Μονή Βλατάδων : Κρυμμένοι θησαυροί και κώδικες σε ένα αρχείο ανεκτίμητης αξίας

 Ξεχωριστή θέση στο αρχείο της μονής Βλατάδων, στη Θεσσαλονίκη, κατέχει ο γνωστός Κώδικας 587 της μονής Διονυσίου, που συγκεντρώνει εδώ και χρόνια το ενδιαφέρον όχι μόνο των θεολόγων αλλά και των απανταχού ιστορικών της τέχνης, που θεωρούν ότι δεν υπάρχει πουθενά κάποιο άλλο παρόμοιο χειρόγραφο.

Εικόνες από βιβλικές σκηνές και γεγονότα, όπως η Βάπτιση και η Ανάσταση του Χριστού, εικονογραφημένα ευαγγέλια, ιδιότητες από φαρμακευτικά ή δηλητηριώδη φυτά, χειρόγραφα του Σοφοκλή και κωμωδίες του Αριστοφάνη, ακόμη και εγχειρίδια στρατιωτικής τέχνης για τον τρόπο διεξαγωγής των μαχών στο Βυζάντιο, αποκαλύπτουν στον ερευνητή και αναγνώστη οι κρυμμένοι θησαυροί και κώδικες που βρίσκονται στα μικροφίλμ, τις μικρογραφίες και τα χειρόγραφα του ιστορικού αρχείου του Πατριαρχικού Ιδρύματος Πατερικών Μελετών και της Ιεράς Βασιλικής Πατριαρχικής και Σταυροπηγιακής Μονής Βλατάδων.

Περίτεχνα σχέδια, διακοσμημένα με χρυσό και ζωντανά χρώματα, διαφορετικοί γραφικοί χαρακτήρες, ακόμη και σημαδόφωνα της βυζαντινής μουσικής, παραπέμπουν συνειρμικά στο χώρο όπου δημιουργήθηκαν, τα σκριπτόρια του Αγίου Όρους, τα βιβλιογραφικά εργαστήρια που λειτουργούν αιώνες τώρα στην Ιερά Κοινότητα, με σκοπό την αναπαραγωγή, από τους μοναχούς, αρχείων, κειμένων και χειρογράφων, όχι μόνο εκκλησιαστικού χαρακτήρα αλλά γενικότερου επιστημονικού ενδιαφέροντος, που έχουν πολύτιμη θέση στην παλαιότερη παράδοση του ελληνισμού και θεωρείται απαραίτητη η διάσωσή τους.

Ο Κώδικας 587 της μονής Διονυσίου και οι Κώδικες των Διοσκουρίδη και Γαληνού

Ξεχωριστή θέση στο αρχείο κατέχει ο γνωστός Κώδικας 587 της μονής Διονυσίου, που συγκεντρώνει εδώ και χρόνια το ενδιαφέρον όχι μόνο των θεολόγων αλλά και των απανταχού ιστορικών της τέχνης, που θεωρούν ότι δεν υπάρχει πουθενά κάποιο άλλο παρόμοιο χειρόγραφο.

Ο κώδικας είναι ένα ευαγγελιστάριο, μια παράθεση των ευαγγελίων σε 175 φύλλα περγαμηνής.

Χρονολογείται από τον 11ο αιώνα και σώζεται σε πάρα πολύ καλή κατάσταση, δεδομένης της ηλικίας του.

Στον Κώδικα 587 ξεχωρίζουν οι 74 εντυπωσιακές μικρογραφίες, οι μορφές αγίων που στέκονται στα καταπληκτικής ομορφιάς πρωτογράμματα και σκηνές, όπως εκείνη της Bάπτισης του Ιησού από τον Ιωάννη τον Βαπτιστή, που απεικονίζεται με έντονο γαλάζιο, χρυσό και κόκκινο χρώμα.

Χρώματα, λεπτομερή σκίτσα και περιγραφές των ιδιοτήτων των βοτάνων και των φαρμακευτικών ή μη φυτών κυριαρχούν στα 292 φύλλα της βοτανικής του φαρμακολόγου Διοσκουρίδη, που σώζεται από τον 12ο αιώνα με τον Κώδικα «Ωμέγα 75» της μονής Μεγίστης Λαύρας.

Εντυπωσιακή είναι η περιγραφή για το κώνειο, ως ένα φυτό που απεικονίζεται με καφέ, μπλε και κόκκινο χρώμα στους καρπούς, αποτελεί φυσικό δηλητήριο με ναρκωτικές ιδιότητες και προκαλεί παράλυση και ανώδυνο θάνατο.

Ανάμεσα στις περιγραφές με τα γιατροσόφια αναφέρονται, επίσης, η δάφνη, το ελαιοσέλινον, η πτελέα, ο έρπυλλος ή αγριοθυμάρι, η γλυκύριζα, το αμπελόπρασον και πολλά άλλα.

Αντίστοιχης σπουδαιότητας θεωρείται και ο Κώδικας περί ύλης του Διοσκουρίδη, που βρίσκεται στη Βιέννη.

Στο ίδιο πνεύμα, αλλά σε αντίθεση με τον Διοσκουρίδη, ο Κώδικας 14 της Βλατάδων δημιουργήθηκε από τον Γαληνό, το δεύτερο σπουδαιότερο γιατρό της αρχαιότητας μετά τον Ιπποκράτη.

Ο κώδικας αυτός θεωρείται από τους πλέον αξιόλογους κώδικες και υπάρχουν ακόμη ερευνητές, γεωπόνοι, φαρμακολόγοι που ασχολούνται με τα γιατροσόφια και αναζητούν σχετικό υλικό στα εν λόγω μικροφίλμ.

 

Αρχείο ανεκτίμητης αξίας, μοναδικό στον κόσμο

Για ένα αρχείο ανεκτίμητης αξίας, μοναδικό στον κόσμο, κάνει λόγο στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ο διευθυντής του Πατριαρχικού Ιδρύματος Πατερικών Μελετών, καθηγητής της Πατρολογίας και Αγιολογίας στη Θεολογική Σχολή του ΑΠΘ, Συμεών Πασχαλίδης.

Όπως αναφέρει, το πρόγραμμα της φωτογράφισης των χειρογράφων του Αγίου Όρους ξεκίνησε αμέσως μετά την ανοικοδόμηση του κτιριακού συγκροτήματος του Ιδρύματος το 1969 και συνεχίστηκε έως το 1990, ενώ είναι σε εξέλιξη επαφές με την Ιερά Κοινότητα για τη συνέχισή του, ώστε να είναι ολοκληρωμένη η συλλογή όλων των αγιορείτικων χειρογράφων στο Ίδρυμα.

Εκεί μεταβαίνουν κάθε χρόνο πάνω από εκατό επιστήμονες από την Αμερική, την Ασία, την Άπω Ανατολή, την Ιαπωνία και την Κορέα, προκειμένου να μελετήσουν συγκεκριμένα έγγραφα του αρχείου, ενώ λιγότεροι είναι οι έλληνες επιστήμονες στους οποίους απευθύνεται το Ίδρυμα επιθυμώντας να καταστήσει γνωστό αυτόν τον πλούτο και στο ελληνικό επιστημονικό κοινό.

«Στο Βατικανό υπάρχουν περίπου 5.000 χειρόγραφα ελληνικά. Αντίστοιχος αριθμός υπάρχει και στην Εθνική Βιβλιοθήκη του Παρισιού. Πάντως, από μετρήσεις που έχουν γίνει από παλαιογράφους, προκύπτει ότι η συλλογή των αγιορείτικων χειρογράφων, που αποτελείται από 16.000 χειρόγραφα και βρίσκεται στη Μονή Βλατάδων, είναι ισάριθμη με όλες μαζί τις υπόλοιπες συλλογές που υπάρχουν στις βιβλιοθήκες των άλλων χωρών» τονίζει ο κ. Πασχαλίδης.

 

Η ιστορία της μονής Βλατάδων

Παρουσιάζοντας την ιστορία της μονής Βλατάδων, όπου βρίσκεται το Ίδρυμα, ο διευθυντής του αναφέρεται στους αδελφούς Βλαττήδες (Δωρόθεο και Μάρκο Βλαττή), μαθητές του Γρηγορίου του Παλαμά, από τους οποίους πήρε το όνομά της η μονή.

Ως χρόνος ίδρυσης του μοναστηριού θεωρείται το 1359, χρονολογία θανάτου του Παλαμά, ο οποίος απεικονίζεται στον τοιχογραφικό διάκοσμο ως άγιος.

Επισημαίνει, άλλωστε, μια παράδοση που αναπτύχθηκε επί Τουρκοκρατίας και αναφέρει ότι σε αυτόν τον τόπο κήρυττε ή διέμενε ο Απόστολος Παύλος, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν αντίστοιχα τεκμήρια από τους ερευνητές.

Η μονή Βλατάδων ήταν τελικά το μοναδικό ανδρώο μοναστήρι στη Θεσσαλονίκη που δεν έγινε τζαμί, γεγονός που ο κ. Πασχαλίδης αποδίδει στα προνόμια που τότε έπαιρναν τα παλαιότερα μοναστήρια, όπως εκείνο της Αγίας Θεοδώρας, που λειτουργεί ως γυναικείο μοναστήρι και υπάρχει σε αυτό σχετικό φιρμάνι υπογεγραμμένο από τον ίδιον τον Μωάμεθ τον Πορθητή.

Όσο για το χαρακτηρισμό του ως Μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς της Unesco, σχολιάζει ότι στο μοναστήρι επιβιώνουν σημαντικά στοιχεία από τη βυζαντινή του ιστορία, μαζί με τον τοιχογραφικό διάκοσμο και το σκευοφυλάκιο με ένα μεγάλο αριθμό εικόνων.

 

Μονή Βλατάδων - Θεσσαλονίκη

Το πρόγραμμα ψηφιοποίησης του ιστορικού αρχείου

Στο μεταξύ, με αφορμή την πρόσφατη υπογραφή σύμβασης συνεργασίας μεταξύ του υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και της μονής Βλατάδων για την ψηφιοποίηση του ιστορικού αρχείου, η έφορος του Πατριαρχικού Ιδρύματος, αρχαιολόγος και θεολόγος Φλώρα Καραγιάννη, αναφέρει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ότι αυτή είναι μόνο η αρχή για ένα μεγάλο πρόγραμμα ψηφιοποίησης, που έχει απώτερο σκοπό να ψηφιοποιηθούν 14.000 μικροφίλμ των χειρογράφων αλλά και δύο χιλιάδες παλαίτυπα από την πολύ σημαντική βιβλιοθήκη του Ιδρύματος.

Το έργο της καταγραφής, της ψηφιοποίησης και της τεκμηρίωσης, όπως σημειώνει, θα ξεκινήσει σε ένα μήνα και σε αυτό θα συμμετάσχουν συνεργάτες του Ιδρύματος και της μονής που έχουν επιλεγεί λόγω των εξειδικευμένων τους γνώσεων.

Από το παρελθόν ανακαλύπτουμε το μέλλον

Τη βεβαιότητα ότι η μελέτη του συγκεκριμένου αρχείου θα αποκαλύψει ακόμη περισσότερα στο μέλλον εκφράζει η υπεύθυνη του αρχείου μικροταινιών – μικρογραφιών του Ιδρύματος, Άννα Λυσικάτου.

«Από το παρελθόν ουσιαστικά ανακαλύπτουμε το μέλλον. Μέσα από τη μελέτη επιστημόνων από όλο τον κόσμο που έρχονται εδώ, οι άνθρωποι προσπαθούν να δώσουν απαντήσεις σε ερωτήματα που δεν μπορούν να προσεγγίσουν από τις σημερινές πηγές» σημειώνει.

Φέρνει, άλλωστε, ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την περίπτωση του παλίμψηστου του Αρχιμήδη, ενός κώδικα που βρέθηκε στο προσκυνητάρι ενός μοναχού στα Ιεροσόλυμα και ύστερα από επεξεργασία με τη σύγχρονη τεχνολογία αποδείχτηκε ότι πρόκειται για ένα από τα χαμένα βιβλία του Αρχιμήδη, «ενδεικτικό των ιδεών του, που ήταν πολύ πιο πέρα από τις ιδέες του Νεύτωνα».

(Πηγή πληροφοριών: ΑΠΕ – ΜΠΕ)

Άγιον Όρος: Ο θαυμαστός παπα-Δανιήλ Αγιοπετρίτης

 Ο παπα-Δανιήλ Αγιοπετρίτης έζησε στο Κελλί του οσίου Πέτρου του Αθωνίτου

Ο παπα-Δανιήλ, ο οποίος έζησε στο Κελλί του οσίου Πέτρου του Αθωνίτου, πήρε υποτακτικό, τον έκανε καλόγερο και τον ωνόμασε Αντώνιο στο όνομα του Γέροντός του. Κάποτε ο υποτακτικός αρρώστησε και πήγε στην Λαύρα, όπου έμεινε για ένα διάστημα μέχρι να αναρρώση.

Σ’ αυτό το διάστημα ξελειτουργούσε κάθε μέρα τον παπα-Δανιήλ ένας γείτονάς του που έμενε σε γειτονικό κελλί λίγο πιο κάτω. Ο παπα-Δανιήλ έπαιρνε καιρό και άρχιζε την Προσκομιδή. Στην καθορισμένη ώρα ερχόταν ο μοναχός και άρχιζαν την θεία Λειτουργία.

Κάποια μέρα έκανε την Προσκομιδή, αλλά ο μοναχός που θα τον ξελειτουργούσε, δεν φαινόταν. Κατάλαβε ότι κάτι του συνέβη. Λυπημένος προσευχόταν, χωρίς να γνωρίζη τι πρέπει να κάνη. Οπότε είδε να μπαίνουν τρεις μοναχοί. Προσκύνησαν και με αγαλλίαση ο παπα-Δανιήλ άρχισε την θεία Λειτουργία, ενώ αυτοί έψαλλαν.

Όταν τελείωσαν, ο παπα-Δανιήλ ήθελε να λύση την απορία του. Τους ρώτησε ποιοι ήταν και πώς βρέθηκαν τέτοια ώρα στην ερημιά. Του απάντησαν ότι ήταν οι κτίτορες των Ιβήρων και ότι τους έστειλε ο Κύριος· μετά εξαφανίσθηκαν.

Ο χαριτωμένος Ιερουργός τού Υψίστου εκτός των άλλων μετέδιδε τα Θεία Μυστήρια και στους γυμνούς και αοράτους ασκητές που ζούσαν και κυκλοφορούσαν σε κείνα τα μέρη.

Στον παπα-Δανιήλ πήγαιναν τρεις ώρες δρόμο τη νύχτα ο γερω-Ιωσήφ ο ησυχαστής με τον συνασκητή του γερω-Αρσένιο, για να λειτουργηθούν και να κοινωνήσουν. Από όσους ασκητές γνώρισε – και τότε έβριθε η έρημος από εναρέτους ασκητές – ο παπα-Δανιήλ ήταν σε πιο μεγάλη κατάσταση, όπως αναφέρει ο γερω-Ιωσήφ:

«Ήτον και άλλος πλέον θαυμασιώτερος εις τον Άγιον Πέτρον τον Αθωνίτην, ο παπα-Δανιήλ, ο οποίος ήτον μιμητής του Μεγάλου Αρσενίου. Άκρον σιωπηλός, έγκλειστος, εφ’ όρου ζωής λειτουργός. Εξήκοντα έτη μήτε μίαν ημέραν δεν εννοούσε να αφήση την θείαν Λειτουργίαν. Και την Μεγάλην Σαρακοστήν όλες τες ημέρες έκαμε Προηγιασμένες. Και μέχρι τελευταίας ημέρας υπέργηρος ετελειώθη χωρίς ασθένειαν. Η δε Λειτουργία του εκράτει πάντοτε τρισήμισι ή τέσσαρες ώρες, διότι δεν ηδύνατο να προφέρη τας εκφωνήσεις από την κατάνυξιν· από τα δάκρυα πάντοτε εμούσκευε μπροστά του το χώμα. Δι’ αυτό δεν ήθελε κανείς ξένος να είναι στην Λειτουργία του δια να μη βλέπη την εργασία του.

Όσιος Πέτρος ο Αθωνίτης

Αλλ’ εγώ επειδή με πολλήν θέρμην τον παρεκάλεσα, με εδέχετο. Και την κάθε φοράν όπου πήγαινα – τρεις ώρας βαδίζων ολονυκτίως δια να παρασταθώ εις αυτήν την φρικώδη όντως θείαν παράστασιν – μου έλεγε και ένα ή δύο ρητά εβγαίνοντας από το Ιερόν και αμέσως εκρύπτετο έως την άλλην ημέραν. Αυτός είχεν εφ’ όρου ζωής ολονύκτιον αγρυπνίαν και νοεράν προσευχήν. Από αυτόν και εγώ πήρα “τάξιν” και έλαβα μεγίστην ωφέλειαν. Έτρωγε εικοσιπέντε δράμια ψωμί κάθε ημέραν και ήτον όλος μετέωρος εις την Λειτουργίαν του. Και χωρίς να γίνη λάσπη το έδαφος δεν ετελείωνε Λειτουργίαν» .

Ο γερω-Ιωσήφ με τον γερω-Αρσένιο, από ευγνωμοσύνη προς τον παπα-Δανιήλ για την ωφέλεια που έπαιρναν, του έκαναν μερικές εργασίες ή έκτιζαν κανένα πεζουλάκι.

Ο παπα-Δανιήλ εκτός από τον π. Αντώνιο, είχε στην συνοδεία του και τον π. Πέτρο, τον γνωστό ως «Πετράκη», ο οποίος τον μιμήθηκε στον ησυχαστικό τρόπο της ζωής του, και τον π. Γεδεών, ο οποίος ήταν εγγράμματος και χειροτονήθηκε ιερέας.

Από το βιβλίο: Από την ασκητική και ησυχαστική Αγιορειτική παράδοση, Άγιον Όρος 2011, σελ. 49.

Πηγή: koinoniaorthodoxias.org

«Υπάρχουν αρκετά παραδείγματα ταπεινοφροσύνης στο Άγιον Όρος»

 Με ομιλητή τον Οσιολογιώτατο Ιερομόναχο π. Αρτέμιο, εκ της Ιεράς Μονής Γρηγορίου Αγίου Όρους, συνεχίστηκε η 12η ημέρα, των ενοριακών εορταστικών εκδηλώσεων με την επωνυμία «ΔΗΜΗΤΡΙΑ 2020», που πραγματοποιούνται στον Ιερό Ναό Αγίου Δημητρίου Ομωνύμου Δήμου. Θέμα της ομιλίας του ήταν: «Η σημασία της ταπεινώσεως στην πνευματική ζωή».

Ο ομιλητής, αρχικά στην ομιλία του, είπε: “Η ταπεινοφροσύνη ως βασική αρετή κάθε συνειδητού χριστιανού δεν επιδέχεται ορισμό. Σύμφωνα με τη διδασκαλία των αγίων Πατέρων περιγράφεται από τα χαρακτηριστικά της. Είναι ανώνυμη και πολύ πολυώνυμη όπως ο Θεός. Ο Θεός μας είναι ταπείνωση. Η θεία ταπείνωση αποκαλύπτεται τόσο στη δημιουργία του κόσμου και του ανθρώπου, όσο και στην ενσάρκωση οικονομία του Υιού και Λόγου του Θεού, σε όλες τις πτυχές της επιγείου ζωής Του. Η υπερηφάνεια και η αμετανοησία έριξαν τον Αδάμ από τον Παράδεισο, άρα η ταπείνωση και η μετάνοια επαναφέρουν τον άνθρωπο στον Παράδεισο. Η ταπείνωση εμφανίζεται στον αγώνα κάθε χριστιανού, ενώ η ταπεινοφροσύνη είναι μία πάγια κατάσταση των Αγίων και θείο χάρισμα”.

Σε άλλο σημείο τόνισε: “Η μετάνοια, το πένθος, τα δάκρυα, η εξομολόγηση, η υπακοή, η πραότητα, η νηστεία, η υπομονή, η συγχωρητικότητα, το ακατάκριτον, είναι μερικές από τις βασικές αρετές που γεννούν την ταπείνωση. Με τη σειρά της η ταπείνωση γέννα τη διάκριση. Η ταπείνωση είναι το απαραίτητο συγκολλητικό υλικό όλων των αρετών, προκειμένου να κτιστεί ο οίκος των αρετών. Η ταπεινολογία και η ταπεινοσχημία δεν είναι ταπεινοφροσύνη. Η απογοήτευση, η απελπισία, η μεταμέλεια, η χαμηλή αυτοεκτίμηση και η απόγνωση δεν έχουν καμία σχέση με την υψοποιό ταπείνωση. Υπάρχουν αρκετά παραδείγματα ταπεινοφροσύνης στο Άγιο Όρος”.

Ολοκληρώνοντας την ομιλία του ο π. Αρτέμιος, είπε: “Η περίοδος της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και της Μεγάλης Εβδομάδος με τη βουκέντρα του θεόπνευστου Τριωδίου, παρέχουν πολλές ευκαιρίες για να ταπεινωθεί ο κάθε πιστός. Στη σημερινή εποχή έχει παραποιηθεί και διαστρεβλωθεί η έννοια και η σημασία της αληθινής ταπείνωσης. Οι άγιοι Πατέρες μας διασαφηνίζουν την αυθεντική μορφή της, ως απαραίτητη προϋπόθεση για την πνευματική μας ζωή και την εξομοίωση με τον Χριστό ως και το κλειδί της εισόδου στον Ουράνιο Νυμφώνα”.

Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε το καθιερωμένο “Ενοριακό Αρχονταρίκι” εντός του Ιερού Ναού, όπου οι ακροατές είχαν την ευκαιρία να υποβάλλουν ποικίλα ερωτήματα στον ομιλητή και αντιστοίχως να τους δοθούν οι κατάλληλες απαντήσεις.

Η 12η μέρα των εορταστικών εκδηλώσεων ολοκληρώθηκε με κατανυκτική Θεία Λειτουργία στην οποία ιερούργησε ο Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης π. Ιγνάτιος Παπασαράντης, Αρχιερατικός Επίτροπος Θ’ Αρχιεπισκοπικῆς Περιφέρειας Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών.

Έψαλαν οι Πρωτοψάλτες κ.κ. Διαμαντής Αργυρόπουλος και Χρήστος Παπαχρήστου.

Το ταξίδι του Ουμπέρτο Έκο στο Άγιον Όρος το 1988

 

Ο Ουμπέρτο Έκο, εκτός από φιλόσοφος, συγγραφέας και διακεκριμένος καθηγητής, έχει χαρακτηριστεί ως «μεγάλος δάσκαλος» και «ιδανικός συνομιλητής». Σταθμός στην καριέρα του υπήρξε το «Όνομα του Ρόδου», ένα μυθιστόρημα που κυκλοφόρησε το 1980, όταν ο Έκο συμπλήρωνε το 50ο έτος της ηλικίας του. Ακολούθησε το «Εκκρεμές του Φουκώ» και μια σειρά από άλλα μυθιστορήματα που αγαπήθηκαν πολύ από το αναγνωστικό κοινό.

Μιλούσε πέντε ξένες γλώσσες, λατινικά και άψογα αρχαία ελληνικά

Η Ελλάδα στη ζωή του συγγραφέα είχε ξεχωριστή θέση. Τη θεωρούσε αφετηρία όλων των πολιτισμών. Θαύμαζε την κουλτούρα, την ιστορία της και ήταν λάτρης του Αριστοτέλη. Το 1988 ήταν η χρονιά που κυκλοφόρησε το «Εκκρεμές του Φουκώ». Λίγες μέρες πριν από την έκδοση του βιβλίου, ο Ουμπέρτο Έκο βρέθηκε στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στο Άγιον Όρος. Επισκέφθηκε την Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπεδίου και τη βιβλιοθήκη της, όπου φυλάσσεται ο κώδικας «Γεωγραφία Κλαύδιου Πτολεμαίου», ένα από τα σπανιότερα χειρόγραφα παγκοσμίως, που χρονολογείται στα τέλη του 13ου με αρχές του 14ου αιώνα.

Ο καλαμπουρτζής … «φαρμακόγλωσσος» Έκο

Ο δημοσιογράφος Θόδωρος Ιωαννίδης από τη Θεσσαλονίκη, υπήρξε στενός φίλος και συνεργάτης του Ουμπέρτο Έκο για πολλά χρόνια. Μέσα από τις δικές του περιγραφές αναδείχθηκε και ο «φίλος Ουμπέρτο». Αποκαλύπτει λοιπόν ότι ήταν αθυρόστομος, μέγας φαγάς και φοβερός πότης.

 Σεπτέμβριος 1989: Ο Θόδωρος Ιωαννίδης στο σπίτι του Ουμπέρτο Έκο, στο Μιλάνο.

Ήταν φίλος για πολλά χρόνια. Βαριά κουβέντα η λέξη φίλος. Σημειολόγος, δάσκαλος μεγάλος στο σύστημα «πομπός – μήνυμα – δέκτης». Μεγάλος καλαμπουρτζής και φαρμακόγλωσσος…

 Ο Ουμπέρτο Έκο θαύμαζε τον Αριστοτέλη. Στιγμιότυπο από την επίσκεψη του συγγραφέα στα Στάγειρα Χαλκιδικής, γενέτειρα του αρχαίου φιλοσόφου..

Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του στη Χαλκιδική, επισκέφτηκε το άγαλμα του φιλόσοφου Αριστοτέλη, στα Στάγειρα. Είχε την ανάγκη να απομονωθεί και να μη

συζητάει καθόλου για βιβλία, εκδόσεις και συγγραφείς. Μέχρι που έπεσε στα χέρια του το δημοσίευμα μιας εφημερίδας που αποκάλυπτε ουσιαστικά το περιεχόμενο του βιβλίου που επρόκειτο να εκδοθεί.

Το δημοσίευμα της ιταλικής εφημερίδας, έβριθε από ανακρίβειες και ψευδείς ειδήσεις. Υπεύθυνος της «διαρροής» ήταν ένας φίλος του συγγραφέα, λόγιος και δοκιμιογράφος, μια πασίγνωστη προσωπικότητα της Ιταλίας, ο Oreste del Buono. Αν και ζήτησε συγνώμη, δήλωσε πως δεν μπορούσε να αντισταθεί στον πειρασμό και έτσι αποκάλυψε τα «ελάχιστα» πράγματα που γνώριζε για το μυθιστόρημα. Η είδηση «κατρακύλησε» σε όλα τα μέσα. Εφημερίδες, ραδιόφωνα και τηλεοράσεις ασχολούνταν με το «Εκκρεμές».

Το γεγονός τάραξε τον Ουμπέρτο Έκο και κατέστρεψε μια και καλή το κλίμα ηρεμίας που ήθελε για να απολαύσει το ταξίδι του. Αναπόφευκτα έγινε το επίκεντρο μιας ατελείωτης συζήτησης, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες να τις αποφύγει.

Η στιγμή που επισκέφτηκε το μοναστήρι της Σιμωνόπετρας ήταν καθοριστική, αφού ίσως για πρώτη φορά μετά το ατυχές συμβάν, ένιωσε πραγματική ηρεμία.

Όπως περιέγραψε ο Θόδωρος Ιωαννίδης, που ήταν παρών στο ταξίδι, «φλυαρούσε» με τους μοναχούς σε ένα περιβάλλον ιδανικό. Κουβέντες που ξεκίνησαν από το αλάθητο του πάπα και κατέληξαν στο Μάη του ’68. Κάπου εκεί, ξεπρόβαλε και ένα θέμα που γοήτευε τον συγγραφέα. Οι αιρέσεις. Έτσι, αυθόρμητα αποκάλυψε εκείνη τη στιγμή πως στο νέο του βιβλίο, υπάρχουν αρκετές σελίδες αφιερωμένες σε αυτό το θέμα.

 Η φιγούρα που εντυπωσίασε τον Έκο ήταν του μοναχού Ελισαίου, στη Μονή Ιβήρων.

Ήταν πολύ νέος, σοβαρός και είχε μελετήσει τους Λατίνους εκκλησιαστικούς συγγραφείς. Εντυπωσίασε με τη σεμνότητα και την ηρεμία του. Εκεί δοκίμασαν ρακί – το αγαπημένο ποτό του Έκο-. Οι μοναχοί το έφτιαχναν, αλλά όπως τους αποκάλυψαν δεν το δοκίμαζαν για να μην αλλοιωθεί η σκέψη τους.

Με αφορμή τον θάνατο του Ουμπέρτο Έκο, ο φίλος του Θόδωρος Ιωαννίδης, θέλησε να μοιραστεί ένα περιστατικό που έλαβε χώρα το 2006: «Το σωτήριον έτος 2006 κυκλοφόρησε ένα μικροσκοπικό βιβλιαράκι του γεμάτο λογοπαίγνια: ομώνυμα, ομόφωνα, παλίνδρομα και πάει λέγοντας. Αρκεί ένα μικρό παράδειγμα. Η λέξη arepo που όταν τη διαβάζουμε από το τέλος προς την αρχή, γίνεται opera. Όταν το διάβασα, είχα την ευκαιρία να τον «νικήσω» για πρώτη και τελευταία φορά. Του έστειλα λοιπόν το δικό μας «ΝΙΨΟΝ ΑΝΟΜΗΜΑΤΑ ΜΗ ΜΟΝΑΝ ΟΨΙΝ».

Η αντίδρασή του ήταν εκκωφαντική. Στο τηλέφωνο ούρλιαξε χαρούμενος: – Non lo sapevo! Δεν το ήξερα! Τέλος, όπως και όλοι οι Ιταλοί, ο Ουμπέρτο δεν χώνευε τους Γερμανούς. Δικαίωμά του, παρά το γεγονός ότι το Umberto είναι όνομα γερμανικό και σημαίνει γίγαντας λαμπερός. Και παρά το ότι ήταν παντρεμένος επί δεκαετίες και μέχρι το τέλος με την Ρενάτε, μία Γερμανίδα που αγάπησε πολύ. Κι όσο για το Eco (Ηχώ), έδινε στους φίλους του την ευκαιρία να του λένε ότι είναι ένας πολυλογάς που απαντάει πάντοτε ή ένας εγωιστής που θέλει πάντοτε να έχει την τελευταία λέξη…»

Πληροφορίες και φωτογραφικό υλικό αντλήθηκαν από το voria.gr και από το περιοδικό «Το Τέταρτο», τεύχος 33, έτος 1988, όπου το υπογράφει ο δημοσιογράφος και στενός φίλος του Ουμπέρτο Έκο, Θεόδωρος Ιωαννίδης.

Αγιορείτικος γαλέος σαγανάκι από τον Μοναχό Επιφάνιο Μυλοποταμινό

 

Ο αγιορείτικος γαλέος σαγανάκι, είναι μια εξαιρετική συνταγή του Αρχιμάγειρα του Όρους, Μοναχού Επιφάνιου Μυλοποταμινού, την οποία αξίζει να δοκιμάσετε τόσο για την πλούσια γεύση του, όσο και για τη θρεπτική του αξία.

Ο αγιορείτικος γαλέος σαγανάκι, είναι μια συνταγή που θα σας βοηθήσει σίγουρα να εντάξετε τα ψάρια στο εβδομαδιαίο διαιτολόγιο μικρών και μεγάλων. Άλλωστε, τα ψάρια περιέχουν υψηλής βιολογικής αξίας πρωτεΐνη, ισάξια με αυτή του κρέατος, με μικρότερο όμως ποσοστό κορεσμένου λίπους. Αντ’αυτού, περιέχουν τα πολύτιμα ω-3 λιπαρά οξέα, τα οποία προσδίδουν ως επί το πλείστον και την υψηλή διατροφική τους αξία.

Τα υλικά που θα χρειαστούμε για να φτιάξουμε 3-4 μερίδες γαλέο σαγανάκι είναι:

600 γρ. γαλέος σε φέτα

150 γρ. λάδι

3 λεμόνια,  αλάτι,

1 κουταλάκι μουστάρδα

Προαιρετικά κύμινο και μαυροπίπερο

Επί το έργον:

Αλατίζουμε το ψάρι από πριν (τουλάχιστον 2-3 ώρες) και το βάζουμε σε μια μικρή ρηχή και κατσαρόλα (δηλαδή ταβαδάκι) μόλις να χωράνε σε αυτό τα κομμάτια του.

Βάζουμε κρύο νερό, τόσο ώστε να σκεπαστούν λίγο. Έπειτα βάζουμε στη φωτιά το μικρό ταβά μας. Όταν αρχίσει να βράζει προσθέτουμε το λάδι και σε 15-20 λεπτά τη μουστάρδα, τα μπαχαρικά μαζί με τον χυμό λεμονιού. Ρίχνουμε λεμόνι και μουστάρδα με τέτοιο τρόπο ώστε να πάνε παντού. Κουνάμε καλά τον ταβάκι και σε 1 λεπτό το κατεβάζουμε γιατί είναι έτοιμο.

Μία Εικόνα της Παναγίας συνδέει τη Ρουμανία με το Άγιον Όρος

 

Μια ενορία του Πατριαρχείου Ρουμανίας συνδέεται με το Άγιον Όρος μέσω μιας θαυματουργής Εικόνας της Παναγίας. Συγκεκριμένα στην κοινότητα του Măru της Επισκοπής Καρανσέμπες εορτάστηκε την Κυριακή η 500η επέτειος από τη χρονιά που αγιογραφήθηκε η Ιερά Εικόνα της Παναγίας στο Άγιον Όρος το 1520.

Ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Καρανσέμπες κ. Λουκιανός ιερούργησε την Κυριακή στη Θεία Λειτουργία και μίλησε για την πανηγυρική αυτή χρονιά της Επισκοπής. «Είναι μια όμορφη επέτειος, ένα ιωβηλαίο της Ιερής Εικόνας που έχει ευλογήσει χιλιάδες πιστούς. Πρόκειται για μια εικόνα που θεωρείται θαυματουργή επειδή πολλοί προσευχήθηκαν μπροστά της, στο όνομα της Παναγίας και θεραπεύτηκαν από ψυχικές και σωματικές αναπηρίες».

Η Μητέρα του Θεού απεικονίζεται στην εικόνα με το μωρό στην αγκαλιά της. Ο Σωτήρας Ιησούς Χριστός είναι αγιογραφημένος με ένα αυτοκρατορικό ένδυμα, γεμάτο κοσμήματα, και φοράει μια κορώνα στο κεφάλι του.

Στην ομιλία του, ο Επίσκοπος υπενθύμισε ότι «οι εικόνες είναι παράθυρα για τον Θεό, για τη Βασιλεία των Ουρανών και επομένως πρέπει να τιμηθούν». 

Μνημόσυνο για τον Ιωάννη Καποδίστρια στην Προβάτα του Αγίου Όρους

 

Μνημόσυνο στη μνήμη του πρώτου Έλληνα Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια τελέστηκε το Σάββατο 10 Οκτωβρίου 2020 στο Ιερό Κελλί Αγίας Τριάδος Προβάτας Αγίου Όρους.

Το ιερό μνημόσυνο στον πρώτο Κυβερνήτη της Ελλάδος, τέλεσε ο Γέροντας του Ιερού Κελλιού, Ιερομόναχος Γεώργιος.

Σαν σήμερα με το παλαιό ημερολόγιο του Αγίου Όρους 27 Σεπτεμβρίου, ο Έλληνας Κυβερνήτης έπεφτε νεκρός στα σκαλιά του Αγίου Σπυρίδωνα Ναυπλίου από χέρια Ελλήνων.

Να αναφερθεί ότι ο π. Γεώργιος εδώ και πολλά χρόνια αγωνίζεται για την προβολή του προτύπου του Ιωάννου Καποδίστρια, κάτι που τόνιζε και ο Άγιος Παΐσιος λέγοντας ότι “είναι επιτακτική ανάγκη προβολής ενός ιδανικού προτύπου προς μίμηση για τους πολιτικούς ηγέτες, αλλά και για υποβοήθηση του λαού να αποκτήση ορθά πολιτικά κριτήρια στην επιλογή των κυβερνητών του Έθνους μας”.

Ο Καποδίστριας ευεργετεί το Άγιον Όρος

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το Άγιον Όρος είχε ευεργετηθεί από τον Ιωάννη Καποδίστρια τα δύσκολα χρόνια της επανάστασης αφού ο ίδιος είχε φροντίσει να αποστείλει δικά του χρήματα καθώς το νεοσύστατο ελληνικό κράτος δεν είχε τη δυνατότητα.

Επίσης ως Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας είχε χρηματοδοτήσει την έκδοση των επιστολών του Αποστόλου Παύλου, συγγραφικό έργο του Αγίου Νικόδημου του Αγιορείτου.

Την 1η Αυγούστου 1828 η Αθωνική Πολιτεία αποστέλλει επιστολή προς τον Ι. Καποδίστρια όπου περιγράφει την δεινή οικονομική κατάσταση που είχαν περιέλθει οι Μονές, ένεκα της μισθό τροφοδοσίας των τουρκικών φρουρών.

Ο Ιωάννης Καποδίστριας απαντά άμεσα ότι το κράτος δεν έχει τη δυνατότητα να ανταπεξέλθει οικονομικά γι’ αυτό φροντίζει ο ίδιος να αποστείλει ένα Χ πόσο από τα δικά του χρήματα.

Το Άγιον Όρος εκφράζει σε απαντητική επιστολή στις 9 Μαρτίου 1829 την ευγνωμοσύνη του για τα 5.000 γρόσια τα οποία έλαβε ως παραμυθία για την τραγική κατάσταση που είχε επιφέρει ο τουρκικός ζυγός στην Ιερά κοινότητα.

*Του Αθανάσιου Θανόπουλου από Romfea.gr

Άγιον Όρος: Το Θαύμα της Παναγίας στην Νέα Σκήτη κατά τη Γερμανική κατοχή το 1942

 

Το έτος 1942, που η Γερμανική κατοχή, είχε επιφέρει μεγάλη συμφορά στην Πατρίδα μας και η πείνα και στέρηση των υλικών αγαθών και ιδιαίτερα η έλλειψη τροφίμων θέριζε κυριολεκτικά τους αδελφούς μας Έλληνες, οι Μοναχοί του Αγίου Όρους, από την φροντίδα και μέριμνα της Παναγίας Μητέρας μας και μητέρας όλου του κόσμου δεν αισθάνθηκαν την έλλειψη των αγαθών, όπως οι άλλοι αδελφοί μας στον κόσμο βρισκόμενοι, που από την πείνα πέθαιναν κάθε μέρα και τους μάζευαν από τον δρόμο τα κάρα και ομαδικά τους ενταφίαζαν.

Έτσι λοιπόν δυο χρόνια υστέρα από τον Αλβανικό πόλεμο με τους Ιταλούς, που οι Γερμανοί κατέλαβαν την Πατρίδα μας και είχαμε γενικό αποκλεισμό από τρόφιμα, οι Πατέρες της Νέας Σκήτης μου είπαν, δεν είχαμε αλεύρι παρά μόνο για δυο ζύμες, το οποίο άμα θα τελείωνε, τι θα γινόμαστε τότε; Είχαμε στην συνοδεία μας εκτός από τον πατέρα Θεοφύλακτο και τον μακαρίτη τον Γερο – Γαλακτίωνα στο σπίτι μας, είπε ο Παπά Ιωακείμ ο Σπετσέρης, ότι στην συνοδεία μας είχαμε ακόμη ένα άτομο και φτάσαμε σε τρομερή απογοήτευση.

Αυτός ο μακαρίτης τώρα και τότε γέροντας μας Ιωακείμ, άνθρωπος του Θεού με πολλή μεγάλη πίστη στον Θεό και γενναία ψυχή, προικισμένος με πνεύμα υπομονής, Πίστεως και αγάπης προς όλον τον κόσμο, μας έδινε θάρρος και μας έλεγε: «Μη λυπήστε παιδιά μου, δεν θα μας αφήσει ο Θεός, εμείς έχουμε την Παναγία μητέρα του Θεού, βοηθό, η οποία, σύμφωνα με την υπόσχεσή της, θα φροντίσει για μας. Αλλά εάν παραχωρήσει ο Θεός να στερηθούμε τα υλικά αγαθά και να πεινάσουμε δεν θα πάθουμε τίποτε μεγάλο κακό, γιατί αν με υπομονή καί δίχως γογγυσμό υποφέρουμε ο,τι κακό θα μας βρει, τούτο θα είναι καλό και ωφέλιμο για την ψυχική μας σωτηρία. Εμείς σαν Μοναχοί, πρέπει να κάνουμε κουράγιο, να έχουμε την ελπίδα μας στο θεό και στην Κυρία Θεοτόκο και με το υπόδειγμά μας να δίνουμε θάρρος και στον άλλο κόσμο που υποφέρει πολύ περισσότερο από μας».

Από τις ζύμες το αλεύρι, με πολλή μεγάλη οικονομία καί μέτρο, περάσαμε από τον Απρίλη μέχρι τον Αύγουστο, οπόταν άρχισαν οι καθημερινές Παρακλήσεις της Παναγίας για το 15) Αύγουστο.

Ψωμί δεν είχαμε πλέον καθόλου, ο τότε γείτονας μας Πάτερ Αρσένιος Μαντζαρόλας, που τον είχε η Σκήτη μυλωνά, εκτός του ότι αυτός δεν είχε καθόλου ψωμί, αλλά είχε πάρει δανεικά και χρωστούσε στον έναν και στον άλλον, ολόκληρη φουρνιά 15—20 ψωμιά, χωρίς να μπορεί να τα επιστρέψει.

Στο δικό μας σπίτι αυτός, λέγει η Συνοδεία του πατρός Ιωακείμ Σπετσέρη, πολύ σπάνια ερχόταν, σχεδόν ποτέ, γιατί ο Γέροντας μου πάντα τον συμβούλευε και του έλεγε να σταματήσει τα ταξίδια που συχνά έκανε στον κόσμο, για το νεαρό της ηλικίας του και για τους κινδύνους που διατρέχει ο μοναχός στον κόσμο περιφερόμενος.

Η Παναγία έφερε σιτάρι

Ήτανε δώδεκα του μηνός Αυγούστου, η ώρα έξι (6) το μεσημέρι, ώρα Βυζαντινή (ή οποία κατά την δύση του ηλίου θα πρέπει πάντοτε σε όλες τίς εποχές του έτους να δείχνει ο ωροδείκτης 12), ακούμε να κτυπάει η πόρτα. Έτρεξε ο Πάτερ Ιάκωβος για να ανοίξει. Είδε τον Πατέρα Αρσένιο Μαντζαρόλα να κτυπάει, του άνοιξε και στην ερώτηση που του έκανε: «Πώς τέτοια ώρα πάτερ Αρσένιε, τι σου συμβαίνει; η οσιότητά σου δεν ερχότανε τον καλό καιρό και τώρα μεσημεριάτικα τι συμβαίνει;». Εκείνος σχεδόν κλαμένος του απάντησε: «Σώπα, π. Ιάκωβε, και έλα έξω στην απλωταριά — στην βεράντα— στον εξώστη, να δεις τα θαύματα της Κυρίας Θεοτόκου καί την φροντίδα που έχει για μας τους Μοναχούς της η Παναγία μας.

Πράγματι βγήκαμε και οι δυο στην απλωταριά και είδαμε τα κατάρτια ενός πλοίου. Ιδού μου λέγει, π. Ιάκωβε, η Παναγιά μας έφερε σιτάρι! Εγώ είπα: «Πώς το έμαθες αυτό Π. Αρσένιε; πήγες στην παραλία, κατέβηκες κάτω και το είδες;». Ο Αρσένιος τότε μου είπε: «Πάτερ μου εγώ δεν πήγα στην παραλία, αλλά επειδή, όπως γνωρίζεις, δεν έχω καθόλου ψωμί και χρωστάω τόσα στους Πατέρες και ντρέπομαι να τους δω, αποφάσισα αύριο τα ξημερώματα να φύγω και με τα πόδια σιγά σιγά από τη στεριά να φτάσω στην πατρίδα μου την Σπάρτη.

Έτσι, με τη σκέψη αυτή, ξάπλωσα στο ντιβάνι μου να ξεκουραστώ νηστικός και πολύ στενοχωρεμένος. Μόλις αποκοιμήθηκα ή μισο-ξύπνιος ήμουνα, βλέπω την μάνα μου, η οποία ήρθε και μου είπε, τι έχεις παιδί μου και είσαι έτσι λυπημένος; «Μάνα, της είπα, τι άλλο θέλεις να έχω, δεν έχω καθόλου ψωμί, μάνα πεινώ. Κι αυτή μου είπε πάλι: «Και γι’ αυτό θέλεις να φύγεις από το Όρος; της είπα, ναι, γι’ αυτό.

Και που λογαριάζεις να πας παιδί μου; δυστυχισμένο παιδί, δεν είμαι εγώ η Κυβερνήτης του Όρους;

Τόσους αιώνες το προστάτευα, το συντηρώ και το διαφυλάττω, το Όρος ολόκληρο και τους εν αυτώ υπομένοντας πατέρες, δεν τους έχω και τους φροντίζω σαν τέκνα μου αγαπητά; Και πώς είναι δυνατόν να αθετήσω την υπόσχεσίν μου αυτήν; Ιδού σας έφερα κάτω ένα Καΐκι με σιτάρι, σήκω κατέβα και πάρε».

Εγώ σε αυτά είπα: «Μητέρα μου, πώς θα πάρω το σιτάρι αφού δεν έχω χρήματα;

Κι αυτή μου είπε: «Το γνωρίζω κι αυτό παιδί μου, αλλά εδώ κάτω είναι ο Γέρο – Συμεών ο δούλος μου με την συνοδεία του, κι αυτός δεν έχει σιτάρι και στενοχωριέται, πλην όμως σε μένα έχουν την ελπίδα τους. Πήγαινε σ’ αυτούς και θα σου δώσουν χρήματα και να τους πεις να κατέβουν κι αυτοί κι όλοι οι Πατέρες να πάρουν.

Αυτά μου είπε κι έφυγε Π. Ιάκωβε. Έλα λοιπόν κι εσύ πάμε μαζί κάτω να πάρουμε σιτάρι. Να το Καΐκι. Όπως βλέπεις δεν ήταν αυτή η μητέρα μου, αλλά ολοφάνερα ήταν η Παναγία η μεγάλη μας Μητέρα.

Ο Πατήρ Ιάκωβος έτρεξε στον Γέροντα μας και του είπε «δώσε Γέροντα στον Παντελεήμονα χρήματα και σακιά, κι εμείς με τον Π. Αρσένιο φεύγουμε για την παραλία να προλάβουμε να πάρουμε λίγο σιτάρι, μήπως μας φύγει το Καΐκι.

Όταν κατεβήκαμε στην θάλασσα, βρήκαμε τους Καπεταναίους στην Καλαμιά, εκεί που τώρα είναι ο αρσανά του Παπα – Βαρλαάμ. Οι ναυτικοί ήταν καθισμένοι και έλεγαν: «Πατέρες εμείς δεν έχουμε σιτάρι για πούλημα. Εμάς, από την Καβάλα μας αγγάρευαν οι Γερμανοί να πάμε είδη πολέμου στον Κολυνδρό και μας επέτρεψαν να πάρουμε σιτάρι 300 οκάδες για κάθε οικογένεια. Αυτό έχουμε, αλλά επειδή κι εσείς δεν έχετε καθόλου θα σας δώσουμε να πάρετε από 30 οκάδες κάθε άτομο, για οικονομηθήτε τώρα».

Ρώτησαν τον Π. Αρσένιο, πόσοι μοναχοί είστε εσείς; Ο Π. Αρσένιος είπε εγώ είμαι μόνος μου. Καλά είπαν θα πάρεις 30 οκάδες. Ο π. Αρσένιος είπε, σας ευχαριστώ.

Εσείς Π. Ιάκωβε πόσοι είστε;

Αυτός απάντησε, εμείς είμαστε πέντε (5) γιατί είχαμε και τον Γερο – Βαρθολομαίο.

Εσείς τότε θα πάρετε, είπαν οι Καπεταναίοι, εκατόν πενήντα (150) οκάδες. Και είπαμε δόξα να έχει ο Θεός, σας ευχαριστούμε.

Φύγανε τότε όλοι κι εγώ έμεινα εκεί. Οι άλλοι με την βάρκα πήγανε στο Καΐκι ζύγισαν το σιτάρι και το φέρανε έξω στην παραλία.

Οι Γερμανοί αξιωματικοί, δεν τους «είπαν τίποτε. Όταν ήρθαν έξω, τότε οι άνθρωποι που είχαν το Καΐκι είπαν: «Πατέρες, οι Γερμανοί φοβούνται και δεν θέλουνε να φύγουμε τώρα που είναι ακόμη ημέρα, αλλά θέλουν να φύγουμε τα μεσάνυχτα, γι’ αυτό μήπως μπορούσαμε, με την ευκαιρία αυτή, εμείς να προσκυνήσουμε τα άγια Λείψανα που έχετε εδώ στην Σκήτη σας; Ο Π. Ιάκωβος τους είπε: «ευχαρίστως μπορείτε, βεβαίως, να έρθετε επάνω». Ο Δίκαιος μας, που τότε ήταν ο Γέρο – Ανατόλιος, ο οποίος έμενε στην Καλύβη του αγίου Σπυρίδωνος, είναι δικός μας και θα σας αφήσει να προσκυνήσετε, ελατέ πάμε. Τους πήρε κι ανεβήκαμε όλοι μαζί.

Όταν φτάσαμε στο προσκυνητάρι λέει ο Καπετάνιος:

«Πατέρες μήπως μπορούσατε να μας δώσετε λίγο καφέ, μια-δυο οκάδες και να σας δώσουμε σιτάρι; Εμείς τους είπαμε πολύ καλά να σας δώσουμε, για τόσο λίγο πράγμα δεν γίνεται λόγος. Ο Καπετάνιος τότε είπε, καλά, αλλά με τι τιμή θα μας τον δώσετε; Εμείς, τους είπαμε, τώρα τελευταία αδελφοί, τον καφέ τον αγοράσαμε προς 50 δραχμές την οκά και το σιτάρι έχει δέκα δραχμές, εσείς θα μας δώσετε πέντε οκάδες σιτάρι για κάθε οκά καφέ. Ο Καπετάνιος τότε είπε: «όχι Πατέρες αυτό δεν είναι δίκαιο, αλλά θα σας δώσουμε για κάθε οκά του καφέ είκοσι οκάδες σιτάρι, έτσι πάει, αυτή είναι ή τιμή του τώρα.

Ο Π. Ιάκωβος τους είπε, όχι αδελφοί, αυτό είναι αισχροκέρδεια και δεν το θέλει ο Δεσπότης Χριστός, δεν είναι σωστό πράγμα και εκείνοι είχανε τις αντιρρήσεις τους, για να μας δώσουν όσο αυτοί θα κρίνουν σωστό, αυτό και έγινε για να ικανοποιηθούν όλοι.

Τότε εγώ είπα, Πάτερ Ιάκωβε, τι καθόμαστε, πάμε σύντομα επάνω, γιατί αργήσαμε κι ο Γέροντας μας θα ανησυχεί και θα νομίζει πως πάθαμε τίποτε.

Ο ναύκληρος τότε είπε: «Έχετε κι άλλον Γέροντα; του είπαμε ναι, έχουμε και είναι άγιος άνθρωπος, τότε αυτός είπε: «Πατέρες όλο το σιτάρι που έχουμε στο Καΐκι μας θα μείνει εδώ για όλους τους αδελφούς σας».

Πήγαμε στο Κυριακό της Σκήτης, προσκύνησαν οι ναυτικοί τα άγια Λείψανα κι εμείς κάναμε θερμή δοξολογία και ευχαριστία με παράκληση και με ολονύχτια αγρύπνια, ευχαριστήσαμε την προστάτιδα του Αγίου Όρους, Κυρία και Δέσποινα Θεοτόκο και την παρακαλέσαμε με πίστη και θερμά δάκρυα να καταπαύσουν οι πόλεμοι και να ειρηνεύσει ο κόσμος και έτσι οί ναυτικοί με τους Γερμανούς έφυγαν κατασυγκινημένοι και πολύ ευχαριστημένοι, όπως μας βεβαίωσαν.

Αν θες να γλιτώσεις, φύγε! Αν θέλεις να αγιάσεις, μείνε!

 

Άγιος Εφραίμ ο Κατουνακιώτης

Το 1933 ο περίφημος Γέροντας Εφραίμ ο Κατουνακιώτης ( νυν Άγιος ) σε ηλικία 21 ετών πήρε την μεγάλη απόφαση της ζωής του να εγκαταλείψει τον κόσμο και να γίνει μοναχός στο Άγιον Όρος.

Έχοντας σαν οδηγό του την ανεπιφύλακτη πίστη και εμπιστοσύνη του στο Θεό έφτασε σε μια από τις πιο απομακρυσμένες και απαράκλητες περιοχές του Άθωνα, τα Καυσοκαλύβια.

Εκεί η πρόνοια του Θεού τον οδήγησε στο ασκητικό Ησυχαστήριο του Οσίου Εφραίμ του Σύρου. Εκεί ζούσανε τρεις γέροντες, πολύ αυστηροί και τραχείς, κατά γενική ομολογία.

Έζησε κοντά τους με πολύ υπακοή, ταπείνωση και… υπομονή. Και τονίζουμε την υπομονή διότι οι γέροντες του (τους οποίους όλους γηροκόμησε και φρόντισε μέχρι την τελευταία τους πνοή), ήταν πάρα πολύ αυστηροί μαζί του. Του συμπεριφέρονταν απάνθρωπα.

Το όνομά του δεν το άκουσε ποτέ να το λένε, παρά τον αποκαλούσαν πάντα με τα χειρότερα λόγια και πολλές φορές έφταναν και να τον χτυπούν.

Μια μέρα σαν άνθρωπος λύγισε και αγανακτισμένος πήρε την απόφαση να φύγει. Διστάζοντας όμως να εμπιστευτεί τον λογισμό του, σκέφτηκε να πάει πρώτα να τον εξομολογηθεί σε έναν πνευματικό στην Ιερά Μονή της Σιμωνόπετρας.

Με ειλικρίνεια εξέθεσε στον πνευματικό του όλη την αλήθεια και περιέγραψε τα γεγονότα. Αφού λοιπόν εξέθεσε όλα του δεινά που υφίστατο κοντά σε αυτούς τους ανθρώπους στο τέλος είπε: «Πάτερ δώσ’ μου ευλογία να φύγω να γλιτώσω…».

Ο διακριτικός πνευματικός αφού σκέφτηκε για λίγο του απάντησε: «Πάτερ Εφραίμ, αν θες να γλιτώσεις, φύγε, αν θέλεις να αγιάσεις μείνε… σκέψου και αποφάσισε«. Ο Γέροντας Εφραίμ σκέφτηκε… και έμεινε….

Πέρασαν έτσι 45 ολόκληρα χρόνια. Ο τελευταίος από τους γέροντές του ο π. Νικηφόρος, ήταν ο χειρότερος απ’ όλους… Μάλιστα τα τελευταία χρόνια αρρώστησε και έγινε ακόμα πιο δύστροπος και επιθετικός.

Ο π. Εφραίμ, πιστός στην απόφασή του -γιατί αυτή είναι η λεβεντιά στη ζωή, να έχεις το θάρρος να την αντιμετωπίζεις και να σηκώνεις τον Σταυρό που σου οικονόμησε για τη σωτηρία σου η πρόνοια του Θεού- υπέμενε τα πάντα σαν νέος Ιώβ.

Το 1973 όταν κατάκοιτος πια ο γέροντας Νικηφόρος ψυχορραγούσε, ο π. Εφραίμ νύχτα και ημέρα καθόταν στο προσκέφαλό του και τον υπηρετούσε, ενώ συνέχισε να δέχεται «βροχή» τις ύβρεις και τις ταπεινώσεις.

Λίγο πριν το τέλος ο π.Νικηφόρος του είπε: «Σήκωσέ με. Σκύψε να σου πω…» Ο π.Εφραίμ πέρασε το χέρι του πίσω από την πλάτη του κατάκοιτου γέροντά του και έσκυψε το κεφάλι.

Ξαφνικά το πρόσωπο του π. Νικηφόρου αλλοιώθηκε, έχασε την τραχύτητά του και πήρε την πιο ιλαρή έκφραση που μπορούσε να έχει ανθρώπινο πρόσωπο.

Με όση δύναμη μπορούσε να επιστρατεύσει ο γέροντας άρπαξε το χέρι του π. Εφραίμ και του είπε: «Παιδί μου, εσύ δεν είσαι άνθρωπος, είσαι άγγελος… ευλόγησον…» του φίλησε το χέρι και ξεψύχησε στην αγκαλιά του…

Ανάμνηση του π. Διονυσίου Ανθόπουλου, από διήγηση του γέροντος Αθανασίου Σιμωνοπετρίτου, στην αδελφότητα της Ιεράς Μονής Παναγίας Δοβρά.

Η αγιορειτική σιωπή

 Όταν φθάνει κανείς στην αγιορειτική χερσόνησο, την πιο ανατολική λωρίδα γης από τις χερσονήσους της Χαλκιδικής, στην Ελλάδα, συνειδητοποιεί πως ήλθε σε έναν από τους κατεξοχήν μοναδικούς τόπους του κόσμου τούτου. Η μοναδικότητά του δεν είναι τόσο συνδεδεμένη με παράγοντες «εξωτερικής» τάξεως, όπως το άβατον, η άψογη και αμόλυντη φύση ή η μοναχική πολιτεία του… Η μοναδικότητά του είναι «εσωτερικής» τάξεως, έχει δηλαδή μια ποιότητα, η οποία διαφεύγει από όσους πλησιάζουν με μία τουριστική και κοσμική νοοτροπία.

Χαρακτηριστικό, μεταξύ άλλων, είναι αναμφισβήτητα η ποιότητα της σιωπής, που εκεί κυριαρχεί. Μπορεί να το αντιληφθεί κανείς παντού· καθ’ όλο το μήκος των μονοπατιών που προχωρούν έως τα δάση ή σκαρφαλώνουν στις απόκρημνες ακτές της θάλασσας, στις καλογερικές κατοικίες, στην πνευματική όψη των μοναχών ή κάποιου «αναζητητή του Θεού», στην αυγή και στη δύση, κ.ο.κ.

Η ποιότητα αυτής της σιωπής είναι ιδιαίτερη. Κατ’ αρχάς είναι πυκνή· δεν θα μπορούσε ποτέ κανείς να την συνδυάσει με το κενό ή με την απουσία. Συγκρίνεται με τον άρτο, εφόσον είναι θρεπτική· διεισδύει στο σώμα και στις απέραντες πτυχές της ψυχής, μέχρις ότου γίνεται εσωτερικό στήριγμα. Είναι σαν ένα φάρμακο· ανακουφίζει και γιατρεύει τα τραύματα και τις ενδεχόμενες οδυνηρές αναμνήσεις του παρελθόντος, ανατάσσει τα εσωτερικά κατάγματα.

Είναι άκρως ταπεινή, δεν επιβάλλεται. Ταυτόχρονα όμως είναι επίσημη, ευπρεπής, όμοια με ένα απέραντο πέλαγος. Είναι το μνήμα των «έν Χριστώ προκεκοιμημένων» μοναχών, οι οποίοι, σαν τον σπόρο της ευαγγελικής παραβολής, πέθαναν για τον κόσμο και «έν Χριστώ συντεθαμμένοι» κρύβονται πίσω από τη σιωπή αυτή, που είναι σημείο απουσίας μόνο για αυτούς που κανόνας στη ζωή τους είναι το χάος της σύγχρονης ζωής.

Η αγιορειτική σιωπή είναι και σφραγίδα του ιερού, στο αποφατικό του πρόσωπο, μία μικρή παρένθεση ανάμεσα στις ποικίλες Ακολουθίες.

Εντούτοις η σιωπή δεν διακόπτεται ούτε από τους πράους λόγους των μοναχών, ούτε από τα βλέμματά τους, ούτε από τα διακονήματά τους και τις κινήσεις τους. Δίχως αυτήν θα επικρατούσε η εξωτερική αταξία, σημείο εσωτερικής ασυναρτησίας, γεγονός αυστηρά απαγορευμένο και επίφοβο, διότι αποδεικνύει σαφή απομάκρυνση από τον Θεό, καρδιακή φλυαρία που οδηγεί στην απώλεια της έννοιας του «εαυτού» και στην απόγνωση.

Η αγιορειτική σιωπή, άδεια από λόγια, είναι το ανάχωμα στους χειμάρρους των «μετεωριστικών» άχρηστων λόγων, δείχνοντας απλά τη σιωπηλή ποιότητα του χριστιανικού πνεύματος στα πλαίσια μιας άμεσης και πραγματικής εμπειρίας, που δεν μπορεί να γίνει πιστευτή από ορθολογιστικές αντιλήψεις. Είναι σιωπή θρεπτική, επειδή είναι γεμάτη από προσευχή, λατρεία και θεωρία. Εν αυτή κατανοείται, γιατί στην αρχαία λατινική λειτουργία, η οποία ήταν εμπνευσμένη από την ίδια κοινή πίστη της χριστιανικής Ανατολής, μπόρεσαν να «παρεμβάλουν» την εξής έκφραση:

«Dum medium silentium tenerent omnia et nox in suo cursu medium iter haberet, omnipotens sermo tuus, Domine, de coelis a regalibus sedibus venit» [Ενώ η σιωπή κυριαρχούσε παντού και η νύχτα είχε φθάσει στο μέσο της πορείας της, ο Λόγος Σου ο παντοδύναμος, Κύριε, ήλθε εκ των ουρανίων βασιλικών θρόνων] (Αντίφωνα της Εισόδου, κατά την Κυριακή μετά τα Χριστούγεννα).

Αυτή η ελπιδοφόρα σιωπή είναι η γλώσσα των Οσίων, μία εμπειρική έκφραση της Χάριτος.

Εάν απαλλαγμένοι πλέον από τον φόβο καταφέρουμε να εμβαθύνουμε σ’ αυτήν, θα μπορέσουμε να διαισθανθούμε την ύπαρξη μιας νέας ζωής, που δεν γνωρίζει φθορά, μιας ζωής που εμπνέει το σώμα του Χριστού, την Εκκλησία, την μία, την αδιαίρετη και αιώνια.

 

Από το περιοδικό “Ο ΟΣΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ”, Έκδ. Ι. Μ. Οσίου Γρηγορίου Αγίου Όρους, τ. 29 (2004), σελ. 113. Μετάφραση άρθρου του Piedro Chiaranz, Ορθοδόξου εκ Βενετίας, το οποίο δημοσιεύθηκε ιταλιστί στο ορθόδοξο περιοδικό “ITALIA ORTODOSSA”.

Τα παλιά τα χρόνια στο Άγιον Όρος

 

-Γέροντα, γιατί στις παλαιές χαλκογραφίες βλέπουμε πως οι Μοναχοί φορούσαν κουκούλι ακόμη και στις βάρκες όπου κάθονταν;

-Αααα τι ωραία χρόνια!! Τα πρόλαβα στα τελειώματα ‘μαθές.

Τότε μανούλα μου οι Μοναχοί είχαν κύριο έργο μονάχα την προσευχή και αγάπη, γι’ αυτό ακόμη και όταν βρίσκονταν μέσα στην βαρκούλα για να φθάσουνε στην Δάφνη ή στο ασκηταριό τους κάμανε κομποσχοίνι για τα Μοναστήρια από τα οποία περνούσαν.

Μεγάλες Μονές, αμέτρητα προβλήματα και δυσκολίες, τόσοι Μοναχοί με πειρασμούς… νοιαζόντουσαν για όλα.

Έτσι πυροβολούσαν αγαπητικά και προσευχητικά με τα βόλια και τους κόμβους του κομβοσχοινιού τον Άθωνα.

Επίσης τότενες επειδής πηγαίνανε με το κουπί ,και ήθελε πέντε-έξι ώρες μέχρι να φτάσουν εκεί που ήθελαν, δεν χασομερούσανε στα κινητά και στο ραδιόφωνο, που να τα βρούν άλλωστε, αλλά κάμανε ολόκληρη ακολουθία στο πλεούμενο.

Όσο ο βαρκάρης τράβαγε το κουπί, εκείνοι τραβούσαν τα κομβοσχοίνια τους και προσευχόντουσαν θερμά για όλον τον κόσμο και έτσι αγιάζονταν η βάρκα, η θάλασσα και όλος ο τόπος και ο χρόνος στο Άγιον Όρος.

Διαδραστική έκθεση «Πέρασμα στο Φως» για την ιστορία του Αγίου Όρους

 

Στις 16 Οκτωβρίου 2020 και για εννέα ημέρες ανοίγει τις πύλες της για το κοινό η ψηφιακή διαδραστική έκθεση «Πέρασμα στο Φως» που θα φιλοξενηθεί στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και θα παρουσιάσει για πρώτη φορά στην υπερχιλιετή ιστορία του Άθω ψηφιοποιημένους θησαυρούς από Ιερές Μονές του Αγίου Όρους.

Προσβάσιμοι πλέον με τη βοήθεια της σύγχρονης ψηφιακής τεχνολογίας, οι ιεροί αυτοί θησαυροί μαρτυρούν την Ορθόδοξη πολιτιστική παράδοση όπως αποτυπώνεται εδώ και αιώνες στο Άγιον Όρος, αναδεικνύοντας συγχρόνως το μήνυμα και τη σημασία της πνευματικότητας της Αθωνικής Πολιτείας για τον σύγχρονο κόσμο.

Παράλληλα, η έκθεση «Πέρασμα στο Φως» δίνει στους επισκέπτες τη μοναδική ευκαιρία να γνωρίσουν τον καθημερινό βίο των πατέρων του Άθω.

Στην έκθεση «Πέρασμα στο Φως», το κοινό θα έρθει σε μία πρώτη επαφή με το μοναδικό έργο ψηφιοποίησης των κειμηλίων Ιερών Μονών του Αγίου Όρους «Αθωνική Ψηφιακή Κιβωτός».

Πρωτοβουλία και δημιούργημα της Ιεράς Κοινότητας Αγίου Όρους, η «Αθωνική Ψηφιακή Κιβωτός» φέρνει στο φως χιλιάδες ψηφιοποιημένα κειμήλια και αντικείμενα υψηλής πολιτιστικής αξίας, στοχεύοντας να καταστήσει την Παγκόσμια Κοινότητα κοινωνό του Ορθόδοξου Χριστιανικού Πολιτισμού.

Το μοναδικό έργο της «Αθωνικής Ψηφιακής Κιβωτού», που πραγματοποιήθηκε σε διάρκεια τεσσάρων ετών με τη συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΣΠΑ 2014 – 2020) περιλαμβάνει σε ψηφιοποιημένη μορφή χειρόγραφους κώδικες, παλαίτυπα, έγγραφα, εξαίρετα έργα τέχνης, αντικείμενα ειδικών συλλογών, τρισδιάστατα μοντέλα μνημείων όπως ο σεπτός ναός του Πρωτάτου και η Τράπεζα της Ι.Μ.Μ. Βατοπαιδίου, ψηφιακές παρουσιάσεις Ιερών Μονών, ειδικές ψηφιακές εφαρμογές εκπαιδευτικού και ψυχοφελούς περιεχομένου.

Επίσης, αξιοποιήθηκε η πλατφόρμα τηλεκπαίδευσης «moodle» για την δημιουργία ψηφιακού εκπαιδευτικού περιεχομένου.

Η Αθωνική Ψηφιακή Κιβωτός αποτελεί ένα Πνευματικό αντίδωρο του Αγίου Όρους προς τις ανάγκες της κοινωνίας και κυρίως προς τους νέους, οι οποίοι έχουν νέους διαύλους και τρόπους επικοινωνίας μέσω του ψηφιακού κόσμου.

Ο τεράστιος αυτός πλούτος πολιτιστικής κληρονομιάς διαφυλάσσεται πλέον σε ένα εκτεταμένο αποθετήριο χιλιάδων ψηφιοποιημένων αντικειμένων, στο οποίο το κοινό μπορεί να περιηγηθεί μέσω της ιστοσελίδας: https://mountathos.org/

Μέσω διαδραστικών οθονών, ολογραμμάτων, παρουσιάσεων εικονικής πραγματικότητας, τρισδιάστατων προβολών και ψηφιακών περιηγήσεων, μέρος των ψηφιοποιημένων αυτών κειμηλίων «ζωντανεύουν», δίνοντας στους επισκέπτες της έκθεσης «Πέρασμα στο Φως» τη δυνατότητα να βιώσουν την εμπειρία της μακραίωνης ιστορικής παράδοσης αλλά και της καθημερινότητας της Αθωνικής Πολιτείας.

Ο Γέρων Ιερώνυμος Ιερομόναχος Σιμωνοπετρίτης, Εκπρόσωπος της Ιεράς Κοινότητας και Υπεύθυνος του έργου της Αθωνικής Ψηφιακής Κιβωτού δήλωσε: «Το έργο της Αθωνικής Ψηφιακής Κιβωτού που παρουσιάζεται μέσω της έκθεσης «Πέρασμα στο Φως» αποτελεί παρακαταθήκη της Ιεράς Κοινότητος του Αγίου Όρους που ανοίγεται πλέον σε όλη την οικουμένη, μέσω των δυνατοτήτων που προσφέρει η σύγχρονη τεχνολογία. Καλούμε όλο τον κόσμο -αλλά ιδιαίτερα τους νέους ανθρώπους- να αγκαλιάσουν αυτό το έργο, έχοντας την ελπίδα ότι θα τους βοηθήσει να γνωρίσουν την ιστορική αλλά και τη ζώσα πνευματική και πολιτισμική παράδοση του Αγίου Όρους».

Με την αφορμή της έκθεσης «Πέρασμα στο Φως», ο κ. Κωνσταντίνος Πατσέας, Υπεύθυνος Σχεδιασμού – Συντονιστής του Έργου της Αθωνικής Ψηφιακής Κιβωτού επίσης σημείωσε: «Η διαδραστική έκθεση «Πέρασμα στο Φως» αποτελεί επιστέγασμα ενός μακρόπνοου και απαιτητικού τεχνικού έργου.

Με τη βοήθεια της τεχνολογίας και τη συμβολή ενός μεγάλου αριθμού τεχνικών και επιστημόνων και πάντα με σεβασμό προς τον ησυχαστικό χαρακτήρα της Αθωνικής Πολιτείας, καταφέραμε να αναδείξουμε ψηφιακά ένα τεράστιο κεφάλαιο της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.

Είμαστε πολύ περήφανοι και χαρούμενοι που, μέσω του έργου αυτού, δίνουμε την ευκαιρία στην επιστημονική κοινότητα αλλά και στον κάθε ενδιαφερόμενο πολίτη να μελετήσει και να προσεγγίσει συσσωρευμένη παράδοση και γνώση αιώνων».

Η έκθεση «Πέρασμα στο Φως» θα πραγματοποιηθεί στο Νέο Εκθεσιακό χώρο (επίπεδο Σκαλκώτα) του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών και μόνο για εννέα ημέρες, κατά το διάστημα 16-24 Οκτωβρίου 2020. Βρείτε περισσότερες πληροφορίες για την έκθεση «Πέρασμα στο Φως» και εξασφαλίστε τα δωρεάν δελτία εισόδου σας στην ιστοσελίδα: https://perasmastofos.gr/.

Το κοινό μπορεί να επίσης να προμηθευτεί δωρεάν δελτία εισόδου για την έκθεση «Πέρασμα στο Φως» με τους ακόλουθους τρόπους:

Online

Μέσω της ιστοσελίδας του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών https://www.megaron.gr/event/perasma-sto-fos/

Εκδοτήρια Μεγάρου Μουσικής Αθηνών

Στα εκδοτήρια του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών

Δευτέρα-Παρασκευή: 10:00 – 18:00 & Σάββατο: 10:00 – 14:00

Τηλεφωνικά

Στο 210 728 2333 κατά τις ανωτέρω ώρες λειτουργίας των ταμείων του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών.

COVID-19 free zone: Μέτρα Προστασίας και Οδηγίες προς τους επισκέπτες

Στο πλαίσιο αποφυγής δημιουργίας συγχρωτισμού, κάθε δελτίο εισόδου αφορά σε περιήγηση σε συγκεκριμένη ημερομηνία και ώρα επίσκεψης στην έκθεση «Πέρασμα στο Φως», για ομάδες επισκεπτών μέχρι 8 ατόμων και για μέγιστο διάστημα περιήγησης 30 λεπτών.

Όλος ο διαδραστικός τεχνολογικός εξοπλισμός απολυμαίνεται μετά από την περιήγηση κάθε ομάδας επισκεπτών.

Η χρήση μάσκας και η τήρηση των ενδεδειγμένων αποστάσεων είναι υποχρεωτική καθ’ όλη τη διάρκεια της περιήγησης στην έκθεση, όπως και κατά την είσοδο και έξοδο του κοινού σε αυτήν. Οι επισκέπτες είναι υποχρεωμένοι να ακολουθούν τις υποδείξεις των υπευθύνων του χώρου.

Σχετικά με την Αθωνική Ψηφιακή Κιβωτό

Η Αθωνική Ψηφιακή Κιβωτός είναι έργο συγχρηματοδοτούμενο από την Ε.Ε. και είναι ενταγμένο στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα, Καινοτομία (ΕΠΑνΕΚ).

Η Αθωνική Ψηφιακή Κιβωτός αποτελεί μία καινοτόμα πρωτοβουλία της Ιεράς Κοινότητος του Αγίου Όρους, και ως έργο αφορά στη διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης ψηφιακής κιβωτού γνώσης και πολιτισμού, που περιλαμβάνει σε ψηφιακή μορφή το σύνολο των εκφάνσεων του πολιτιστικού αποθέματος Ιερών Μονών του Αγίου Όρους.

Η κιβωτός αυτή έχει πλέον καταστεί ψηφιακά διαθέσιμη στο σύνολο της παγκόσμιας κοινότητας μέσω του διαδικτύου, προσφέροντας τη δυνατότητα περιήγησης στον κειμηλιακό πλούτο Μονών της Αθωνικής χερσονήσου, με τρόπο που σέβεται απόλυτα τον πνευματικό και ησυχαστικό χαρακτήρα του Αγίου Όρους.

Για περισσότερες πληροφορίες:

Αθωνική Ψηφιακή Κιβωτός

press@athoskivotos.eu

Πηγή: romfea.gr

Συνάντηση Αρχιεπισκόπου Ιερώνυμου και εκπροσώπων από το Άγιον Όρος με αφορμή την επέτειο της Ελληνικής Επανάστασης

 

Με εκπροσώπους της Ιεράς Κοινότητας του Αγίου Όρους συναντήθηκε χθες το απόγευμα ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Ιερώνυμος.

Η συνάντηση έγινε με αφορμή την συμβολή του Αγίου Όρους, διά της ελεύσεως της Ιεράς Εικόνος της Παναγίας του Πρωτάτου «'Αξιόν Εστι», στις Συνοδικές και Περιφερειακές Εόρτιες Εκδηλώσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος για την συμπλήρωση 200 ετών από την Ελληνική Επανάσταση.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της Εκκλησίας της Ελλάδος, από την Ιερά Κοινότητα του Αγίου Όρους παραβρέθηκαν οι Αγιορείτες Πατέρες Νικόδημος Λαυρεώτης, Ιερώνυμος Σιμωνοπετρίτης και Νικόδημος Αγιοπαυλίτης, ενώ παρέστησαν, επίσης, ο Αρχιγραμματέας της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος Επίσκοπος Ωρεών κ. Φιλόθεος, ο Πρωτοσύγκελλος της Αρχιεπισκοπής Αρχιμανδρίτης Βαρνάβας Θεοχάρης, ο Αρχιμανδρίτης Βαρθολομαίος Αντωνίου-Τριανταφυλλίδης, Γραμματεύς της Ειδικής Συνοδικής Επιτροπής Πολιτιστικής Ταυτότητος, ο Πρωτοπρεσβύτερος Θωμάς Συνοδινός, προϊστάμενος του Μητροπολιτικού Ναού Αθηνών και ο Γενικός Διευθυντής της ΜΚΟ «Αποστολή» και πρώην Διοικητής του Αγίου Όρους κ. Κωνσταντίνος Δήμτσας.

Όπως γίνεται γνωστό, η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος αποφάσισε, κατόπιν πρότασης της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, να υποδεχθεί στην Αθήνα την θαυματουργό Εικόνα της Παναγίας «'Αξιόν Εστι» στο πλαίσιο των Εορταστικών Εκδηλώσεων για την επέτειο των 200 ετών από την Ελληνική Επανάσταση (1821 – 2021).

Πηγή: iefimerida.gr 

Στο Άγιον Όρος Ρώσοι επιχειρηματίες

 

Μια ομάδα Ρώσων προσκυνητών, αποτελούμενη από τον Αναπληρωτή Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου της βιομηχανίας χημικών PhosAgro, κ. Αντρέι Γκ. Γκουρίεφ, τον Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου της εταιρείας Αντρέι Α. Γκουρίεφ και άλλα στελέχη της εταιρείας επισκέφτηκαν την Μονή του Αγίου Παντελεήμονα στο Άγιον Όρος. Όπως γράφει το pravoslavie.ru το ταξίδι πραγματοποιήθηκε με την ευλογία του Πατριάρχη Μόσχας και Πασών των Ρωσιών κ.κ. Κυρίλλου.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής τους, προσκύνησαν τις θαυματουργές εικόνες της Ιεράς Μονής και συναντήθηκαν με τον Ηγούμενο, Αρχιμανδρίτη Γέροντα Ευλόγιο.

Η οικογένεια Γκουρίεφ στηρίζει την εν λόγω Μονή, με δωρεές ώστε να συνεχιστούν οι εργασίες εργασίες επισκευής και αποκατάστασης.

«Είναι σημαντικό σε μια τόσο δύσκολη στιγμή, όταν η ανθρωπότητα βιώνει νέες δοκιμασίες, οι άνθρωποι έρχονται για ευλογία. Είναι ευχάριστο το ότι μεταξύ των πρώτων προσκυνητών που επισκέφτηκαν το Άγιο Όρος σε αυτή τη δύσκολη στιγμή, είναι ο Αντρέι Γκριγκεριέβιτς Γκούριεφ, ο οποίος με την οικογένειά του επισκέπτεται παραδοσιακά το μοναστήρι μας πολλές φορές το χρόνο» υπογράμμισε ο Ηγούμενος της Μονής, εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη του προς τους ίδιους αλλά και την εταιρεία τους για τη βοήθεια που παρέχουν στο μοναστήρι όλα αυτά τα χρόνια.

Η φροντίδα για την αποκατάσταση και ανάπτυξη της Μονής Αγίου του Παντελεήμονα για πολλά χρόνια υπήρξε ένας από τους σημαντικούς στόχους των φιλανθρωπικών δραστηριοτήτων της οικογένειας Γκουριέφ, οι οποίες περιλαμβάνουν επίσης τη στήριξη εκκλησιών στη Ρωσία αλλά και στο εξωτερικό.

«Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό ταξίδι για εμάς, το οποίο πραγματοποιήσαμε μόλις εμφανίστηκε η πρώτη ευκαιρία μέσα στην πανδημία. Ο ιός αποτελεί μια μεγάλη δοκιμασία για όλους τους ανθρώπους. Αλλά εδώ, στον Άθω, καταλαβαίνετε ξεκάθαρα ότι η ισχυρή πίστη και η εμπιστοσύνη στη μεσολάβηση του Θεού θα δώσει στην ανθρωπότητα την απαραίτητη δύναμη για να ξεπεράσει αυτήν την ασθένεια. Γι ‘αυτό φαίνεται σημαντικό σήμερα να ενισχύσουμε τους πνευματικούς μας δεσμούς, να βοηθήσουμε τα μοναστήρια και τις ενορίες σε δύσκολες καταστάσεις» υπογράμμισε από την πλευρά του ο κ. Γκουρίεφ.

Ανακοίνωση της Ιεράς Μονής Δοχειαρίου Αγίου Όρους

 

Παναγία Γοργοϋπήκοος

«Σπουδές στην Ιστορία, την Πνευματικότητα, την Τέχνη και τη Μουσική Παράδοση του Αγίου Όρους»

 

Το εξαιρετικά ενδιαφέρον Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών, με τίτλο «Σπουδές στην Ιστορία, την Πνευματικότητα, την Τέχνη και τη Μουσική Παρά¬δο¬ση του Αγίου Όρους», του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ., λειτουργεί για τρίτη συνεχόμενη ακαδημαϊκή χρονιά, με έγκριση που έχει λάβει από το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων (ΦΕΚ B 3282/2018) και λαμβάνοντας υπόψη το ολοένα αυξαανόμενο ενδιαφέρον πολλών Ελλήνων και ξένων επιστημόνων για τα θέματα της αγιορειτικής ιστο¬ρίας και πνευματικότητος, καθώς και της ιδιαίτερης τέχνης και μουσικής παράδοσης του Αγίου Όρους.

 

Ως γνωστό, το Άγιο Όρος αποτελεί το μοναδικό οργανωμένο μοναστικό κέντρο με αδιάκοπη ιστορική πορεία για περισσότερα από χίλια χρόνια μετά την ίδρυσή του. Κατά τους αιώνες αυτούς ο αγιορειτικός μοναχισμός, που καλλιεργήθηκε εκεί σε όλες τις μορφές του, γνώρισε περιόδους μεγάλης πνευματικής ακμής, η οποία αποτυπώθηκε στην όλη πνευματική συγκρότηση και φυσιογνωμία του. Σχετίζεται δε άμεσα με την πνευματική και καλλιτεχνική ανάπτυξη που γνώρισε η Αθωνική πολιτεία ανά τους αιώνες, τόσο στην ιστορική διαδρομή της όσο και στο επίπεδο της πνευματικότητας και των ποικίλων μορφών της βυζαντινής και μεταβυζαντινής Τέχνης που καλλιερ¬γή¬θηκε εκεί, συμπεριλαμβανομένης και της εκκλησιαστικής μουσικής παράδοσης που εκφράστηκε μέσα από το «αγιορειτικόν μέλος».

 

Οι ειδικεύσεις είναι:

(α) Ιστορία και Τέχνη του Αγίου Όρους

(β) Θεολογία και Πνευματική ζωή του Αγίου Όρους

(γ) Μουσική Παράδοση και Ψαλτική Τέχνη του Αγίου Όρους

Οι αιτήσεις και τα απαραίτητα δικαιολογητικά υποβάλλονται ώς τις 21 Οκτωβρίου 2020.

Ιστοσελίδα Π.Μ.Σ.: http://msc-mount-athos-studies.past.auth.gr/

Τηλέφωνα πληροφοριών: 2310 996681 – 996964 – 997020 – Εmail: msc-mountathos@past.auth.gr

Παναγία η Οικονόμισσα

 

Η προσωνυμία αυτή σχετίζεται με το θαύμα της επεμβάσεως Της κατά την ανοικοδόμηση της Ιεράς Μονής Μεγίστης Λαύρας. Όταν τελείωσαν τα τρόφιμα ο Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης αποφάσισε να μεταβεί στις Καρυές για βοήθεια. Από τις Καρυές μέχρι τη Λαύρα με το αυτοκίνητο είναι μία ώρα. Στο δρόμο εμφανίσθηκε και πάλι η Θεοτόκος και του είπε να επιστρέψει στο Μοναστήρι και θα βρεί τις αποθήκες γεμάτες από τρόφιμα. Όπως και έγινε.”Καγώ έσομαι Οικονόμος της Μονής.” Σ΄αυτό το Μοναστήρι το διακόνημα του Οικονόμου δεν δίνεται σε κανένα αδελφό επειδή η ίδια η Θεοτόκος είναι η Οικονόμισσα. Δίνεται μόνον το διακόνημα του Παραοικονόμου. Στη Λιτή του Καθολικού και αριστερά από τη Βασιλική Πύλη βρίσκεται η μεγάλη Εικόνα της Παναγίας της Οικονόμισσας. Δέκα Άγιοι της Ιεράς Μονής περιβάλλουν την Θεοτόκο,που είναι ένθρονη. Καθημερινά από την Λαυρεωτική Αδελφότητα ψάλλεται μπροστά στην Εικόνα της το “Αξιον Εστί.”

 

Στην Εικόνα αυτή βάζουν μετάνοια οι Εφημέριοι πριν να λειτουργήσουν. Η Εικόνα είναι μεγάλων διαστάσεων 1,75 Χ 1,34 και φέρει αργυρή επένδυση. Στο κέντρο εικονίζεται η Παναγία η Βρεφοκρατούσα, περιβαλλομένη από τον κτίτορα της Μονής, αυτοκράτορα του Βυζαντίου, Νικηφόρο Φωκά, τον Άγιο Γεώργιο αριστερά, τον δεύτερο κτίτορα, αυτοκράτορα του Βυζαντίου, Ιωάννη Τσιμισκή και δεξιά τον Άγιο Δημήτριο. Στο άνω αριστερά τμήμα της Εικόνας εικονίζονται εκατέρωθεν της Παναγίας σε προτομή ο Άγιος Μιχαήλ Συνάδων, ο Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης, και ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος αριστερά,και ο Άγιος Νικόλαος,ο Άγιος Στέφανος ο Πρωτομάρτυς και ο Άγιος Συμεών ο Θεοδόχος δεξιά. Επικεφαλής των δύο ενοτήτων είναι οι Αρχάγγελοι σε προτομή και κρατούν δύο δίσκους μέσα στους οποίους αναγράφεται η επιγραφή “Παναγία η Οικονόμισσα”.

Άγιον Όρος : Πως ο Άγιος Δανιήλ Κατουνακιώτης θεραπεύτηκε από την Αγία Ζώνη

 Επιστρέφοντας στο Άγιον Όρος αφού πρώτα παρέλαβε τις αποσκευές του από την Μονή του Αγίου Παντελεήμονος, σκέφθηκε να κατευθυνθή στην αρχαία μονή του Βατοπαιδίου.

Δεν πρόλαβε καλά-καλά να φθάση και έπαθε οξεία προσβολή της νεφρίτιδος. Ο «σκόλοψ τη σαρκί» τον εκέντησε αυτή την φορά πολύ οδυνηρά και τον καθήλωσε για εβδομάδες στο κρεββάτι.

Οι Προϊστάμενοι της μονής τον ενοσήλευσαν με περισσή αγάπη. Περισσότερη όμως στοργή του έδειξε ο μεγάλος γιατρός του Όρους, η Θεοτόκος.

Στο Βατοπαίδι τιμάται ιδιαίτερα η Παναγία. Το Καθολικό του είναι επ΄ ονόματι του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, οι δε θαυματουργές εικόνες της (Βηματάρισσα, Εσφαγμένη, Ελεοβρύτις, Αντιφωνήτρια, Παραμυθία…) φορτωμένες με θαυμαστές ευλαβικές διηγήσεις. Εκεί φυλάσσεται και η θαυματουργός Αγία Ζώνη της Θεοτόκου, που υπήρχε άλλοτε στην Κωνσταντινούπολη «εν τω σεβασμίω Αυτής οίκω, τω όντι εν τοις Χαλκοπρατείοις», στις Βλαχέρνες.

Ο π. Δανιήλ έτρεφε ιδιαίτερη ευλάβεια στην Κυρία Θεοτόκο. Την ίδια ευλάβεια και την ίδια εμπιστοσύνη και την ίδια τιμή, πού έχουν απέναντι της όλοι οι άγιοι. Την ίκέτευσε, λοιπόν, να τον επισκεφθή στην οδύνη του. Την ικέτευσε με δάκρυα και θέρμη και ήταν βέβαιος για την απάντηση. Ήξερε τις υποσχέσεις της. Ήταν δυνατόν να μην τις εκπλήρωση; Και πράγματι. Την ημέρα που το μοναστήρι γιόρταζε την εορτή της Αγίας Ζώνης (31 Αυγούστου), ο ασθενής γιατρεύθηκε ξαφνικά και η θεραπεία του ήταν οριστική! Ποτέ πια δεν τον ενώχλησε η φοβερή αυτή αρρώστεια, που τον ταλαιπώρησε δέκα ολόκληρα χρόνια. Πως να ευχαρίστηση την Πανάμωμη Μητέρα των μοναχών, πως να την υμνήση;

«Μεταβολή των θλιβομένων, απαλλαγή των ασθενούντων υπάρχουσα Θεοτόκε Παρθένε, σώζε πόλιν και λαόν, των πολεμουμένων η ειρήνη, των χειμαζομένων η γαλήνη, η μόνη προστασία των πιστών».

Τέτοιοι ύμνοι δοξολογίας και δεήσεως θα γέμιζαν την ψυχή του, θα ξεχείλιζαν από το στόμα του.

Μετά την θεραπεία του σχεδίαζε να φύγη άπό τό Βατοπαίδι. Ήταν ιδιόρρυθμο μοναστήρι και η παραμονή του σ΄ένα τέτοιο κλίμα τον εκούραζε πολύ. Όχι. Ο γερο – Δανιήλ δεν αγαπούσε τις ιδιορρυθμίες, πού είναι ξένες και άγνωστες στην αληθινή μοναχική ζωή. Μέσα στο πνεύμα του σωστού μοναχισμού είναι το Κοινόβιο, στο οποίο, όπως λέει ο Μέγας Βασίλειος, «δεν υπάρχει το δικό μου και το δικό σου, το θέλημἀ μου και το θέλημά σου».

Ήθελε, λοιπόν, να φύγη, μα οι πατέρες στο Βατοπαίδι τον λάτρευαν. Πού να ξαναβρούν τέτοιον άνθρωπο, τέτοιον καλλιεργημένο μοναχό; Δεν τον άφηναν με κανένα τρόπο.

Αναγκάσθηκε τότε να πάη στον ονομαστό Πνευματικό παπα-Νήφωνα, πού άσκήτευε στην Βατοπαιδινή Σκήτη και να ζητήοη την συμβουλή του. Κι έτσι έμεινε στο μοναστήρι για την υπακοή, όσο κι΄ αν αυτό του φαινόταν σκληρό, όσο κι΄ αν επιθυμούσε άλλη τακτοποίησι… Η παραμονή του εκεί ήταν μία πράξις θυσίας και δεν μπορούσε παρά να την ευλόγηση ο Κύριος.

Οι Επίτροποι της μονής του ανέθεσαν το αρχονταρίκι. Πολύ συνετά, γιατί οι επισκέπτες θα είχαν πολλά να ωφεληθούν από ένα τέτοιον αρχοντάρη. Το πολυσύχναστο αρχονταρίκι του Βατοπαιδίου γνώρισε τότε ιστορικές ημέρες. Εκτός από την καθαριότητα και την τάξι, η ανάγνωσις στην Τράπεζα, η κοινή προσευχή, οι πνευματικές συζητήσεις έδωσαν έναν άλλο τόνο. Σιγά-σιγά ο ξενώνας του ιδιορρύθμου μοναστηριού πήρε χρώμα Κοινοβίου. Και ο γερο-Δανιήλ, με την γλυκειά και συγχρόνως σοβαρή μορφή του, εκπροσωπούσε άριστα τον αγιορείτικο μοναχισμό στα μάτια των ξένων. Πολλοί προσκυνητές τον θεωρούσαν μάλιστα ηγούμενο!

Τον τελευταίο καιρό της παραμονής στο Βατοπαίδι ταξίδεψε μέχρι την πατρίδα του την Σμύρνη για κάποια ειδική αποστολή της μονής. Χρειάσθηκε να μείνη εκεί εννέα μήνες. Οι συμπατριώτες του καμάρωναν γιατί έβγαλαν ένα τέτοιο πνευματικό ανάστημα. Και πόσες ψυχές δεν βρήκαν κοντά του κατανόησι, φως, προσανατολισμό… Ο Μητροπολίτης Μελέτιος είχε βέβαια ακούσει από μακρυά πολλά για τον γερο-Δανιήλ. Τώρα όμως πού η προσωπική γνωριμία του βεβαίωσε «του λόγου το ασφαλές», ήταν ενθουσιασμένος και του πρότεινε να τον κρατήση κοντά του, να τον κάνη βοηθό Επίσκοπο. Εκείνος ευχαρίστησε, αλλά δεν δέχθηκε την πρότασι.

— Δεν θεωρώ τον εαυτό μου άξιο για Ιερωσύνη, Σεβασμιώτατε, του είπε. Ούτε πάλι μπορώ ν΄ αποχωρισθώ το περιβόλι της Παναγίας. Έχω δώσει υποσχέσεις…

Αλλά κι΄ αν δεχόταν να μείνη στον κόσμο τί θα κέρδιζε αλήθεια; Φήμη, τιμές, αξιώματα; Είναι τόσο ψεύτικα όλ΄ αυτά, τόσο φευγαλέα και τόσο επικίνδυνα όταν δεν ύπάρχη το υπόβαθρο του θείου θελήματος. Αλλ΄ αν γινόταν Επίσκοπος, δεν θα εργαζόταν για τον Χριστό; Ασφαλώς. Δεν είχε όμως τέτοια πληροφορία, δεν είχε φανερή επέμβασι του Θεού για να τον πείση ότι πρέπει να επωμισθή τέτοιο αξίωμα. Το θέλημα του Κυρίου πίστευε ότι ήταν να ζήση στην αφάνεια και την ταπείνωσι ενός απλού καλόγερου. «Έκαστος εφ΄ ω ετάχθη». «Την αγαθήν μερίδα εξελέξατο» και απέφευγε τις πολλές μέριμνες, πού όταν απορροφήσουν τον εργάτη, τον κάνουν να αμελήση την ψυχή του – πράγμα θλιβερό και για τον εαυτό του και για τους άλλους. Ο γερο-Δανιήλ διψούσε, διψούσε φλογερά για ένα μόνο μεγαλείο. Γι΄ αυτό προτίμησε το σκαμνάκι του στα Κατουνάκια και όχι θρόνους, την τελευταία θέσι του μοναχού και όχι πρωτοκαθεδρίες. Διψούσε για το μεγαλείο, πού το προσδιώρισε έτσι ο Κύριος: «Όστις θέλει εν υμίν μείζων είναι έστω πάντων διάκονος».

Μετά από πολλά χρόνια, δεδομένης αφορμής, έγραφε ο γερο-Δανιήλ σ΄ ένα έμπιστο πνευματικό του τέκνο: «…Δια να σέβωμαι τους πάντας και να εκκόπτω το οικείον θέλημα και φρόνημα, ουδέποτε με αφήκεν η Κυρία Θεοτόκος να αγαπήσω τας του κόσμου διατριβάς, και να αγαπώ τας ματαίας δόξας και φαντασίας, καίτοι μοι παρουσιάσθησαν αφορμαί Ιερωσύνης και Ηγουμενικαί προτιμήσεις, και δι΄ αυτό εμάκρυνα φυγαδεύων και ηυλίσθην εν τη ερήμω, όπου ήδη το 45ον έτος έχω, μη θέλων να ίδω τας του κόσμου διατριβάς» (22-9-1926. Προς Νικόλαον Ρέγκον).