῦ ἀνθρώπου.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΓΕΡΟΝΤΑ ΓΕΩΡΓΙΟ ΚΑΨΑΝΗ, ΓΙΑ ΤΑ ΕΝΝΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΟΥ

 Εννέα χρόνια συμπληρώθηκαν χθες από την κοίμηση του μακαριστού Γέροντα Γεωργίου Καψάνη, προηγούμενου της Ιεράς Μονής Γρηγορίου Αγίου Όρους. Ο μακαριστός Γέροντας 8 Ιουνίου το 2014 και όπως έχει τονιστεί έδωσε τη μαρτυρία του Αγίου Όρους σε όλη την Ελλάδα με την προσωπική του παρουσία, το λόγο και την γραφίδα του.

Οι λαμπρές σπουδές και η ιερωσύνη

Γεννήθηκε το 1935 στο Παλαιό Φάληρο των Αθηνών. Ο πατέρας του ήταν από τα Κύθηρα και η μητέρα του από τη Νάξο. Είχαν υψηλή μόρφωση και του μετέδωσαν τη χριστιανική πίστη. Από νωρίς συνδέθηκε με τον Μητροπολίτη πρώην Λήμνου Βασίλειο Ατέση, που τον ενέπνευσε να ακολουθήσει τον δρόμο της Θεολογίας. Σπούδασε στη Θεολογική Σχολή Αθηνών και πήγε στο εξωτερικό για σπουδές στον τομέα της Ποιμαντικής. Εργάστηκε στην Αθήνα, ως βοηθός στην έδρα της Ποιμαντικής και του Κανονικού Δικαίου, και συνέγραψε την διατριβή του με θέμα: «Η Ποιμαντική των Φυλακισμένων». Προώθησε στους φοιτητές του τη βιωματική Ορθόδοξη πατερική Θεολογία μέσα από τη λατρευτική ζωή. Ίδρυσε παράλληλα το Ίδρυμα «Παντοκράτωρ» στην περιοχή του Παλαιού Φαλήρου, στο οποίο οργάνωνε ομιλίες, κύκλους νέων, επιστημονικές εσπερίδες και άλλες πνευματικές εκδηλώσεις.

Το 1972 εκάρη μοναχός από τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο Α΄ και στη συνεχεία χειροτονήθηκε Διάκονος και Πρεσβύτερος. Εκείνη την εποχή η Ιερά Μονή Πεντέλης έγινε το κέντρο των φιλομονάχων φοιτητών της Θεολογικής Σχολής. Συνδέθηκε τότε με τον Μητροπολίτη Χαλκίδος Νικόλαο Σελέντη, ο οποίος τον κάλεσε να μετατεθεί στην Ιερά Μητρόπολη Χαλκίδος για να επανδρώσει την ιστορική Μονή του Αγίου Γεωργίου Αρμά. Έτσι εγκαταστάθηκε στην Ιερά Μονή Αρμά και στις 8 Απριλίου του 1973 ενθρονίστηκε ως Ηγούμενός της. Μέλη της πρώτης αδελφότητας ήταν ο σημερινός Μητροπολίτη Σιατίστης Παύλος και ο σημερινός Επίσκοπος Κατάγκας της Αφρικής Μελέτιος. Το άλλοτε έρημο μοναστήρι έγινε κέντρο λειτουργικής και πνευματικής ζωής.

Η αναχώρηση για το Άγιον Όρος

Το 1974 μη θέλοντας να συμπράξει με τη νέα εκκλησιαστική κατάσταση, μετά την έκπτωση του Μητροπολίτη Χαλκίδος Νικόλαου, αναχώρησε με ολόκληρη τη μοναστική αδελφότητα για το Άγιον Όρος. Εκεί του παραδόθηκε η Ιερά Μονή του Οσίου Γρηγορίου, την οποία ανέδειξε ως τόπο πνευματικότητος και προσφοράς. Διετέλεσε Ηγούμενός της επί 40 χρόνια και εκτός από την πνευματική καθοδήγηση δεκάδων μοναχών και πολλών γυναικείων Μοναστηρίων, υποστήριξε την εξωτερική Ιεραποστολή και τον αγώνα απεξάρτησης νέων από τα ναρκωτικά. Σημαντικός υπήρξε ο αγώνας του μέσα από ομιλίες, επιστολές, βιβλία για την υπεράσπιση της Ορθοδόξου πνευματικότητος. Έθιγε πάντα τις εκτροπές από τους Ιερούς Κανόνες, τις τάσεις εκκοσμικεύσεως και ήταν σταθερός στις αρχές της Εκκλησίας.

Ο Γέροντας ταλαιπωρήθηκε από σοβαρά προβλήματα υγείας και για το λόγο αυτό τον Μάρτιο του 2013 αναγκάστηκε να παραιτηθεί από τα καθήκοντα της ηγουμενίας του. Κοιμήθηκε την Κυριακή της Πεντηκοστής, 8 Ιουνίου 2014, στο Μετόχι της Ιεράς Μονής Γρηγορίου στη Θεσσαλονίκη και ενταφιάστηκε στο Άγιον Όρος.

Ο Άγιος Παΐσιος μιλούσε με τα καλύτερα λόγια για τον π. Γεώργιο

Στο σημερινό του άρθρου στην pemptousia.gr με τίτλο “Μνήμη Γέροντα π. Γεωργίου, Ομολογώντας στον κόσμο το φως του Άθωνα”, ο Στέλιος Κούκος αναφέρεται στην εκτίμηση που έτρεφε στο πρόσωπο του Γέροντα Γεωργίου ο Άγιος Παϊσιος.

“Η εκτίμηση, όμως, για το πνευματικό του έργο δεν έμεινε μέσα στο κλειστό περιβάλλον της Μονής Γρηγορίου ούτε μεταξύ των λοιπών νέων ηγουμένων και συνοδειών, αλλά έτυχε και εκτιμήσεως από τους μεγάλους αγιορείτες Γέροντες της εποχής μερικοί από τους οποίους σήμερα έχουν ήδη αγιοκαταχθεί.

Ανάμεσα σ’ αυτούς και ο άγιος Παΐσιος ο οποίος πάντα μιλούσε με τα καλύτερα λόγια για τον π. Γεώργιο και την Ιερά Μονή Γρηγορίου την οποία κατά καιρούς επισκεπτόταν. Άλλωστε όταν μία ομάδα πιστών της Θεσσαλονίκης του ζήτησε να τους υποδείξει ένα μοναστήρι για να του παραχωρήσουν ένα ναό με λοιπούς βοηθητικούς χώρους για να γίνει μετόχι ο άγιος Παΐσιος πρότεινε την Μονή Γρηγορίου. Κάτι που πραγματικά έγινε. (Εκεί μάλιστα έγινε και η εξόδιος ακολουθία του Γέροντα π. Γεωργίου πριν από εννέα χρόνια)!”, γράφει.

ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2023 ΣΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ

 

ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ ΑΠΟ 17 ΕΩΣ 22 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ  2023

                                       ΓΕΝΙΚΟ ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΚΥΡΙΑΚΗ 17 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ : Αναχώρηση ώρα 06.00 από την Πλατεία Γεωργίου Α΄ (άνω μέρος) για Ουρανούπολη μέσω Εγνατίας οδού, με στάση για καφέ στα Ιωάννινα. Στην συνέχεια μετάβαση καί στάση στην Θεσσαλονίκη στον Ι.Ν.Αγίου Δημητρίου γιά προσκύνημα καί ξενάγηση καθώς καί παραμονή για μεσημεριανό φαγητό(προαιρετικά).  Κατόπιν το μεσημέρι επίσκεψη για προσκύνημα στην Ιερά Μονή Ιωάννου του Θεολόγου στην Σουρωτή όπου υπάρχει ο τάφος του Aγίου Παϊσίου . Τέλος αργά το απόγευμα άφιξη στην παραλία Ουρανούπολης στο ξενοδοχειακό συγκρότημα << Ακτή Ουρανούπολη >> όπου και θα διαμείνουμε γιά διανυκτέρευση με δείπνο (μπουφέ).

ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ  : Πρωïνό (μπουφέ) και κατόπιν είσοδος στο Άγιον Όρος από την Ουρανούπολη με το πλοίο της γραμμής ( ώρα 9.45 ) και με το σύνολο των προσκυνητών (48 άτομα) χωρισμένο σε τέσσερις (4) ομάδες των δώδεκα (12) ατόμων εκάστη, που με τον αρχηγό της κάθε ομάδα θα εισέλθει στο Άγιον Όρος σε διάφορες Ιερές Μονές και Προσκυνήματα γιά διαμονή η επίσκεψη όπως είναι προγραμματισμένα.(Το αναλυτικό πρόγραμμα κάθε ομάδας γιά κάθε ημέρα θα δοθεί εντός τού λεωφορείου).  Οι διανυκτερεύσεις εντός του Αγίου Όρους θα είναι τέσσερις (4) και θα γίνουν ως ακολούθως:

                    ΠΡΟΣΩΡΙΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΝΩΝ( ΕΝΔΕΧΕΤΑΙ ΝΑ ΓΙΝΟΥΝ ΑΛΛΑΓΕΣ):

                   

            ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

Α΄ ΟΜΑΔΑ: Ι. Παντοκράτορος 

Β΄ ΟΜΑΔΑ: Ι. Μονή Βατοπαιδίου 

Γ'  ΟΜΑΔΑ: Ι. Μ.Κουτλουμουσίου

Δ'. ΟΜΑΔΑ: Ι.Μ.Ζωγράφου

            ΤΡΙΤΗ 19 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

Α΄ ΟΜΑΔΑ: Ι. Μονή Βατοπαιδίου 

Β΄ ΟΜΑΔΑ: Ι.Μονή Παντοκράτορος

Γ΄ ΟΜΑΔΑ: Ι.Μονή Σταυρονικήτα+ Ι.Μ. Ιβήρων 

Δ΄ ΟΜΑΔΑ: Ι.Μ.Φιλοθέου + Ι.Μ.Καρακάλλου

            ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

Α΄ ΟΜΑΔΑ: Ι. Μ.Φιλοθέου(6)+Ι.Μ.Καρακάλλου(6)

Β΄ ΟΜΑΔΑ: Ι.Μονή Διονυσίου 

Γ' ΟΜΑΔΑ: Ι.Μ.Γρηγορίου+ Ι.Μ.Παύλου

Δ' ΟΜΑΔΑ: Ι.Μ.Παντοκράτορος

              ΠΕΜΠΤΗ 21 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

Α΄ ΟΜΑΔΑ: Ι.Μ. Ξενοφώντος 

Β΄ ΟΜΑΔΑ: Ι.Μ.Δοχειαρίου

Γ'  ΟΜΑΔΑ: Ι.Μ.Παντελεήμονος

Δ'  ΟΜΑΔΑ: Ι.Μ.Βατοπαιδίου 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: ΟΛΕΣ ΟΙ ΟΜΑΔΕΣ ΘΑ ΕΠΙΣΚΕΦΘΟΥΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΕΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΤΟ ΠΡΩΤΑΤΟ ΓΙΑ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ «ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ», ΤΗΝ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΚΟΥΤΛΟΥΜΟΥΣΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ Ι. ΣΚΗΤΗ ΑΓ. ΑΝΔΡΕΟΥ (ΣΑΡΑΪ), ΟΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ Ο ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΜΕΝΟΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΝΔΡΕΟΥ ΜΕ ΤΟ ΛΕΙΨΑΝΟ ΤΗΣ ΤΙΜΙΑΣ ΚΑΡΑΣ ΤΟΥ.ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΩΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΒΑΔΗΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΟΝΗ ΠΟΥ ΔΙΑΜΕΝΕΙ ΚΑΘΕ ΟΜΑΔΑ,ΣΕ ΚΟΝΤΙΝΕΣ ΚΑΛΥΒΕΣ, ΣΚΗΤΕΣ Η ΜΟΝΕΣ.

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ: Αναχώρηση των ομάδων  και έξοδος από το Άγιον Όρος προς Ουρανούπολη με ταχύπλοο ( ώρα 11.45 )και επιστροφή με το πούλμαν στην Πάτρα, αργά το βράδυ (περίπου 10.30 μ.μ.),με προγραμματισμένες στάσεις καθ'οδόν καί τερματισμό στο κάτω μέρος της πλατείας Τριών Συμμάχων.Λεπτομερές καθημερινό πρόγραμμα, κατατοπιστικές πληροφορίες και καθορισμός της θέσης στο πούλμαν του κάθε επιβάτη θα λάβει κάθε προσκυνητής σύμφωνα με την ομάδα που συμμετέχει σε προγραμματισμένη συνάντηση την Παρασκευή 15 Σεπτεμβρίου ώρα 6.00μ.μ. στην αίθουσά μας Β.Ρούφου 88.

Κόστος: Μέλη και Φίλοι του Συνδέσμου ενιαία τιμή : € 250.

Στην τιμή δεν περιλαμβάνεται το κόστος του διαμονητηρίου( κόστος €25 για Χριστιανούς Ορθοδόξους,€10 για ειδικές περιπτώσεις προσκυνητών [μαθητές -φοιτητές-στρατιώτες-ανάπηρους,τρίτεκνους,]και δωρεάν για πολύτεκνους 4 τέκνων και άνω).

Στην ανωτέρω τιμή περιλαμβάνονται:

1. Διαδρομή με σύγχρονο πούλμαν Πάτρα – Θεσσαλονίκη – Σουρωτή –  Ουρανούπολη – Πάτρα.

2. Το βραδινό δείπνο (μπουφέ) στο ξενοδοχείο.

3. Η διανυκτέρευση σε δίκλινο δωμάτιο και το πρωινό (μπουφέ). 

4. Εισιτήρια θαλασσίων διαδρομών με τα πλοία της γραμμής,το ταχύπλοο επιστροφής και

    μεταφορές στην ξηρά με ειδικά μισθωμένα αυτοκίνητα ( 12 θέσια

    μικρά λεωφορεία ).

5. Φάκελος με πληροφοριακό υλικό, χάρτες διαδρομών κλπ.

 ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Οι επικεφαλής των ομάδων θα πράξουν το καλύτερο δυνατόν ώστε να τηρηθεί το πρόγραμμα όπως αυτό αναγράφεται, χωρίς καθυστερήσεις. Υπάρχει όμως περίπτωση, όχι από πρόθεση, αλλά από λόγους ανωτέρας βίας πχ. αλλαγή καιρού, δρομολογίου, αδυναμίας της Μονής κτλ, να επέλθουν ορισμένες διαφοροποιήσεις στο πρόγραμμα επίσκεψης των Μονών. Όλες οι επιλογές που έχουν γίνει για φιλοξενία στις Μονές είναι οι καλύτερες από άποψη διαμονής.

                              EK TOY Δ.Σ. ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ

ΚΡΑΤΗΣΕΙΣ ΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΤΑ ΤΗΛ. 2610277925 KAI 6974414981

κ. ΑΝΔΡΕΑ ΤΕΣΤΕΜΠΑΣΗ

Ο ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΠΛΑΚΙΔΑΣ ΝΤΕΣΕΪΓ ΔΙΗΓΕΙΤΑΙ

 

Ο Αρχιμανδρίτης Πλακίδας (ΡΙacide Deseille) γεννήθηκε το 1927 και ενωρίς ακολούθησε το μοναχικό βίο ως Γάλλος ρωμαιοκαθολικός μοναχός (Σιστερσιανός). Λόγω της ευρύτατης παιδείας του είχε διευθύνει επί έτη τη σειρά «Sources Chretiennes» που εξέδιδε τους Πατέρες της Εκκλησίας. Το 1977 εισήλθε στην Ορθόδοξη Εκκλησία και εκάρη μοναχός στη Μονή Σίμωνος Πέτρας του Αγίου Όρους. Εν συνεχεία ίδρυσε δύο μοναστήρια, μετόχια της Μονής αυτής στη Γαλλία. Διακρίθηκε για τη βαθύνοια, τη συνέπεια και τη μετριοπάθειά του.Στις 7 Ιανουαρίου 2018, την ημέρα που η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά την Σύναξη του Τιμίου Προδρόμου, εκοιμήθη εν Κυρίω ο αρχιμανδρίτης, σε ηλικία 91 ετών.

...Μετά από λίγο καιρό φύγαμε για το Άγιον Όρος. Η γνώση μας για την ορθόδοξη Εκκλησία και το μοναχισμό της ήταν ακόμη εξωτερική και ανεπαρκής. Η δυνατότητα να λάβουμε σ’ ένα μοναστήρι μια σοβαρή μύηση σ’ αυτό το είδος ζωής αποτελούσε μια ανεκτίμητη χάρη.

Η μονή Σίμωνος Πέτρας ήταν πολύ γνωστή, τόσο για την πνευματική προσωπικότητα του ηγουμένου της( Γέρων Αιμιλιανός), όσο και για τη ζωντάνια και το πνευματικό σφρίγος της αδελφότητας της.

Πολλές φορές καθολικοί μοναχοί είχαν γίνει εκεί δεκτοί πολύ αδελφικά, και τα προβλήματα και οι πραγματικότητες της Δύσεως ήταν πολύ καλά γνωστά και κατανοητά.

Η πρώτη παραμονή μας στον Άθωνα πραγματοποιήθηκε την άνοιξη του 1971. Στη Δύση τότε μιλούσαν για παρακμή και κατάπτωση του Αγίου

Όρους και πολλοί δεν παρέλειπαν να προλέγουν την πλήρη εξαφάνιση του αθωνικού μοναχισμού στο πολύ προσεχές μέλλον.

Αυτό το πρώτο ταξίδι, μας είχε ήδη επιτρέψει να καταλάβουμε ότι οι κατηγορίες της «παρακμής» ή, αντίστροφα, της «ανανεώσεως» είναι αρκετά αταίριαστες, όταν μιλούμε για τον ορθόδοξο μοναχισμό. Φέρνουν στο νου μας κυρίως την εξωτερική, κοινωνιολογική και στατιστική όψη των πραγμάτων. Η ουσία, ωστόσο, βρίσκεται στην εσωτερική ζωή, η οποία ξεφεύγει από εξετάσεις αυτής της τάξεως. Υπήρξε, πράγματι, μια τεράστια πτώση στους αριθμούς.

Οφειλόταν, σε ό,τι άφορα τους Σλάβους, στις συνέπειες της εγκαταστάσεως του σοβιετικού καθεστώτος στη Ρωσία και, σε ό,τι άφορα τους Έλληνες, στην αναγκαστική έξοδο του 1922, που κατέστρεψε τον ακμαίο ελληνικό Χριστιανισμό της Μικράς Ασίας, και αργότερα στο Β’ παγκόσμιο πόλεμο και τον εμφύλιο πόλεμο.

Ωστόσο, η ελάττωση αυτή του αριθμού των μοναχών το 1971 ανακοβόταν και εμφανιζόταν η άνοδος. Στη συνέχεια, η άνοδος αυτή θα επιταχυνόταν μ’ έναν ανέλπιστο ρυθμό. Χάρη στην άφιξη πολυαρίθμων δοκίμων και νέων μοναχών, τα μοναστήρια που δεν αριθμούσαν πια παρά μερικούς γέροντες θα ξανάπαιρναν ζωή το ένα μετά το άλλο.

Πρέπει να διευκρινίσουμε πως αυτοί οι νέοι μοναχοί, τους οποίους συναντούμε παντού σήμερα στον Άθωνα, δεν ισχυρίζονται καθόλου ότι ανανεώνουν ή αλλάζουν σ’ ο,τιδήποτε τη μοναχική ζωή. Αντίθετα, ο στόχος τους είναι μάλλον να επαναλάβουν τις πιο παραδοσιακές και τις πιο αυστηρές μορφές ζωής, εγκαταλείποντας τους μετριασμούς του ιδιόρρυθμου βίου. Θέλουν να είναι μαθητές και επωφελούνται από την πείρα πνευματικών Πατέρων πολύ μεγάλης αξίας, που ποτέ δεν έλειψαν στο Άγιον Όρος.

Γνωρίζουμε στη Γαλλία, χάρη στο βιβλίο του π. Σωφρονίου [π. Σωφρόνιος Σαχάρωφ (1896-1993), ιδρυτής και ηγούμενος Ιεράς Μονής Αγίου Ιωάννου Προδρόμου στο Έσεξ της Αγγλίας], το γέροντα Σιλουανό [Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης (1866-1938)], ο οποίος έζησε στο Όρος από το 1892 ως το 1938. Την ίδια εποχή, όμως, υπήρχε στο Όρος ένας αξιόλογος αριθμός μοναχών που δεν ήταν καθόλου κατώτερος απ’ αυτόν σε ό,τι άφορα τη δύναμη της πνευματικής τους ζωής.

Πολλά μοναστήρια διευθύνονται τώρα από πνευματικούς Πατέρες που οι ίδιοι καθοδηγήθηκαν από έναν ησυχαστή, τον γέροντα Ιωσήφ [Γ. Ιωσήφ ο Ησυχαστής (1898 – 1959)], που πέθανε το 1959 και του οποίου θαυμάσιες πνευματικές επιστολές δημοσιεύτηκαν στην Ελλάδα.

Εγκαλούμε συχνά τους μοναχούς του Αγίου Όρους για την αντίθεσή τους στον οικουμενισμό και τους κατηγορούμε ευχαρίστως πως θυσιάζουν την αγάπη χάρη της αλήθειας. Από το πρώτο ταξίδι μας – ενώ ακόμη είμασταν ρωμαιοκαθολικοί, και η σκέψη να γίνουμε ορθόδοξοι μας ήταν εντελώς ξένη -, υπήρξε για μας πολύ εύκολο να εκτιμήσουμε πόσο ξέρουν οι μοναχοί του Όρους να συνδυάζουν μια αγάπη πολύ λεπτή και πολύ περιποιητική προς τα πρόσωπα, όποιες κι αν είναι οι πεποιθήσεις τους κι οπουδήποτε κι αν ομολογιακά ανήκουν, με την ανυποχώρητη στάση σε δογματικά ζητήματα. Εξάλλου, γι’ αυτούς ο πλήρης σεβασμός της αλήθειας είναι ένα από τα πρώτα καθήκοντα, που τους επιβάλλει η αγάπη προς τον άλλο.

Δεν έχουν καμιά ιδιαίτερη δογματική τοποθέτηση και ομολογούν απλώς την πίστη της ορθόδοξης Εκκλησίας:

«Η Εκκλησία είναι μία. Αυτή η μία και αληθινή Εκκλησία, η οποία διαφυλάσσει τη συνέχεια της εκκλησιαστικής ζωής, δηλαδή την ενότητα της Παραδόσεως, είναι η Ορθοδοξία. Το να δεχτούμε ότι αυτή η μία και αληθινή Εκκλησία, υπό μορφή καθαρή, δεν υπάρχει στη γη και ότι περιέχεται μερικά στους διαφόρους ‘κλάδους’, αυτό θα σήμαινε (…) πως δεν πιστεύουμε στην Εκκλησία και στον Αρχηγό της».

Απλώς, οι Αθωνίτες επιθυμούν αυτή η πεποίθηση να εμφανίζεται στην πράξη. Δεν μπορούν να επιδοκιμάσουν ενέργειες ή λόγους που θα φαίνονταν πως περικλείουν μια πρακτική αναγνώριση της θεωρίας των «κλάδων». Η ενότητα των χριστιανών, την οποία θεωρούν σημαντική, όσο κι οποιοσδήποτε, δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί παρά με την προσχώρηση των μη ορθοδόξων στην ολοκληρία και το πλήρωμα της αποστολικής πίστεως.

Αυτή δεν θα μπορούσε να είναι ο καρπός συμβιβασμών και προσπαθειών που γεννιούνται από έμπνευση ανθρώπινη και φυσική για την ενότητα μεταξύ των ανθρώπων, και η οποία δεν θα απέδιδε μεγάλη σημασία στην παρακαταθήκη που είναι εμπιστευμένη στην Εκκλησία. Σε ζητήματα οικουμενισμού, όπως και πνευματικής ζωής, η στάση του Αγίου Όρους υπαγορεύεται από αυστηρότητα και διάκριση.

Πρέπει να γνωρίζουμε να ελέγχουμε τόσο τις παρορμήσεις του συναισθήματος όσο και τα επιχειρήματα του πνεύματος, και κυρίως να αρνούμαστε ν’ «αρέσουμε στους ανθρώπους», αν θέλουμε ν’ αρέσουμε στο Θεό και να εισέλθουμε στη Βασιλεία του.

Σεργίου Boulgakov, L’ Orthodoxie, Λωζάνη 1980, σσ.101-102.

† Γέροντας Πλακίδας Ντεσέιγ, Καθηγούμενος Ι.Μ. Αγίου Αντωνίου του Μεγάλου στη Γαλλία

Άγιον Όρος: Το μοναδικό μοναστήρι που μπορούν να επισκεφθούν γυναίκες

 Η Μονή Ζυγού - το παλιό βυζαντινό μοναστήρι του 10ου αι. - βρίσκεται μόλις 40 μέτρα έξω από τη σημερινή οριογραμμή του Αγίου Όρους.

Στις παρυφές του Αγίου Όρους, μόλις δύο χιλιόμετρα ανατολικά της Ουρανούπολης σώζεται ένα παλιό βυζαντινό μοναστήρι του 10ου αι., που σύμφωνα με έγγραφο της εποχής κατά την οποία ιδρύθηκε, φαίνεται ότι είναι πιο παλιό ακόμη και από την πρώτη μονή του Αγίου Όρους, τη Μεγίστη Λαύρα.

Η ανασκαφή της άλλοτε αγιορείτικης Μονής Ζυγού, βρίσκεται μόλις 40 μέτρα έξω από τη σημερινή οριογραμμή του Αγίου Όρους και είναι γνωστή ως το μοναδικό αγιορείτικο μοναστήρι που επισκέπτονται και γυναίκες.

Σύμφωνα με τις πηγές, η μονή υπήρχε ήδη το 990 μ.Χ. Από έγγραφο, όμως, του 958 συμπεραίνουμε ότι αυτή ήταν παλαιότερη και από την πρώτη χρονολογικά μονή του Αγίου Όρους, τη μονή Μεγίστης Λαύρας (963).

Ο ιδρυτής της, ο Αθανάσιος ο Αθωνίτης φαίνεται πως ξεκίνησε τον ασκητικό του βίο εδώ, κοντά στον γέροντα του.

 

Η Μονή Ζυγού - το παλιό βυζαντινό μοναστήρι του 10ου αι. - βρίσκεται μόλις 40 μέτρα έξω από τη σημερινή οριογραμμή του Αγίου Όρους

Στις παρυφές του Αγίου Όρους, μόλις δύο χιλιόμετρα ανατολικά της Ουρανούπολης σώζεται ένα παλιό βυζαντινό μοναστήρι του 10ου αι., που σύμφωνα με έγγραφο της εποχής κατά την οποία ιδρύθηκε, φαίνεται ότι είναι πιο παλιό ακόμη και από την πρώτη μονή του Αγίου Όρους, τη Μεγίστη Λαύρα.

Η ανασκαφή της άλλοτε αγιορείτικης Μονής Ζυγού, βρίσκεται μόλις 40 μέτρα έξω από τη σημερινή οριογραμμή του Αγίου Όρους και είναι γνωστή ως το μοναδικό αγιορείτικο μοναστήρι που επισκέπτονται και γυναίκες.

Σύμφωνα με τις πηγές, η μονή υπήρχε ήδη το 990 μ.Χ. Από έγγραφο, όμως, του 958 συμπεραίνουμε ότι αυτή ήταν παλαιότερη και από την πρώτη χρονολογικά μονή του Αγίου Όρους, τη μονή Μεγίστης Λαύρας (963).

Ο ιδρυτής της, ο Αθανάσιος ο Αθωνίτης φαίνεται πως ξεκίνησε τον ασκητικό του βίο εδώ, κοντά στον γέροντα του.

«Η Μονή Ζυγού υπήρξε ένα από τα πρώτα μοναστήρια της Αθωνικής Πολιτείας. Ιδρύθηκε στα τέλη του δέκατου αιώνα και "έζησε" περίπου 200 χρόνια. Στη συνέχεια, κάπου στο 1.200, εγκαταλείφθηκε», είπε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους Γιώργος Σκιαδαρέσης.

Όπως εξήγησε, στη δεκαετία του '90 και του 2000 έγιναν μεγάλης κλίμακας ανασκαφικές και αναστηλωτικές εργασίες, στις οποίες οφείλεται η καλή κατάσταση στην οποία διατηρείται σήμερα. 

Η Μονή Ζυγού έχει όλους τους βασικούς χώρους ενός Μοναστηριού, όπως το καθολικό, που είναι ο κεντρικός ναός, η τράπεζα, οι αποθηκευτικοί και οι εργαστηριακοί χώροι, όπως και οι χώροι όπου έμεναν οι μοναχοί. Όλα αυτά απλώνονται στην ανασκαμμένη έκταση», συμπλήρωσε και σημείωσε ότι υπολείπονται κι άλλες ανασκαφές, αφού δεν έχει αποκαλυφθεί στο σύνολό της, αλλά -όπως είπε «σε γενικές γραμμές γνωρίζουμε τι περιμένουμε.

Ο χώρος είναι επισκέψιμος καθημερινά (εκτός Τρίτης) 8:30 - 15:30.

Η Αγιορειτική Εστία στο Αμβούργο με την έκθεση «Φωτογραφικό οδοιπορικό στο Άγιον Όρος με το φακό του Tomasz Mosciski»

 

Καρυές 

Μετά από πρόσκληση της Ελληνικής Κοινότητας του Αμβούργου και του προέδρου της κ. Παναγιώτη Δροσινάκη, εγκαινιάζεται το Σάββατο 3 Ιουνίου στο Αμβούργο η έκθεση φωτογραφίας με τίτλο Φωτογραφικό οδοιπορικό στο Άγιον Όρος  με τη ματιά του πολωνού φωτογράφου Tomasz Mosciski (Τόμας Μοστσίτσκι).

Το πρώτο ταξίδι του Mosciski στο Άγιον Όρος έγινε το 2001 και από τότε επιστρέφει σχεδόν σε ετήσια βάση, ενώ το 2018 είχε διοργανωθεί έκθεση από την Αγιορειτική Εστία στο Συμβούλιο της Ευρώπης στο Στρασβούργο, στην οποία είχαν παρουσιαστεί φωτογραφίες από τις πρώτες του επισκέψεις στην Αθωνική Πολιτεία. Κύριο χαρακτηριστικό της πρώτης του δουλειάς, ήταν η εκτύπωση των φωτογραφιών με την μέθοδο του διχρωμικού κόμμεος (Gum bichromate technique), μια ιδιαίτερη τεχνική στην οποία έχει εξειδικευτεί ο εν λόγω φωτογράφος.

Στην παρούσα έκθεση του Αμβούργου, θα παρουσιαστεί έγχρωμο υλικό από την σύγχρονη δουλειά του στο Άγιον Όρος. Οι συχνές επισκέψεις του Tomasz στον Άθω και η προσωπική σχέση που έχει αποκτήσει με μοναχούς σε διάφορα μοναστήρια, του δίνουν τη δυνατότητα να φωτογραφίζει σκηνές που εστιάζουν περισσότερο στα πρόσωπα και στις λατρευτικές συνήθειες των μοναχών, ενώ εντυπωσιάζουν και οι φωτογραφίες του από τις μονές.

Holy Mount of Athos – Pantokratoros monastery – monk Evaristos on the rock on the seashore. 21.09.2019

O Tomasz Mosciski αναφέρει για το έργο του:

«Το  Άγιον Όρος είναι για μένα μοναδικό, με τραβά σαν μαγνήτης… Δεν αφήνει την καρδιά μου αδιάφορη και γεμίζει μόνιμα τις σκέψεις μου. Μέσα σε μερικά χρόνια κατάφερα να επισκεφτώ όλα τα μοναστήρια του Αγίου Όρους. Κάθε συνάντηση με τον τόπο αυτό ήταν για μένα μια ανεπανάληπτη εμπειρία και πρόκληση, ταυτόχρονα.  Ήταν μια περιήγηση στο χώρο και στο χρόνο, μαγευτική, γεμάτη εκπλήξεις και περιπέτεια, συχνά όμως εξαντλητική.

Η περιήγηση στο Άγιο Όρος διδάσκει στο σημερινό άνθρωπο πόσο λίγα χρειάζεται για να επιβιώσει. Εδώ, οι κόποι και οι ταλαιπωρίες ξεχνιούνται εύκολα και στη σκέψη μένει μόνο η αίσθηση της απόλυτης ελευθερίας˙ μιας ελευθερίας που ο άνθρωπος μπορεί να βιώσει  αφού παλέψει με τον εαυτό του και νικήσει τις αδυναμίες του με τη βοήθεια του Παντοδύναμου.

Δεν είμαι ορθόδοξος χριστιανός, γι’ αυτό και η αποστολή μου δεν ήταν εύκολη. Παρακολουθούσα αυτό το θησαυρό λίγο απ’ έξω, ωσάν να τον έβλεπα από μια μικρή χαραμάδα μισάνοικτης πόρτας, πίσω από την οποία βρισκόταν ένα μεγάλο Μυστήριο, ένα Αίνιγμα.

                    Athos – Easter Wednesday – preparations for Pascha – Boiling eggs in Koutloumousiou 27.07.2016

Απολάμβανα αχόρταγα το τοπίο και την αρχιτεκτονική προσπαθώντας, έστω και με αυτό τον τρόπο, να μπω στο πνεύμα και στην πραγματική ουσία του Αγίου Όρους, χωρίς να αγγίξω την Ιεροσύνη του. Το Άγιο Όρος είναι μια μεγάλη πρόκληση για κάθε καλλιτέχνη. Με τις φωτογραφίες μου προσπάθησα να αποδώσω τη μεγάλη απόσταση που χωρίζει τη διαβίωση στο Άθως – έναν κόσμο χωρίς χρόνο –  με τη ροή των γεγονότων στον υπόλοιπο κόσμο. Χρησιμοποίησα προσωπικές τεχνικές φωτογράφησης, από πολύ παλιές και σπάνιες, όπως bichromate gum και individually treated silver gelatin technique, μέχρι ηλεκτρονικές επεξεργασίες έγχρωμης φωτογραφίας».

Στη Σιμωνόπετρα

Μαζί με τον π. Φιλήμονα 

Πληροφορίες

Διάρκεια: 3 Ιουνίου έως 30 Σεπτεμβρίου 2023

Χώρος: Christus Kirche Wandsbek

Robert Schuman Brϋcke 1, 22041 Hamburg (U1 Wandsbek-Markt)

Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα και Τετάρτη  17:00- 19:00 / Σάββατο 12:00-14:00 / και σύμφωνα  με το πρόγραμμα των ακολουθιών του Ιερού Ναού.