ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΣΕ ΣΥΝΕΧΕΙΕΣ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΗΝ ΕΡΗΜΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ.
ΜΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΟΥ ΣΤΑΘΜΟΥ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 4Ε.
Το Άγιον Όρος αποτελεί την κιβωτό του ορθόδοξου μοναχισμού εδώ και χίλια χρόνια. Αποτελεί δε δημιούργημα ενός μεγάλου άνδρα της Εκκλησίας μας, του Αγίου Αθανασίου του Αθωνίτου.
Αυτός υπήρξε ο πρώτος κτήτορας κοινοβιακής μονής στον Άθωνα, της σεβάσμιας Μονής της Μεγίστης Λαύρας.
Γεννήθηκε το 930 μ. Χ. στην Τραπεζούντα του Πόντου από γονείς που είχαν έρθει από τη μακρινή Αντιόχεια. Δυστυχώς πέθαναν νωρίς. Ο πατέρας του πριν γεννηθεί ο Αθανάσιος και λίγο καιρό αργότερα η μητέρα του. Πριν πεθάνει η μητέρα του βάπτισε το νεογέννητο αγόρι και του έδωσε το όνομα Αβράμιος.
Μια ευσεβής φίλη της και μοναχή, ανάλαβε να μεγαλώσει το ορφανό. Το φρόντιζε σαν δικό της παιδί και του ενέπνευσε την πίστη στο Θεό, την ευσέβεια και την αγάπη για το μοναχικό ιδεώδες. Όμως και αυτή, όταν ήταν επτά χρονών το παιδί, αρρώστησε και πέθανε. Κάποιοι άλλοι συγγενείς το περιμάζεψαν και το φρόντισαν ώσπου να ενηλικιωθεί. Τον έστειλαν μάλιστα να σπουδάσει στα ονομαστά σχολεία της περιοχής.
Περί το 950 ήρθε στην Κωνσταντινούπολη για να συμπληρώσει τις σπουδές του, τον οποίο φιλοξένησε και φρόντισε μια πλούσια εξαδέλφη του, σύζυγος ανωτέρου αξιωματικού του βυζαντινού στρατού, Ζεφινεζέρ. Σπούδασε στη σχολή του ονομαστού φιλοσόφου και δασκάλου Αθανασίου. Μάλιστα ήταν τέτοια η επίδοσή του, ώστε μετά την αποφοίτησή , ανάλαβε καθήκοντα διδάσκοντος στη σχολή.
Εκεί είχε την ευκαιρία να γνωρισθεί με έναν άγιο άνθρωπο, τον όσιο Μιχαήλ Μαλεΐνο, ηγούμενο της μονής Κυμινά της Βιθυνίας στη Μικρά Ασία. Ο Μιχαήλ διέκρινε ότι στην ψυχή του νεαρού Αβράμιου ήταν κρυμμένος ο πόθος της μοναχικής ζωής και ασκήσεως. Γι’ αυτό και του δίδαξε τους κανόνες της μοναχικής ζωής. Αλλά την ίδια περίοδο είχε και μια άλλη γνωριμία, η οποία θα έπαιζε σημαντικό ρόλο στην κατοπινή του πορεία, τον ανεψιό του μοναχού Μιχαήλ, Νικηφόρο Φωκά, τον μετέπειτα αυτοκράτορα του Βυζαντίου.
Ο Αβράμιος ακολούθησε τον Μιχαήλ στη Μονή του, όπου εκάρη μοναχός και έλαβε το μοναχικό όνομα Αθανάσιος. Έδειξε δε μεγάλο ζήλο για τη μοναχική ζωή και απέκτησε πλούσια πνευματική καρποφορία. Μετά από τέσσερα χρόνια αποσύρθηκε στην έρημο, για μεγαλύτερη άσκηση, κάθαρση και πνευματικό αγώνα.
Μόνο που ο ηγούμενος Μιχαήλ τον όρισε ως πνευματικό πατέρα και καθοδηγητή του Νικηφόρου Φωκά. Ύστερα από λίγο καιρό, πλήθος ανθρώπων από τη γύρω περιοχή έτρεχε στο ερημητήριό του για να εξομολογηθεί και να ζητήσει τις πνευματικές του συμβουλές και να πάρει την ευλογία του.
Αυτό όμως δεν άρεσε στον ασκητή Αθανάσιο, διότι, λόγω της ταπεινότητάς του, δεν πίστευε ότι ήταν ικανός για μια τέτοια πνευματική ακτινοβολία. Η κοσμική φήμη τον αρρώσταινε. Γι’ αυτό πήρε τη μεγάλη απόφαση να καταφύγει στον απομονωμένο τότε Άθωνα, σε κάποιο μοναστήρι, του Ζυγού, όπου συστήθηκε ως μοναχός Βαρνάβας. Αλλά ύστερα από λίγο καιρό έγινε γνωστή η ταυτότητά του.
Μάλιστα μαθεύτηκε η νέα του διαμονή και ως την Κωνσταντινούπολη, στον Νικηφόρο Φωκά, ο οποίος έχασε τον πολύτιμο πνευματικό του πατέρα. Μετέβηκε μάλιστα στον Άθωνα για να τον συναντήσει και να του εκμυστηρευτεί την επιθυμία του να γίνει και εκείνος μοναχός κοντά του. Δεν είχε γίνει ακόμη αυτοκράτορας, ήταν ανώτερος αξιωματικός (δομέστικος) του στρατού.
Το 960 του ανατέθηκε να εκστρατεύσει εναντίον των Αράβων, οι οποίοι είχαν καταλάβει την Κρήτη και έσφαζαν τον εκεί πληθυσμό. Ένα χρόνο αργότερα, αφού νίκησε τους εισβολείς και απελευθέρωσε το νησί, γύρισε με πλούσια λάφυρα, μέρος των οποίων έδωσε στον Αθανάσιο για να κτίσει μοναστήρι στον Άθωνα.
Το 963, τη χρονιά που ο Νικηφόρος έγινε αυτοκράτορας, αρχίζει η ανοικοδόμηση του τεραστίου συγκροτήματος της Μονής Μεγίστης Λαύρας, της οποίας έγινε ηγούμενος ο Αθανάσιος.
Στον άλλοτε έρημο εκείνο τόπο κτίσθηκε τώρα μια μικρή πολιτεία. Γύρο από το καθολικό της Μονής κτίσθηκαν κελιά, μαγειρείο, τράπεζα, νοσοκομείο, ξενώνες, εργαστήρια, αποθήκες, νερόμυλος, υδραγωγείο, κλπ. Πολλοί μοναχοί και ερημίτες της περιοχής ήρθαν να επανδρώσουν το λαμπρό μοναστήρι. Ο Άγιος Αθανάσιος, με βάση τους μοναχικούς κανόνες της αρχαίας Εκκλησίας, σύνταξε νέους κανονισμούς κοινοβιακού μοναχισμού, οι οποίοι θα αποτελέσουν κατόπιν τη βάση του αγιορείτικου μοναχισμού. Έτσι ο Άγιος Αθανάσιος θεωρείται ο θεμελιωτής του.
Ποίμανε τη Μονή για σαράντα περίπου χρόνια και ευτύχησε να φτάσει ακόμα και τους χίλιους μοναχούς. Ο Νικηφόρος Φωκάς είχε εκδηλώσει την επιθυμία να αφήσει το θρόνο και να ντυθεί το μοναχικό σχήμα στη Μονή του Αθανασίου, όμως τον πρόλαβε η φρικτή δολοφονία του το 969 από τον ανεψιό του Ιωάννη Τσιμισκή.
Περί το 1004, κατά διάρκεια οικοδόμησης κάποιου παρεκκλησίου της Μονής, κατέρρευσε ένα μέρος του τρούλου και καταπλάκωσε τον Αθανάσιο, ο οποίος λίγες μέρες μετά, κοιμήθηκε εν ειρήνη. Η μνήμη του εορτάζεται στις 5 Ιουλίου.
Είναι πολύ σημαντικό να προβάλλονται στις μέρες μας μορφές της Εκκλησίας μας, σαν τον Άγιο Αθανάσιο τον Αθωνίτη, διότι αποτελούν πρότυπα ζωής για τον σύγχρονο αποπροσανατολισμένο πνευματικά άνθρωπο.
Άγιοι, σαν τον Άγιο Αθανάσιο, βίωσαν με συνέπεια την ασκητική του ορθοδόξου μοναχικού ιδεώδους, η οποία είναι το μοναδικό αντίδοτο στον δικό μας καταναλωτικό βαρβαρισμό, ο οποίος ευθύνεται πρωτίστως για την σύγχρονη παγκόσμια οικονομική (και όχι μόνο) κρίση. Ειδικά ο αγιορείτικος κοινοβιακός μοναχισμός, τον οποίο θεμελίωσε ο Άγιος Αθανάσιος, αποτελεί το νοητό πνευματικό φάρο και την ελπίδα για μια καλλίτερη και ανθρωπινότερη κοινωνία, στα πρότυπα του ορθοδόξου τρόπου ζωής και πολιτείας.
ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού
Η παράδοση της Ιεράς Μονής Μεγίστης Λαύρας διασώζει το εξής θαυμαστό περιστατικό:
Κατά το έτος 963, συνέβη λιμός στην Αυτοκρατορία, ένεκα του οποίου δημιουργήθηκε έλλειψη τροφών και στο Άγιον Όρος. Επειδή είχε αρχίσει η οικοδομή της Λαύρας και να εξαντλούνται τα υλικά και τα τρόφιμα, ο Όσιος απεφάσισεν να μεταβεί στις Καρυές για να συμβουλευθεί τον Πρώτο και τους γέροντες επί του πρακτέου.
Ενώ λοιπόν επορεύετο προς τις Καρυές, σε αρκετή απόσταση από τη Μονή, συναντά μια σεμνοτάτην και ωραιωτάτην γυναίκα. Από την θέα της εταράχθη. Αλλά πρώτη η γυνή ερώτα τον Αθανάσιον «Πόθεν έρχεσαι, Αθανάσιε, και πού πορεύεσαι;».
Έκπληκτος ο Όσιος απήντησε «Ποία είσαι εσύ, η οποία μου ομιλείς και γνωρίζεις το όνομά μου;».
«Εγώ είμαι η Μήτηρ του Κυρίου και προστάτις σου» απαντά εκείνη, και συνεχίζει «Αλλ’ ειπέ μοι, διατί εγκατέλιπες την Λαύραν, και πού μεταβαίνεις;» Και ο Όσιος: «Δεν πιστεύω ότι είσαι η Κεχαριτωμένη, εάν δεν ιδώ κάποιο σημείον».
«Δίκαιον έχεις, Αθανάσιε· διά να πιστεύσεις, ιδού» απήντησε. «Χτύπησε σταυροειδώς με την ράβδο σου αυτήν την πέτρα επικαλούμενος το όνομα της Παναγίας Τριάδος και θα ιδείς ευθύς να αναβλύζει άφθονον και αστείρευτον ύδωρ».
Πεισθείς ο Όσιος, εκτύπησε την ενώπιόν του πέτρα και αμέσως ανέβλυσεν ύδωρ, και το σημείον εκείνο έκτοτε ονομάσθηκε ύδωρ του αγιάσματος, ένθα εκτίσθη ναύδριον της Ζωοδόχου Πηγής.
Μετά το γεγονός τούτο, προσέπεσε ενώπιον της Παναγίας και εζήτησε συγγνώμη. Τότε η Παναγία υποσχέθηκε στον Όσιο να αναλάβει την τροφοδοσία της Μονής και των άλλων αναγκαίων, και τον προέτρεψε να επιστρέψει στην Λαύρα, και έγινε ευθύς άφαντος.
Ο Αθανάσιος επέστρεψε στη Μονή. Μόλις διέβη την κεντρικήν πύλη και εισήλθεν στην αυλή, βλέπει ενώπιόν του και πάλι την Υπεραγίαν Θεοτόκον, η οποία τον οδήγησε στην αποθήκη της Μονής, η οποία ήταν πλέον πλήρης τροφίμων.
Δεικνύουσα δε η Παναγία την ευλογία εκείνη του Θεού, λέγει στον Όσιο· «Θέλω, τέκνον μου Αθανάσιε, εις το εξής να μην ορίσεις εσύ και οι διάδοχοί σου Οικονόμον εις την Μονήν, διότι εγώ θα είμαι η Οικονόμισσα της Λαύρας μέχρι της συντέλειας των αιώνων» και έγινε πάλι άφαντος.
Πράγματι, ο Όσιος κατόπιν αυτών συνέχισε την ολοκλήρωση της Λαύρας, μέχρι συντελέσεως της οποίας επήρκεσεν η ευλογία εκείνη των τροφίμων.
Στο σημείο όπου ενεφανίσθη η Παναγία ανηγέρθη ύστερα, και υπάρχει έως σήμερον το Προσκυνητάριον της Παναγίας της Οικονομίσσης, μετ’ ακοιμήτου κανδήλας.
Ξημερώνοντας η 2α Ιουλίου, απεβίωσε ειρηνικά στην Ιερά Μονή Καρακάλλου Αγίου Όρους ο Γέρων Μωϋσής -ευρύτερα γνωστός στους προσκυνητές και ως “μπαρμπα-Γιάννης ο Αρσανάρης”.
Ήταν αυτός που καλωσόριζε ευγενικά τους πιστούς στο λιμάνι, όταν αποβιβάζονταν από το ταχύπλοο της γραμμής.
Ο μακαριστός -πλέον- Γέρων Μωϋσής, όσο ζούσε κοντά στους μοναχούς της αδελφότητας είχε κι άλλο ένα προσωνύμιο: τον αποκαλούσαν «πάτερ-Λας Βέγκας», προσωνύμιο το οποίο είχε «σφραγίσει» σαν υδατογράφημα την ιδιάζουσα προσωπικότητά του!
Το πρώτο προσωνύμιο, ως “μπαρμπα-Γιάννη Αρσανάρη”, βγήκε λόγω της αρχικής εκούσιας εγκαταβίωσής του στον Αρσανά της Μονής Καρακάλλου. Είχε βρει μια «τρύπα» σ’ ένα λεβητοστάσιο κι εκεί είχε φτιάξει μια αυτοσχέδια “φωλιά” ζώντας σαν ερημικός ερωδιός, ελεύθερος από μοναχικές υποχρεώσεις και βιοτικές έγνοιες.
Σύμφωνα με τον Γιώργο Σπανό, με το δεύτερο, ως “πάτερ-Λάς Βέγκας”, τον… εβάπτισε πολύ αργότερα κάποιος λαϊκός, που τον γνώριζε από τον κόσμο και του το πρόσαψε ως “παραπεμπτικό” στην προτέρα του “ζωή και πολιτεία”! Διότι, πριν ακόμα ελκύσει ο Χριστός την καρδιά του σε μετάνοια, είχε ξοδέψει τη ζωή και την ψυχή του στα… καζίνα του Λας Βέγκας, κάνοντας “επιτυχή καριέρα” ως επαγγελματίας χαρτοπαίχτης και τζογαδώρος, και στοιβάζοντας μεγάλη περιουσία… την οποία, τελικά, κατέφαγε -όπως γίνεται συνήθως- στο κυνήγι μιας άπιαστης επίγειας «χαράς»
Μετά την πνευματική ανάνηψή του, αναζήτησε καταφύγιο μετανοίας… κατ’ αρχήν σαν δόκιμος, για κάποιο διάστημα, στην έρημο του Σινά. Αργότερα, στ’ Άγιον Όρος… με “έδρα” τον Μοναστηριακό αρσανά της Καρακάλλου, δίπλα στη θάλασσα, η οποία ήταν και η μεγάλη του αγάπη!
Τα τελευταία χρόνια, που κατέπεσε οργανικά ο “μπαρμπα-Γιάννης ο Αρσανάρης” και δεν μπορούσε πια να αυτοσυντηρηθεί, οι μοναχοί τον έφεραν στη Μονή και τον φρόντιζαν σαν παιδάκι (γιατί ήταν όντως ένα παιδάκι… ογδόντα ετών, ο ευλογημένος!) φροντίζοντας και για την αθάνατη ψυχή του, να εξομολογείται και να κοινωνεί τα Άχραντα Μυστήρια… Ακόμα και για να καρεί, επιτέλους, μοναχός – και εκάρη… με το όνομα Μωϋσής!
Δεν ήθελε να πάει σε νοσοκομείο ο ευλογημένος, παρά τα σοβαρά προβλήματα υγείας του, και υπέμενε καρτερικά και ταπεινά τις ασθένειές του περιμένοντας, μέρα τη μέρα, ώρα την ώρα, τον Αρχάγγελο, για να του παραδώσει την ψυχή. Σ’ εμάς, όταν περνούσαμε απ’ το κελλάκι του να τον δούμε και τον ρωτούσαμε «Πώς πάμε… αββά Μωϋσή;», απαντούσε πάντα με καλογερική λιτότητα, τόσο με τη γλώσσα όσο και με τα βαθουλωμένα αλλά εκφραστικά του μάτια: «Δόξα στον Άγιο Θεό…»!
Έφυγε λίγο πριν ξεκινήσει το Μεσονυκτικό στο Καθολικό της Μονής. Είπαν ότι πέταξε αθόρυβα σαν νυχτοπούλι στον μεσονύκτιο ουρανό… όπως αθόρυβα έζησε ανάμεσά τους τα τελευταία χρόνια και εύχονται ο Άγιος Τριαδικός Θεός μας να τον ξεκουράσει στην αγκαλιά της αγάπης Του!
Ο κοινός εορτασμός των Αγίων του Αγίου Όρους αρχίζει με τη σύνθεση της ακολουθίας και του εγκωμίου τους από τον Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη, που είναι και ο τελευταίος συναξαριογράφος…
Ο Άγιος Νικόδημος ξεκίνησε την εργασία του αυτή «προτροπή και αξιώσει της Ιεράς και κοινής Συνάξεως πάντων των Μοναστηριακών του Αγίου Όρους Πατέρων». Ακολουθία και εγκώμιο τυπώθηκαν στην Ερμούπολη της Σύρου το 1847 μ.Χ., «διά συνδρομής της Σεβάσμιας ομηγύρεως των εν Άθω Πατέρων», οι οποίοι προεγράφησαν για πεντακόσια περίπου αντίτυπα, και προς «κοινήν των Μοναχών, και πάντων των Ορθοδόξων Λαϊκών Χριστιανών ωφέλειαν». Ο ακριβής χρόνος της συγγραφής δεν είναι γνωστός.
Η πρώτη χρονολογημένη εικόνα της Συνάξεως των Αθωνιτών Πατέρων αγιογραφήθηκε το 1796 μ.Χ. και βρίσκεται στο αντιπροσωπείο της ιεράς μονής Κωνσταμονίτου στις Καρυές. Πιθανώς το 1796 μ.Χ. να γράφτηκε η ακολουθία και μέχρι της εκδόσεως της να κυκλοφόρησε σε χειρόγραφα, όπως συνηθιζόταν. Περί το 1800 μ.Χ. αγιογραφήθηκε η εικόνα των Αγιορειτών Αγίων, που βρίσκεται στην αίθουσα των Συνάξεων της Ιεράς Κοινότητος, ενώ παλαιότερα βρισκόταν στο τέμπλο του ιερού ναού του Πρωτάτου Καρυών Αγίου Όρους.
Ο Άγιος Νικόδημος στο γλαφυρό του εγκώμιο πρός τους οσίους αναφέρει τους λόγους που τον οδήγησαν στην «καινή και κοινή μνήμη πάντων των του Όρους άγιων Πατέρων».
Γιατί «κοινοί προστάται και ευεργέται όλου κοινώς του αγίου Όρους» φάνηκαν. Αυτοί οι οποίοι «έγιναν εις ημάς μυρίων αγαθών πρόξενοι» άξιο είναι να εορτάζονται μαζί. Παλαιά συνήθεια της Εκκλησιάς ο κοινός εορτασμός αγίων, όπως των «εν Σινά και Ραϊθω αναίρεθέντων Οσίων», των «εν τω Σαββάτω της Τυρινης Οσίων Πατέρων», των «εν τη Λιβύη και Αιγύπτω και Θηβαΐδι ασκησάντων» και άλλων πολλών αγίων εόρτιες συνάξεις κατά χώρες, τόπους και μονές.
Συνεχίζοντας ο Άγιος Νικόδημος γράφει πως, με την κοινή πανήγυρη των Αγιορειτών Οσίων, «όσοι Πατέρες του Όρους, είτε από τους ονομαστούς, είτε από τους ανωνύμους, έμειναν έως τώρα ανεγκωμίαστοι, διότι δεν έχουσιν ιδίαν ασματικήν ακολουθίαν, διά της κοινής ταύτης ακολουθίας και εορτής, και αυτοί» καθίσταται δυνατόν πλέον να «τιμώνται και εορτάζωνται».
Ακόμη «ίνα μη ως αχάριστα τέκνα φανώμεν, μη τιμήσαντες κοινώς τους πνευματικούς ημών Πατέρας τούτους και διδασκάλους και ευεργέτας και οδηγούς, των οποίων και τα Μοναστήρια κατοικούμεν, και τας διδασκαλίας εντρυφώμεν, και τον άρτον αυτών τρώγομεν». Και ακόμη «ίνα η κοινή αύτη των αγίων Πατέρων εορτή, γένηται παρακίνησις προς μίμησιν της αρετής, και του ζήλου αυτών εις ημάς τους μοναχούς του νυν καιρού».
Η πλήρης ασματική ακολουθία των οσίων είναι γραμμένη με όλη τη χάρη και την αγάπη του θείου Νικόδημου. Ο μεγάλος του σεβασμός προς τους τιμωμένους αγίους τον κάνει εκστατικό, θαυμαστό και εμπνευσμένο συνθέτη. Στους κανόνες του Όρθρου αναφέρονται ονομαστικά οι άγιοι, αλλά λείπουν αρκετά ονόματα. Οι κόποι του Αγίου Νικόδημου και το σκύψιμο του στις αρχαίες του Όρους βιβλιοθήκες δεν του έδωσαν όλα τα ακριβά μυστικά τους. Προσπάθεια συμπληρώσεως της ακολουθίας έκανε ο σύγχρονος και ήδη μακαριστός υμνογράφος μοναχός Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης, αλλά και από εδώ απουσιάζουν ονόματα αγίων, που η έρευνα στις ημέρες μας έφερε στο φως.
Η ακολουθία των οσίων ψάλλεται πανηγυρικά, με ιδιαίτερη λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια, τη Δεύτερη Κυριακή του Ματθαίου, μετά την Κυριακή των Αγίων Πάντων, σε όλες τις αγιορείτικες μονές και σκήτες και ιδιαίτερα στους προς τιμή των οσίων ναούς και το Πρωτάτο…
Η τιμή των Αγιορειτών Οσίων, παρότι επικεντρώνεται στον τόπο που έζησαν, δεν άργησε να λάβει και ευρύτερες διαστάσεις. Έτσι τιμώνται κι εορτάζονται στις γενέτειρες τους και στις περιοχές που έδρασαν ή που κατέχουν εικόνες και τίμια λείψανα τους…
Μωϋσέως Μοναχού Αγιορείτου, Οι Άγιοι του Αγίου Όρους, Εκδ. Μυγδονία 2008, σ. 25-26,115-119 αποσπάσματα
ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΣΕ ΣΥΝΕΧΕΙΕΣ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΗΝ ΕΡΗΜΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ.
ΜΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΟΥ ΣΤΑΘΜΟΥ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 4Ε.
Πατήστε στο κέντρο της εικόνας το βέλος για να ξεκινήσει το βίντεο και κατόπιν το τετραγωνάκι κάτω δεξιά για να μεγαλώσει η εικόνα.
Σε κλίμα συγκίνησης και κατάνυξης τελέσθηκε το μνημόσυνο του μακαριστού Γέροντα Ιωσήφ Βατοπαιδινού, καθώς την Πέμπτη 1 Ιουλίου 2021, συμπληρώθηκαν 12 έτη από την ημέρα της εις Κύριον εκδημίας του.
Στο μνημόσυνο, το οποίο τελέσθηκε εχθές το απόγευμα, προέστη ο σεβαστός Καθηγούμενος της Ι.Μ. Σίμωνος Πέτρας Γέρων Ελισαίος, ο οποίος προσήλθε στη Μονή κατά την ημέρα αυτή τιμώντας την μνήμη του μακαριστού Γέροντα και εκφράζοντας την πνευματική του αγάπη και στήριξη προς την Βατοπαιδινή Αδελφότητα.
Το πρωί, στο Καθολικό της Μονής, τελέσθηκε Ιερατικό Συλλείτουργο, προεξάρχοντος του Γέροντος Ελισαίου, πλαισιουμένου από Βατοπαιδινούς και άλλους Αγιορείτες Πατέρες.
Μετά το πέρας της Ευχαριστιακής Σύναξης τελέσθηκε τρισάγιο επί του τάφου του μακαριστού Γέροντος Ιωσήφ, πνευματικού Γεννήτορος της Βατοπαιδινής Αδελφότητος και πνευματικού τέκνου του Οσίου Ιωσήφ του Ησυχαστού.
Στη συνέχεια έλαβε χώρα το καθιερωμένο αγιορείτικο κέρασμα το Συνοδικό της Μονής, όπου ο Γέρων Ελισαίος απηύθυνε λόγο πνευματικό στους παρισταμένους, ενώ χορός Πατέρων της Μονής έψαλλε μελοποιημένο ποίημα αφιερωμένο στον μακαριστό Γέροντα.
Έχει ιδιαίτερη σημασία αυτή η ημέρα της εκδημίας του Γέροντος την φετινή χρονιά, ημέρα τιμής και μνήμης των Αγίων Αναργύρων, εις τους οποίους αναπέμφθηκαν θερμές ικεσίες υπέρ ταχείας αποκαταστάσεως της υγείας του Σεπτού Καθηγούμενου της Μονή Γέροντος Εφραίμ Βατοπαιδινού.
Υπενθυμίζεται πως ο Γέρων Εφραίμ βρίσκεται το τελευταίο διάστημα νοσηλευόμενος σε Νοσοκομείο των Αθηνών, αφού προσβλήθηκε από την νόσο του κορωνοϊού. Η Βατοπαιδινή Αδελφότητα καθώς και όλοι οι φίλοι της Μονής ζώντας ένα πραγματικό θαύμα τις δύσκολες αυτές ημέρες του νοσοκομείου αναμένουν την σύντομη επιστροφή του Γέροντος στην Μονή
Εκοιμήθη, σε ηλικία 82 ετών, ο Γέροντας Ιωακείμ Καραχρήστος της Σκήτης Προφήτου Ηλιού Αγίου Όρους. Ο μακαριστός ήταν πολυαγαπημένος πάρα πολύ κόσμου και ιδιαιτέρως γνωστός για τη φιλοξενία του, αλλά και για τον περιεκτικό πνευματικό λόγο του.
Ακολουθεί ο συγκινητικός αποχαιρετισμός ενός εκ των πάρα πολλών πνευματικών τέκνων του μακαριστού Γέροντος:
«Ο Γέροντας μας – Αρχιμανδρίτης Ιωακείμ και Στρατιωτικός Ιερέας της 11ης Μεραρχίας Πεζικού – εφημέρευσε επί 28 συναπτά έτη στην πόλη της Καβάλας, σε διάφορους Ιερούς Ναούς και στην Μητρόπολη. Πριν φύγει για το Άγιον Όρος ήταν Ηγούμενος στη Μονή του Αγίου Σίλα, ενώ μεταξύ άλλων πρωτοστάτησε στη δημιουργία της Ιεράς Κοινοβιακής Μονής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στους Νικητές.
Τα πνευματικοπαίδια σου δεν σε ξεχνούν.
Καλό παράδεισο αγαπημένε μας Γέροντα Ιωακείμ.
«Πνοή» στο κελί της Μεγάλης Παναγιάς, το οποίο είναι από τα πιο ιστορικά του Αγίου Ορους, προσπαθούν να ξαναδώσουν μοναχοί.
Αντλώντας υπομονή και επιμονή από την πίστη τους στη Θεοτόκο, ανέλαβαν το δύσκολο έργο της ανακατασκευής του κελιού, το οποίο κατά το παρελθόν είχε καταστραφεί από… πειρατές.
Μαζί με το εκκλησάκι του, που επίσης χρήζει ανακατασκευής, θεωρούνται από τα παλαιότερα κτίσματα του Αγίου Ορους με μακραίωνη ιστορία, η οποία ξεκινάει τον 10ο αιώνα. Εκεί φυλάσσονται ακόμη και σήμερα πλήθος κειμηλίων αλλά και λείψανα αγίων, όπως η άφθαρτη χείρα του Οσίου Παρθενίου (προστάτης των καρκινοπαθών), αλλά και λύθρο του Αγίου Δημητρίου, δηλαδή χώμα και αίμα από το μαρτύριο του αγίου, το οποίο φύλαξαν οι χριστιανοί.
Κατά το παρελθόν το κελί είχε για κάποιο διάστημα και την επωνυμία «Παναγία, η Ευεργέτιδα». Μάλιστα, ο πατέρας Ευλόγιος, που έχει αναλάβει το έργο της ανακατασκευής, διατηρεί ως προσωπικό κειμήλιο μία παλιά εικόνα από τη Μικρά Ασία, αντίγραφο της Παναγίας του Καζάν, η οποία ονομάζεται Ευεργέτιδα, λόγω των θαυμάτων και ευεργεσιών της. Χρονολογείται, μάλιστα, γύρω στα τέλη του 1800 με αρχές του 1900.
Η πρωτοβουλία
Την ανακατασκευή του συγκεκριμένου κελιού έχουν αναλάβει σήμερα τρεις πατέρες, μεταξύ των οποίων και ο πατέρας Ευλόγιος, ο οποίος πρωτοπήγε στο κελί το 2012. Μάλιστα, σύντομα αναμένουν και έναν ακόμη μοναχό, και συγκεκριμένα αγιογράφο. Εως τώρα οι μοναχοί κατόρθωσαν με πολύ κόπο να ανακατασκευάσουν τους παλιούς στάβλους, όπου και διαμένουν, έχοντας θέσει ως επόμενο στόχο την ανακατασκευή του ιστορικού κελιού και της εκκλησίας του. Η παλιά εκκλησία έχει καταστραφεί και χρειάζεται να αφαιρεθούν τα αδρανή υλικά και να ανοικοδομηθεί εκ θεμελίων, ενώ τεράστιες είναι οι καταστροφές και στο παλιό κελί. Επίσης, έχουν ανεγείρει ένα παρεκκλήσιο προς τιμήν του Αγίου Παρθενίου, επισκόπου Λαμψάκου, του Αγίου Δημητρίου του Μυροβλήτου και του Αγίου Λουκά, επισκόπου Συμφερουπόλεως.
 |
| Η Άφθαρτη χείρα του Οσίου Παρθενίου |
Συγκέντρωση χρημάτων
Οι πατέρες προσπαθούν να συγκεντρώσουν μέρος των χρημάτων που απαιτούνται με την πώληση των εργοχείρων τους, αλλά και μέσω δωρεών από πιστούς. Φτιάχνουν φυσικές κεραλοιφές με αγνά υλικά, θυμίαμα, αλλά και εργόχειρα με τους καρπούς του φυτού «δάκρυ της Παναγίας». Αξίζει να αναφερθεί ότι οι μοναχοί ανέλαβαν τη διαδικασία ανακατασκευής του κελιού και της εκκλησίας με την ευλογία της Ιεράς Μονής Κουτλουμουσίου -όπου ανήκει το κελί-, ενώ η όποια ευγενική χορηγία από πιστούς θα σημάνει και την αυτόματη ανάδειξή τους σε νέους κτήτορες του ναού, τα ονόματα των οποίων θα μνημονεύονται στα λειτουργικά δίπτυχα σε κάθε λειτουργία.
Πρώτη μνεία για το κελί γίνεται το 971 μ.Χ., έτος κατά το οποίο υπήρξαν αναταραχές στο Αγιον Ορος που προκλήθηκαν από συντηρητικούς μοναχούς ενάντια στους νεωτερισμούς του Αγίου Αθανασίου του Αθωνίτου. Συγκεκριμένα, την περίοδο εκείνη χτίζονταν νέες υποδομές σε αρκετά σημεία του Αγίου Ορους, οι οποίες θεωρήθηκαν από μερίδα μοναχών ως νεωτερισμοί. Προκειμένου να αποκατασταθεί η ηρεμία, συντάχθηκε το Α’ Τυπικό του Αγίου Ορους, παρουσία όλων των ηγουμένων και μοναχών, το οποίο το 971 μ.Χ. επικυρώθηκε και από τον αυτοκράτορα Ιωάννη Τσιμισκή. Το Α’ αυτό Τυπικό γράφτηκε σε δέρμα τράγου και υπογράφεται από 58 αντιπροσώπους, δέκα πρεσβυτέρους και οκτώ ηγουμένους, μεταξύ των οποίων και του ηγουμένου της Μονής Γομάτου (Μεγάλη Παναγιά Κουτλουμουσίου).
ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΒΕΛΟΣ
ΠΑΝΑΓΙΑ ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ: Το παρακάτω ιστορικό γράφηκε ως υπόμνημα από τον ιερομόναχο Σεραφείμ τον Θυηπόλο το 1548 ο οποίος υπήρξε και Πρώτος του Αγίου Όρους και διέσωσε ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης.
Στη Σκήτη του Πρωτάτου, που βρίσκεται στις Καρυές του Αγ. Όρους – στην αριστερή όχθη του χειμάρρου του Λιβαδογένη, κάτω από τη ρωσική Σκήτη του Αγ. Ανδρέα – εκεί κοντά στην τοποθεσία της Ι. Μονής Παντοκράτορος, είναι ένας λάκκος (χαράδρα) μεγάλος που έχει διάφορα κελιά.
Σε ένα από αυτά τα κελιά που ήταν αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου, κατοικούσε ένας ενάρετος Ιερομόναχος γέροντας με τον υποτακτικό του. Κατά το βράδυ ενός Σαββάτου θέλοντας ο Γέροντας να πάει στην αγρυπνία στη μονή λέει στον υποτακτικό:
– Εγώ Τέκνο μου θα πάω να ακούσω την αγρυπνία ως συνήθως. Εσύ μείνε στο κελί και ανάγνωσε την ακολουθία σου. Και έτσι έφυγε.
Αφού ήρθε το βράδυ, ακούει ο υποτακτικός να χτυπάει κάποιος την πόρτα του κελιού. Πήγε, την άνοιξε και βλέπει κάποιον ξένο και άγνωστο μοναχό, ο οποίος αφού παρακάλεσε, μπήκε και έμεινε εκείνη τη βραδιά στο κελί.
Την ώρα του όρθρου σηκώθηκαν και έψαλλαν και οι δύο την ακολουθία. Όταν όμως ήλθαν στην Τιμιωτέραν των Χερουβείμ, ο υποτακτικός έψαλλε ως τέλους τον ύμνο, ενώ ο ξένος μοναχός στάθηκε μπροστά από την εικόνα της Θεοτόκου και με περισσή ευλάβεια και φόβο κάνοντας άλλη αρχή του ύμνου τον έψαλλε ως εξής: «Άξιον εστίν ως αληθώς, μακαρίζειν σε την Θεοτόκον, την αειμακάριστον, και παναμώμητον, και μητέρα του Θεού ημών». Και μετά επισύναψε και την Τιμιωτέραν μέχρι τέλους.
Όταν άκουσε αυτό ο υποτακτικός ενθουσιάστηκε αφ’ ενός για το νέο ύμνο, αφετέρου για την κατά κάποιο τρόπο Αγγελοειδή φωνή και ουράνιο μελωδία που άκουσε και λέει προς τον ξένο μοναχό:
– Εμείς μόνο την Τιμιωτέρα ψάλλουμε, το Άξιον Εστίν, δεν το έχουμε ακούσει ποτέ, ούτε εμείς αλλά ούτε και οι πρωτύτεροι από μας. Αλλά σε παρακαλώ, κάνε αγάπη και γράψε σε μένα τον ύμνο αυτό για να τον ψάλλω και γώ στην Θεοτόκο.
– Φέρε μου μελάνι και χαρτί για να γράψω τον ύμνο, του είπε ο ξένος μοναχός.
– Δεν έχω ούτε μελάνι, ούτε χαρτί ,είπε ο υποτακτικός. Τότε ο ξένος μοναχός είπε:
– Φέρε μου μια πλάκα.
Ο υποτακτικός πήγε τότε και έφερε (μάλιστα λέγεται ότι η πλάκα αυτή ήταν από το δάπεδο του ναού κάτι που είναι πολύ πιθανόν). Την πήρε λοιπόν ο ξένος, και έγραψε πάνω σ’ αυτήν με το δάκτυλο του τον παραπάνω ύμνο, το Άξιον Εστίν. Κι ώ του θαύματος!!! Τα γράμματα χαράχθηκαν τόσο βαθιά πάνω στην σκληρή πλάκα σαν να γράφτηκαν σε μαλακό πηλό.
Και ποιος να περιγράψει την έκπληξη του υποτακτικού που βρέθηκε μπροστά σ’ αυτό το εξαίσιο γεγονός, ο οποίος δίκαια στάθηκε εμβρόντητος και παράλαβε την πλάκα από τον ξένο. Μετά είπε ο ξένος στον υποτακτικό:
– Από σήμερα και στο εξής έτσι να ψάλλετε αυτό τον ύμνο και εσείς, αλλά και όλοι οι Ορθόδοξοι στην Κυρία ημών Θεοτόκο. Και μετά εξαφανίστηκε. Ήταν ο Αρχάγγελος Γαβριήλ, απεσταλμένος από το Θεό, για να αποκαλύψει τον αγγελικό αυτό ύμνο στην ανθρωπότητα.
Ο υποτακτικός μοναχός δοκιμάζοντας έκπληξη στην έκπληξη και χαρά στην χαρά, προσκύνησε τον τόπο όπου στάθηκε ο Άγγελος και ξεφώνησε: «Νυν είδα αληθώς ότι εξαπέστειλε Κύριος τον Άγγελο Αυτού» και ατενίζοντας την εικόνα της Θεοτόκου «Δεδοξασμένα ελλαλήθη περί σού η πόλις του Θεού, Δέσποινα μου Μαρία».
Αφού επέστρεψε και ο Γέροντας από την αγρυπνία στο κελί, άρχισε ο υποτακτικός να του διηγείται τα συμβαίνοντα και να του ψάλλει το Άξιον Εστίν, όπως του παρήγγειλε ο Άγγελος και στη συνέχεια του έδειξε και την πλάκα με τα αγγελοχάρακτα γράμματα. Ο Γέροντας ακούγοντας και βλέποντας όλα αυτά, έμεινε εκστατικός απέναντι στο θαύμα αυτό.
Πήραν και οι δύο την αγγελοχάρακτη πλάκα και πήγαν στο Πρωτάτο. Την έδειξαν στον Πρώτο αλλά και στους Γέροντες της Κοινής Σύναξης και τους διηγήθηκαν όλα τα γενόμενα. Αυτοί δόξασαν το Θεό και ευχαρίστησαν τη Κυρία Θεοτόκο για το εξαίσιο αυτό Θαύμα. Αμέσως έστειλαν την πλάκα στην Κωνσταντινούπολη προς τον Πατριάρχη και τον Αυτοκράτορα αφού τους έγραψαν και γράμματα που εξιστορούσαν όλη την υπόθεση του γεγονότος.
Από τότε και μετά ο Αγγελικός αυτός ύμνος διαδόθηκε σε όλη την Οικουμένη και ψάλλεται στη Θεομήτορα από όλους τους Ορθοδόξους. Η δε εικόνα της Θεοτόκου που βρισκόταν στην Εκκλησία του κελιού στο οποίο έγινε αυτό το Θαύμα, με κοινή απόφαση των Πατέρων αποφασίσθηκε να μεταφερθεί στο Ιερό Βήμα του Πρωτάτου. Έτσι αφού συνήχθησαν πολλοί Πατέρες, έκαναν μια μεγαλειώδη λιτανεία (κρατώντας κεριά, προσφέροντας θυμιάματα, και θείους ύμνους) όπως άρμοζε στην περίπτωση και αφού πήγαν στο κελί όπου είχε λάβει χώρα το Θαύμα προσκύνησαν την εν λόγω Ιερά Εικόνα της Θεομήτορος. Στη συνέχεια την λιτάνευσαν προς την Εκκλησία του Πρωτάτου. Όταν έφθασαν στον Ναό την απέθεσαν στον κυρίως Ιερό Ναό και στη συνέχεια τέλεσαν αγρυπνία εις δόξα και τιμή της Θεομήτορος και του Υπηρέτη Αυτής Μεγίστου Αρχαγγέλου Γαβριήλ. Μετά αφού την έλαβαν σαν τίμιο αγίασμα, χρυσοπορφύρωτο κιβωτό και τιμαλφέστατο θησαυρό, με την δέουσα τιμή και ευλάβεια την εισήγαγαν στο Ιερό Βήμα σύμφωνα με την προσυμφωνηθείσα απόφαση και την ενθρόνισαν στο Ιερό σύνθρονο του Αγίου Βήματος πίσω από την Αγια Τράπεζα, όπου βρίσκεται μέχρι και σήμερα, σαν σε θρόνο βασιλικό.
Από τότε η Ιερά αυτή Εικόνα πήρε την ονομασία του αγγελικού ύμνου «Άξιον Εστίν», επειδή μπροστά στην εικόνα αυτή ψάλθηκε για πρώτη φορά από τον Άγγελο ο ύμνος αυτός. Το κελί πήρε την επωνυμία «Άξιον Εστί» ενώ ο λάκκος (η τοποθεσία) που βρίσκεται το κελί ονομάζεται από όλους μέχρι σήμερα «Άδειν» (δηλαδή, ψάλλειν), επειδή εκεί για πρώτη φορά ψάλθηκε ο αγγελικός αυτός ύμνος.
Το θαύμα αυτό είναι παλαιό και έγινε το 980 μ.Χ. επί της Βασιλείας Βασιλείου και Κωνσταντίνου των αυταδέλφων που ονομαζόντουσαν και Πορφυρογέννητοι, υιών του Ρωμανού του νέου και επί πατριαρχίας Νικολάου του Χρυσοβέργου. Η παραπάνω εικόνα της Υπεραγίας Θεοτόκου καλουμένης «Αξιον Εστίν» κατασκευάσθηκε στους χρόνους της εικονομαχίας. Γενικά η όλη τεχνοτροπία της εικόνας είναι αυστηρά βυζαντινή και η όψη της επιβλητική, με γλυκεία σοβαρότητα, γνώρισμα πολλών παλαιών εικόνων. Κατά το έτος 1836 το μεγαλύτερο μέρος της εικόνας σκεπάσθηκε με λιθοστόλιστο αργυροχρυσωμένο κάλυμμα, θαυμαστής Αγιορείτικης τέχνης (υποκάμισο) .
Στ’Άγιον Όρος πήγα πολλές φορές. Τήν πρώτη φορά κάθησα παραπάνω από δυό μήνες κ έκανα γνωριμία μέ πολλούς πατέρες καί λαϊκούς, γιατί υπάρχουνε εκεί πέρα καί αγωγιάτες αρβανίτες, παραγυιοί καί γεμιτζήδες πού φορτώνουνε κερεστέ (ξυλεία) στά καράβια.
Στή Δάφνη, πού είναι η σκάλα πού πιάνουνε τά βαπόρια, βρισκόντανε καί κάτι ψαράδες κοσμικοί, κ εκεί γνωρίσθηκα μέ τρείς Αϊβαλιώτες καί περάσαμε πολύ έμορφα. Από κεί πήγα στίς Καρυές, μά δέν κάθησα πολύ, γιατί γύρευα θάλασσα.
Πήγα στό μοναστήρι τών Ιβήρων μαζί μέ ένα γέροντα πού πουλούσε βιβλία στίς Καρυές καί πού τόν λέγανε Αβέρκιον Κομβολογάν. Σ αυτό τό μοναστήρι κάθησα κάμποσο. Πιό πολύ μέ τραβούσε ο αρσανάς, δηλαδή τό μέρος πού βάζουνε τίς βάρκες καί τά σύνεργα τής ψαρικής. Άφησα τά γένεια μου, τά ξέχασα όλα καί γίνηκα ψαράς. Έτρωγα, έπινα, δούλευα, κοιμώμουνα μαζί μέ τούς ψαράδες πού ήτανε όλο καλόγεροι, οι πιό πολλοί Μπουγαζιανοί, δηλαδή από τά μπουγάζια τής Πόλης. Τί ξέγνοιαστη ζωή πού πέρασα! Ιδιαίτερη φιλία έδεσα μέ τρείς. Ο ένας ήτανε ως εικοσιπέντε χρονώ, καλή ψυχή, φιλότιμος, στοχαστικός, πρόθυμος στό κάθε τί κ είχε καλογερέψει από μικρός: τόν λέγανε Βαρθολομαίο. Ο άλλος ήτανε ως σαράντα χρονών, ψαράς από τό χωριό του, κοντόφαρδος, απλός, ήσυχος, λιγομίλητος, άκακος, «πτωχός τώ πνεύματι», ταπεινός καί τόν λέγανε Βασίλειο. Ο άλλος ήτανε γέρος σάν τόν άγιο Πέτρο, γελαζούμενος, χωρατατζής καί τόν λέγανε Νικάνορα. Ο Βαρθολομαίος διάβαζε καί βιβλία μέ ταξίδια θαλασσινά. Ανάμεσα σέ άλλα είχε στό κελλί του καί τά δυό τρία βιβλία τού Ιουλίου Βέρν. Μ αυτόν ψαρεύαμε αστακούς. Έβγαζε καί κοράλλια καί μού έδειχνε πώς νά τά ψαρεύω.
Ο αρσανάς ήτανε ένα σπίτι μακρύ, χτισμένο απάνω στή θάλασσα μέσα σ έναν κόρφο πού τόν αποσκέπαζε ένας κάβος καί γιά κεραμίδια είχε μαύρες πλάκες. Μπροστά είχε κάτι ξέρες πού σκάζανε οι θάλασσες όποτε έπερνε βοριάς, κι από πάνω κατεβαίνανε τά βράχια φυτρωμένα μέ μυρσίνες, μέ πουρνάρια καί κάθε άγριο χαμόδεντρο. Ο αρσανάς είχε πεντέξη κάβιες (κάμαρες) αραδιασμένες καί μπροστά είχε ένα χαγιάτι πού ακουμπούσε σέ κάτι δοκάρια από αγριόξυλα. Εκεί μέσα κοιμόμαστε. Από κάτω είχε κάτι χαμηλές καμάρες καί μέσα στίς καμάρες τραβούσανε τίς βάρκες. Τά δίχτυα τά απλώνανε απάνω στά μπαρμάκια (κάγκελα) τού χαγιατιού. Εκεί πού κοιμόμαστε ακούγαμε από κάτω μας τή θάλασσα πού έμπαινε μέσα στίς καμάρες καί κυλούσε τά χαλίκια καί μάς νανούριζε. Παλιά εικονίσματα ήτανε κρεμασμένα μέσα στόν αρσανά κ έκαιγε ακοίμητο καντήλι.
Άφησα υγεία στούς Ιβηρίτες καί τράβηξα μέ τά πόδια καί πήγα στό μοναστήρι τού Καρακάλλου. Κ εκεί πέρασα πολύ καλά· οι πατέρες μέ είχανε σάν δικό τους. Αυτό τό μοναστήρι είναι κοινόβιο καί τότες είχανε ηγούμενο έναν άγιο άνθρωπο, τόν Κοδράτο, γέροντα ήσυχον, ειρηνικόν, ποιμένα αληθινόν, η καταγωγή του από τά Αλάτσατα. Ο αρσανάς τού Καρακάλου ήτανε επίσημος, ένας βυζαντινός πύργος χτισμένος απάνω σ έναν βράχο. Κάθησα κ εκειπέρα κάμποσες μέρες. Από κεί πήγα στό Μοναστήρι τής Μεγίστης Λαύρας, πού βρίσκουνται πολλά κειμήλια κ οι θαυμαστές αγιογραφίες τού Θεοφάνη τού Κρητός.
«Τότε σηκώνεσαι καί σύ, καί παίρνεις καί τήν ράβδαν,
περιπατείς καί έρχεσαι εις τήν αγίαν Λαύραν.Καί αναπαύεσαι εκεί όσον καιρόν θελήσεις,όσον νά εύρης συντροφιάν καί πλοίον νά κινήσεις».
Από κεί λοιπόν επήρα κ εγώ τήν ράβδαν καί τράβηξα νά πάγω στά Καψοκαλύβια. Μαζί μου ήρθε κ ένας απλοϊκός καλόγερος, ψηλός κι αδύνατος, μ όλο πού ήτανε ψωμάς στό μοναστήρι. Τό μονοπάτι περνά από άγια κ έμορφα μέρη, ως πού φτάνει απάνω από κάτι θεόχτιστους κάβους, πού κοιτάζουνε κατά τή νοτιά, στ ανοιχτό πέλαγο. Από τό μέρος τής στεριάς στέκεται απάνω από τό κεφάλι σου ο Άθωνας. Σ ένα μέρος βλέπεις τήν ποδιά τού βουνού πού στέκεται κοφτή απάνω από τή θάλασσα, σάν νάναι κομμένη μέ τό μαχαίρι, λές καί ξεκόλλησε πρό λίγη ώρα ένα κομμάτι βουνό κ έπεσε στή θάλασσα. Κι αληθινά, όπως μού είπανε πιό ύστερα οι Καψοκαλυβίτες, κόπηκε τό βουνό μιά μέρα στά 1900, κ έπεσε μονοκόμματο στή θάλασσα καί πλάκωσε δυό τρία ψαραδόσπιτα μέ καμιά δεκαριά πατέρες. Ο σεισμός κούνησε όλη τή Μακεδονία.
Στά Καψοκαλύβια κάθησα πιό πολύν καιρό από τ αλλά τά μοναστήρια. Τόσο δικό τους μέ είχανε οι πατέρες, πού όποτε κάνανε σύναξη έπρεπε νά καθήσω κ εγώ στό συμβούλιο πού συζητούσανε «τά τής σκήτεως». Μ έχουνε γράψει καί στούς ιδρυτάς καί μέ μνημονεύουνε μετά τής συμβίας καί τών τέκνων. Ιδιαίτερη φιλία έδεσα μέ τόν πάτερ Ισίδωρο, πού μ είχε στό κελλί του. Άλλη φορά έγραψα πολλά γιά δαύτον. Τότες ήτανε ως τριανταπέντε χρονών κ είχε γιά δόκιμο τόν μπαρμπα-Χαραλαμπο από τό Καστελλόριζο, ως εβδομήντα χρονών, τελώνιο τής θάλασσας, πού έζησε φουΐστρος στά βαπόρια καί ταξίδευε ίσαμε τόν Κίτρινο ποταμό τής Κίνας.
Είχε έρθει μιά μέρα στά Καψοκαλύβια ένας καλόγερος από κάποιο ψαραδόσπιτο πού ήτανε ανάμεσα στόν κάβο Σμέρνα καί στά Καψοκαλύβια, καί τόν φιλοξένησε ο πάτερ Ισίδωρος, καί γνωρισθήκαμε. Τόν λέγανε Νείλο, κ ήτανε Μυτιληνιός. Φεύγοντας μέ προσκάλεσε νά πάγω στό κελλί του. Σέ δυό τρείς μέρες, πήγα. Στό Όρος βλέπει κανένας πολλά ασυνήθιστα πράγματα καί χτίρια, πλήν τό κελλί τού πάτερ Νείλου ήτανε από τά πιό παράξενα. Σ αυτό τό μέρος κατεβαίνανε δυό ραχοκοκαλιές από βράχια καί κάνανε δυό κάβους πού τραβούσανε βαθειά στή θάλασσα, ο ένας πολύ κοντά στόν άλλον, τόσο, πού έλεγες πώς τό νερό πού βρισκότανε ανάμεσά τους ήτανε ποτάμι κι όχι θάλασσα. Εκεί πού έσμιγε ο ένας κάβος μέ τόν άλλον, σηκωνόντανε δυό ράχες από βράχια κ ήτανε τόσο κοντά, πού σκοτεινιάζανε εκείνο τό μέρος, άς έλαμπε ο ήλιος τό καλοκαίρι.
Σ αυτό τό μέρος, μέσα σ αυτή τήν τρύπα, ήτανε χτισμένος ο αρσανάς τού πάτερ Νείλου. Τά νερά ήτανε άπατα καί σκοτεινά μέσα σέ κείνο τό κανάλι. Τό σπίτι τόχανε χτισμένο λίγο παραπάνω από τή θάλασσα, θεμελιωμένο στό βράχο, μέ χαγιάτια καί μέ καμάρες, όπως συνηθίζεται στό Όρος από τά παληά χρόνια, μέ μαύρες πλάκες αντί γιά κεραμίδια. Λίγο παραπάνω ήτανε χτισμένη η εκκλησιά, μικρή, μέ σκαλιστό τέμπλο καί μέ όλα τά καθέκαστα. Αποπάνω κρεμότανε ένα βουνό δασωμένο καί στήν κορφή είχε ένα βράχο απότομο, μ ένα σπήλαιο. Σ αυτό τό σπήλαιο ασκήτευε πρό λίγα χρόνια ένας γέροντας πού στάθηκε στά νιάτα του οπλαρχηγός στή Μακεδονία. Τώρα είχανε φωλιάσει όρνια μέσα στή σπηλιά καί τάβλεπα πού περνάνε βόλτες γύρω στή ράχη.
Ο Νείλος καί η συνοδεία του είχανε δυό τράτες καί δυό βάρκες. Ήτανε εφτά-οχτώ νοματέοι, πέντε μεγάλοι καί δυό-τρία καλογεροπαίδια. Όλοι τους ήτανε ηλιοκαμένοι, μαύροι σάν αραπάδες. Ο πάτερ Νείλος είχε απάνω του μιά ησυχία καί μιάν απλότητα πού σέ έκανε νά τόν αγαπήσεις καί νά τόν σεβαστείς. Λιγόλογος, μά ολοένα ήτανε χαμογελαστό τό πρόσωπό του, μέ κάτι χείλια χοντρά σάν τού αράπη, μέ μαύρα καί πυκνά γένεια, πού φυτρώνανε κάτω από τά μάτια του καί σκεπάζανε τά μάγουλά του. Μέ τή σκούφια πού φορούσε ήτανε ίδιος βαβυλώνιος. Ξυπόλητος, όπως δά ήτανε όλοι τους, φορούσε απάνω ένα σκούρο πουκάμισο καί κάτω ένα βρακί ανατολίτικο ίσαμε τά γόνατα.
Τίς μέρες πού κάθησα εκειπέρα, ο Νείλος κ ένας δόκιμος δέν πηγαίνανε μέ τήν τράτα γιά νά μού κρατήσουνε συντροφιά. Ήτανε κ ένας γέρος, πάτερ Αθανάσιος, πού φύλαε πάντα τό σπίτι. Σάν γυρίζανε από τό ψάρεμα, βγάζανε τά ψάρια έξω κι αφού διαλέγανε λίγα χοντρά γιά νά φάμε, κι άλλα γιά πάστωμα, τά ψιλά τά κάνανε έναν σωρό καί τ αφήνανε νά σιτέψουν γιά νά τ αλατίσουνε. Από τά χοντρά παστώνανε πολλούς ροφούς, νάχουνε τό χειμώνα. Ψιλά, μαρίδα καί σαρδέλλα, παστώνανε πολλά βαρέλια καί τά στέλνανε στή Σαλονίκη. Καθόντανε σταυροπόδι γύρω στό σωρό καί παστώνανε. Όλο τό σπίτι μύριζε μιά τέτοια ψαρίλα, πού στήν αρχή γυρίζανε άνω κάτω τά στομάχια μου. Μά σιγά σιγά συνήθισα καί δέν καταλάβαινα τήν ψαρίλα σχεδόν ολότελα. Συλλογιζόμουνα κιόλας πώς έτσι θά μυρίζανε κι ο Χριστός κ οι απόστολοι. Οι άνθρωποι κι ό,τι έπιανες, όλα μυρίζανε ψαρίλα. Ακόμα καί μέσα στήν εκκλησιά ένοιωθες αυτή τή μυρουδιά.
Τίς ώρες πού λείπανε οι άλλοι στό ψάρεμα, κουβεντιάζαμε μέ τόν πάτερ Νείλο γιά θρησκευτικά καί γιά τά ιστορικά τού σπιτιού του, τί φουρτούνες περάσανε, τί θεριόψαρα συναντήσανε, τί καΐκια βουλιάξανε από τότες πού κάθησε σ αυτό τό μέρος κι αλλά λογιώ-λογιών. Άλλη φορά πάλι, εκεί πού καλαφάτιζε μιά βάρκα τραβηγμένη έξω, έψελνε μέ τή γλυκειά φωνή του, κ έκανε τόν δεξιό ψάλτη κι εγώ τόν αριστερόν. Λέγαμε τίς Καταβασίες τής Μεταμορφώσεως (γιατί ήτανε κείνες οι μέρες τού Αυγούστου) «Χοροί Ισραήλ ανίκμοις ποσί, πόντον ερυθρόν καί υγρόν βυθόν διελάσαντες», τά Πασαπνοάρια μέ τό δοξαστικό «Παρέλαβεν ο Χριστός τόν Πέτρον καί Ιάκωβον καί Ιωάννην», κ ύστερα λέγαμε αργώς καί μετά μέλους τό κοινωνικό «Εν τώ φωτί τής δόξης τού προσώπου σου, Κύριε, πορευσόμεθα εις τόν αιώνα». Στό τέλος όμως ψέλναμε πάντα τό «Ευλογητός εί, Χριστέ ο Θεός ημών, ο πανσόφους τούς αλιείς αναδείξας, καταπέμψας αυτοίς τό Πνεύμα τό άγιον, καί δι αυτών τήν οικουμένην σαγηνεύσας, φιλάνθρωπε, δόξα σοι». Δέν μπορώ νά παραστήσω τό πόσο συγκινημένη ήτανε η καρδιά μου σάν άκουγα νά ψέλνει ο ψαράς ο πάτερ Νείλος, ξυπόλητος, μέ τό κατραμωμένο βρακί, μέ τά φύκια κολλημένα απάνω στά γυμνά ποδάρια του, νά ψέλνει μέ κείνη τήν αρχαία μελωδία καί νά λέγει στίχους ιαμβικούς, καί παραπέρα ν αφρίζουνε τά παμπάλαια ελληνικά κύματα κι ο αγέρας νά βουΐζει πανηγυρικά απάνω στά θεόχτιστα βράχια καί στά δέντρα!
Μά η πιό βαθειά κι η πιό παράξενη συγκίνηση μ επίανε τήν Κυριακή καί τίς άλλες γιορτινές μέρες πού λειτουργούσε ο πάτερ Νείλος ο ψαράς καί γινότανε ιερεύς τού Θεού τού Υψίστου, αυτός πού τόν έβλεπα τίς άλλες μέρες ν αλατίζει ψάρια, νά καλαφατίζει βάρκες, νά ματίζει σκοινιά, νά γραντολογά καραβόπανα, νά βολεύει άγκουρες, νά μπαλώνει δίχτυα, μαζί μέ τή συνοδεία του! Καί στή λειτουργία γινότανε σάν πατριάρχης, μέ τό επανωκαλύμμαυχο, μέ τό χρυσό φελάνι, μέ τά επιμάνικα, μέ τό επιγονάτιο, καί δεότανε μυστικώς μπροστά στήν αγία Τράπεζα «υπέρ τών τού λαού αγνοημάτων», «ως εν δεδομένος τήν τής ιερατείας χάριν».
Ώ! Τί εξαίσια καί φρικτά μυστήρια έχει η ταπεινή Ορθοδοξία μας! Μά η καρδιά μου δάκρυζε αληθινά από άγια χαρά κι από κατάνυξη, σάν στρώνανε γιά νά φάμε κ ευλογούσε τήν τράπεζα ο πάτερ Νείλος μέ τά θαλασσοψημένα δάχτυλά του, ενώ γύρω στεκόντανε μέ σταυρωμένα χέρια εκείνοι οι απλοί ψαράδες, κουρασμένοι, θαλασσοδαρμένοι, ξεχασμένοι από τόν κόσμο μέσα σέ κείνη τήν καταβόθρα. Κ έλεγε μέ τήν ταπεινή φωνή του ο πάτερ Νείλος: «Χριστέ ο Θεός, ευλόγησον τήν βρώσιν καί τήν πόσιν τών δούλων σου, ότι άγιος εί πάντοτε, νύν καί αεί καί εις τούς αιώνας τών αιώνων», ενώ μάς απόσκιαζε η πλώρη τού τρεχαντηριού κ η αρμύρα ερχότανε από τό βουερό τό πέλαγο.
Φώτης Κόντογλου
Σταθερή με σημάδια βελτίωσης ήταν χθές Σάββατο 19 Ιουνίου η κατάσταση της υγείας του Γέροντα Εφραίμ, σύμφωνα με τους θεράποντες ιατρούς του.
Μετά την σοβαρή επιδείνωση της υγείας του τις προηγούμενες μέρες, ο Γέροντας Εφραίμ κατάφερε να ξεπεράσει προς το παρόν τον άμεσο κίνδυνο, αφού τα τρία κρίσιμα 24ωρα που πέρασαν δεν υπέστη άλλες επιπλοκές.
Ο οργανισμός του Γέροντα δέχεται την φαρμακευτική αγωγή με αποτέλεσμα να βελτιώνεται κάθε λεπτό.
Όσο όμως παραμένει διασωληνωμένος, η κατάστασή του εξακολουθεί να παραμένει κρίσιμη και η πολυπόθητη αισιοδοξία όλων είναι συγκρατημένη.
Συγκινητικό είναι το ενδιαφέρον του κόσμου από όλα τα σημεία του χάρτη, οι οποίοι επικοινωνούν με τη Μονή Βατοπαιδίου για να εκφράσουν την αγάπη τους στον Γέροντα αλλά και να μεταφέρουν τις ευχές τους για συμπαράσταση στην αδελφότητα.
Αγρυπνία στον Πανάγιο Τάφο από τους Αγιοταφίτες Πατέρες και στα Μοναστήρια της Αγίας Γης τελέσθηκε προχθές, ενώ ο Μακαριώτατος Πατριάρχης Ιεροσολύμων κκ. Θεόφιλος ευχήθηκε γρήγορη ανάρρωση στον Γέροντα.
Την ίδια ώρα ο Μακαριώτατος Πατριάρχης Αλεξανδρείας επικοινώνησε χθες με την αδελφότητα για να εκφράσει την συμπαράστασή του, τονίζοντας ότι προσεύχεται από την πρώτη στιγμή της ασθένειας του Γέροντα για να επιστρέψει σύντομα κοντά τους.
Σύμφωνα με τον κ. Μαρτίνο ήδη καταφθάνουν στην Αθωνική Πολιτεία οι πρώτοι προσκυνητές.
Σε covid free περιοχή έχει εξελιχθεί η Αθωνική Πολιτεία που δεν γλίτωσε από την πανδημία του κορωνοϊού και μέτρησε δεκάδες κρούσματα το προηγούμενο διάστημα
Στην κανονικότητα επιστρέφει σιγά σιγά και το Άγιον Όρος καθώς από την Τρίτη 11 Μαΐου επετράπη και πάλι και υπό προϋποθέσεις, η είσοδος επισκεπτών.
Σύμφωνα με απόφαση του αναπληρωτή διοικητή του Όρους, επιτρέπεται η έκδοση μόνο ειδικών διαμονητηρίων με ανώτατο όριο ατόμων ημερησίως, ενώ απαγορεύεται η μετακίνηση των προσκυνητών σε άλλο, πλην του προσκαλούντος, Ιερού Καθιδρύματος. Εξακολουθεί να επιβάλλεται η διενέργεια προληπτικών ελέγχων με rapid test στα λιμάνια εισόδου του Αγίου Όρους (Ουρανούπολη, Τρυπητή και Ιερισσό) σε κάθε εισερχόμενο και είναι ελάχιστες οι περιπτώσεις που εντοπίζεται κάποιος θετικός στον ιό αναφέρει ο Διοικητής του Αγίου Όρους Αθανάσιος Μαρτίνος, ο οποίος παράλληλα επισημαίνει ότι τα κρούσματα και εντός του Όρους έχουν ελαχιστοποιηθεί, όπως άλλωστε, έχει συμβεί και στην υπόλοιπη χώρα.
Σύμφωνα με τον κ. Μαρτίνο ήδη καταφθάνουν στην Αθωνική Πολιτεία οι πρώτοι προσκυνητές, οι οποίοι πέρα από το rapid test, στο οποίο υποβάλλονται στις πύλες εισόδου, δεν χρειάζεται να υποβληθούν σε pcr test ούτε να προσκομίσουν πιστοποιητικό εμβολιασμού. Όπως τονίζει, κάποιες Μονές εντός δεν δέχονται ακόμη επισκέπτες, για αυτό και οι ενδιαφερόμενοι συνίσταται να επικοινωνούν με τις Ιερές Μονές για την φιλοξενία τους.
Η κορυφή του όρους Άθως κατέχει μια ιδιαίτερη θέση στην καρδιά των αγιορειτών. Βλέπουν αυτό το όρος σαν τον άξονα του κόσμου, που ενώνει τον ουρανό και την γη.
Η κορυφή του όρους Άθως βρίσκεται στο άκρο της χερσονήσου του Αγίου Όρους σε υψόμετρο 2033 μ.. Αυτή η "Αγία Κορυφή", η οποία τακτικά ενδύεται με λαμπρό χιόνι, που άλλοτε αντανακλά τις ακτίνες του ηλίου και άλλοτε κρύβεται υπό την νεφέλη, ήταν προορισμένη να γίνει "Όρος του φωτός"· διότι η αρχαία λέξις "αίθων" σημαίνει: πυρώδης, αναλαμπών, αστράπτων.
Η κορυφή κατέχει μια ιδιαίτερη θέση στην καρδιά των αγιορειτών. Βλέπουν αυτό το όρος σαν τον άξονα του κόσμου, που ενώνει τον ουρανό και τη γη, σαν το στύλο διά του οποίου οι προσευχές τους ανεβαίνουν προς το Θεό.
Αναρίθμητες εικόνες ή χαλκογραφίες δείχνουν την Παναγία στον ουρανό, πάνω από τη χιονισμένη κορυφή του Άθωνος, που εξαπλώνει στον κόσμο το Μαφορίον της, την "αγίαν Σκέπην" της προσευχής της.
Εκεί επίσης, κατά μια αρχαία και αδιάρρηκτη παράδοση, οι μοναχοί ανεβαίνουν μερικές φορές για ένα προσωπικό προσκύνημα, για να προσευχηθούν πλησιέστερα προς τον ουρανό και για να λάβουν από το Θεό μια πληροφορία για τις αποφασιστικές στιγμές της ζωής τους. Στην κορυφή είναι κτισμένος ο Ιερός Ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Χριστού.
Ο ναός κτίστηκε επί οικουμενικού Πατριάρχου Ιωακείμ Γ’ το 1894 και εγκαινιάστηκε τον Αύγουστο του 1895. Πρόκειται για ένα ξεχωριστό Ναό, ένα πραγματικό θαύμα στα 2033 μ, κτισμένο από πέτρα που δένει αρμονικά με το περιβάλλον. Ο Ναός πανηγυρίζει για το Άγιον Όρος στις 19 Αυγούστου!
ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ :
Μετά την απότομη επιδείνωση της κατάστασης της υγείας του Γέροντα Εφραίμ τα ξημερώματα της Τετάρτης 16 Ιουνίου, οι γιατροί της ΜΕΘ του Ευαγγελισμού κατάφεραν να τον σταθεροποιήσουν με ισχυρή φαρμακευτική αγωγή.
Έτσι ο Γέροντας τις τελευταίες ώρες μέχρι και σήμερα Πέμπτη ανταποκρίνεται κανονικά στο νέο σχήμα φαρμάκων δίνοντας στους γιατρούς το περιθώριο να αποφασίζουν τα επόμενα βήματα.
Τα 24ωρα που ακολουθούν θα είναι εξαιρετικά κρίσιμα για την πορεία της υγείας του, ελπίζοντας ότι δεν θα έχει άλλες επιπλοκές οι οποίες ως τώρα οφείλονται σε ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις.
Ο Γέροντας βρίσκεται στην Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του Ευαγγελισμού από τις 28 Μαϊου ο οποίος είχε νοσήσει από τον κορονοϊό και μεταφέρθηκε στην Αθήνα για προληπτικούς λόγους λόγω των υποκείμενων νοσημάτων που είχε.
Το ενδιαφέρον όλων των ορθόδοξων χωρών είναι τεράστιο για τον Γέροντα Εφραίμ ενώ οι Προκαθήμενοι των Εκκλησιών και γενικότερα ο κλήρος και ο λαός αλλά και ο πολιτικός κόσμος συμπαραστέκεται στον Γέροντα και στην Βατοπαιδινή αδελφότητα για την δοκιμασία αυτή.
ΙΕΡΟΘΕΟΣ,ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΒΛΑΣΙΟΥ
Ὁ λόγος αὐτός πού ἔθεσα στήν ἐπικεφαλίδα τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ εἶναι λόγος τοῦ ἁγίου Παϊσίου τοῦ Ἁγιορείτου ἀπό μιά ἐπιστολή, πού μάλιστα εἶναι χειρόγραφη.
Τό λέγω αὐτό, γιατί μερικοί μεταφέρουν λόγια πού εἶπε ὁ ἅγιος Παΐσιος προφορικά σέ αὐτούς, πού ἐνδεχομένως δέν σώζονται στήν αὐθεντική τους ἔκφραση. Ἄν ἀπό ἕναν λόγο ἀλλάξη κανείς μία λέξη μπορεῖ νά ἐξαχθῆ ἕνα διαφορετικό νόημα.
Διαβάζοντας τό βιβλίο τοῦ Ἱερομονάχου Παϊσίου, ὑποτακτικοῦ τοῦ ἁγίου Παϊσίου, μέ τίτλο «Μύρον ἐκκενωθέν» (ἐκδ. Ἱ Μ. Ἁγίου Ἱλαρίωνος, Πρόμαχοι Ἀριδαίας), εἶδα ὅτι διασώζει πολλά περιστατικά ἀπό τήν πολυχρόνια ἐπικοινωνία μαζί του, γιά διάφορα θέματα, καθώς ἐπίσης διάβασα ὅτι στό τέλος δημοσιεύει καί δύο ἐπιστολές τοῦ ἁγίου Παϊσίου σέ αὐτόν.
Ἡ πρώτη ἐπιστολή τοῦ ἁγίου Παϊσίου εἶναι ἀπάντηση σέ δική του ἐπιστολή, τότε πού ἦταν φοιτητής πού τόν ρώτησε, ὅπως ἐξηγεῖ, «πῶς νά μοιράζω τόν χρόνο μου ἀνάμεσα στήν ἐπιστήμη μου καί στήν πνευματική μελέτη, πού ἐξ ἴσου ἀγα¬ποῦσα».
Στό βιβλίο πού προανέφερα δημοσιεύεται σέ φωτοτυπία ἡ πρωτότυπη χειρόγραφη ἀπάντηση τοῦ ἁγίου Παϊσίου καί στήν συνέχεια δημοσιεύεται καί μέ τυπογραφικά στοιχεῖα. Παραθέτω τό μεγαλύτερο μέρος της πού μᾶς ἐνδιαφέρει:
«Τίμιος Σταυρός,
τῇ 4-3-1972
Ἀδελφέ Ἰωάννη, “χαῖρε ἐν Κυρίῳ”.
… Διά τό θέμα (“πῶς μποροῦμε νά συνδυάζουμε τήν προσευχή καί τά διαβάσματα, ὥστε καί στήν καρδιά μας θερμή…”).
Τώρα πού ἔχετε μπροστά τήν ἐπιστήμη, θά πρέπει κατ’ ἀρχάς νά κάνετε προσευχή νά σᾶς φωτίζη ὁ καλός Θεός, γιά νά μάθετε καλά τήν ἐπιστήμη σας καί νά δοξασθῆ ὁ Θεός διά αὐτῆς.
Ἐδῶ ὅμως χρειάζεται νά ἐξετάση ὁ κάθε φοιτητής τήν πίστη του, καί ἀνάλογα νά κινῆται στήν ποσότητα τῆς προσευχῆς καί τῆς μελέτης.
Ἐάν πιστεύη ὅτι μέ τό νά προσευχηθῆ πολύ καί νά διαβάση λιγώτερο, θά τόν βοηθήση ὁ Θεός μέ τόν θεῖο φωτισμό Του (νά τά μάθη τά μαθήματά του), ἄς τό κάνη.
Διά νά μήν πολυλογῶ, ἄς ἐξετάζη τήν πίστη του, ποῦ βρίσκεται, καί ἀνάλογα νά ρυθμίζη τήν προσευχή μέ τήν μελέτη του.
Ἄν ἡ πίστη του εἶναι λίγη, ἄς διαβάζη περισσότερο, καί νά ζητάη στήν ἀρχή τόν θεῖο φωτισμό.
Πάντως τό κουμπί εἶναι ἡ ταπείνωση, διότι στούς ταπεινούς δίδεται ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ (ὑποχρεωτικά).
Καί τό νά γνωρίση τόν ἑαυτό του καί νά ἰδῆ ὅτι ἡ πίστη του εἶναι ἀδύνατη πολύ, καί δι’ αὐτόν τόν λόγον θά πρέπη νά διαβάση περισσότερο καί αὐτό ἔχει σημεῖα ταπεινοφροσύνης καί πολύ θά ἐπισκιάση ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ.
Πάντως νά ἔχετε καί αὐτό ὑπόψη σας, ὅτι στό πανεπιστήμιο δέν πηγαίνετε, γιά νά κοινοβιάσετε, ἀλλά διά νά τελειώσετε ὅσο τό δυνατόν τό γρηγορότερο, καί νά δοξάσετε τό ὄνομα τοῦ Θεοῦ διά τῆς ἐπιστήμης. Ἑπομένως; Καί λίγα πνευματικά κι ἄν κάνετε τώρα, ὅταν ἀξιοποιῆτε τόν χρόνο στήν μελέτη τῆς ἐπιστή¬μης κι αὐτό ἔχει νόημα καί σχέση μέ τήν πνευματική ζωή.
Τώρα πού ἔχετε μαθήματα καί δέν σᾶς περισσεύει ὥρα καί γιά μελέτη ἀπό τά πατερικά βιβλία, πολύ θά σᾶς βοηθοῦσε πέντε λεπτά, ἔστω ἀπό ἕνα κομμάτι τοῦ Γεροντικοῦ ἤ πέντε σειρές ἀπό τόν ἅγιο Ἰσαάκ τόν Σύρο, πού μέσα σέ πέντε σειρές ἔχει ὅλες τίς βιβλιοθῆκες, καί ὅλες τίς πνευματικές βιταμίνες, παρά μέ βιβλία πού θά πρέπη νά λιχνίσης ὧρες ἕνα σωρό ἄχυρα, γιά νά βρῆς ἕνα σπυρί σιτάρι. Μή χάνης τόν κόπο σου καί μήν κουράζεσαι ἄδικα μέ τέτοια. (Ἐννοῶ τά περισσότερα βιβλία πού κυκλοφοροῦν στήν ἐποχή μας)».
Ὁ παραλήπτης τῆς ἐπιστολῆς σημειώνει: «Ὅπως θά δῆ ὁ ἀναγνώστης καί αὐτό τό κείμενο εὐωδιάζει ἀπό τό ἄρωμα τοῦ π. Παϊσίου». Θά πρόσθετα ὅτι εὐωδιάζει ἀπό τό χάρισμα τῆς διακρίσεως καί γενικά τό χάρισμα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος πού εἶχε ὁ ἅγιος Παΐσιος.
Ὁ ἅγιος Παΐσιος δέν ἦταν ἄνθρωπος τῶν ἄκρων, πάντοτε ὁμιλοῦσε διακριτικά, ταπεινά, δέν δημιουργοῦσε ἔνταση καί φανατισμό, ἀλλά βοηθοῦσε τόν κάθε ἄνθρωπο νά ἀποβάλη μέ φιλότιμο ὅλες τίς ἀρρωστημένες καταστάσεις καί νά πορευθῆ ἐλεύθερα στόν Θεό.
Στήν ἐπιστολή αὐτή, μεταξύ τῶν ἄλλων, κάνει ἰδιαίτερη ἐντύπωση ὅτι ὁ ἅγιος Παΐσιος θεωρεῖ ὅτι ὁ φοιτητής δέν πηγαίνει στό Πανεπιστήμιο γιά νά «κοινοβιάση», γιά νά γίνη μοναχός, ἀλλά γιά νά μάθη τήν ἐπιστήμη του καί νά δοξάση τόν Θεό διά τῆς ἐπιστήμης. Τί καταπληκτικός διακριτικός λόγος εἶναι αὐτός! Ἄς φαντασθοῦμε ἕναν φοιτητή ἰατρικῆς νά ἐπιδίδεται περισσότερο στά «καλογερικά» καί λιγότερο στήν ἐκμάθηση τῆς ἐπιστήμης του, καί ὅταν γίνη γιατρός νά ὑστερῆ σέ γνώσεις, μέ ἀρνητικές συνέπειες στήν ὑγεία τῶν ἀσθενῶν του.
Γι’ αὐτό πρέ¬πει κανείς νά ἐξετάζη τήν πίστη του γιά νά «ρυθμίζη τήν προσευχή μέ τήν μελέτη του». Ἔτσι, ὅταν ἡ πίστη του εἶναι ἀδύνατη, τότε «πρέπει νά διαβάση περισσότερο». Γράφει: «Καί λίγα πνευματικά κι ἄν κάνετε τώρα, ὅταν ἀξιοποιῆτε τόν χρόνο στήν μελέτη τῆς ἐπιστήμης κι αὐτό ἔχει νόημα καί σχέση μέ τήν πνευματική ζωή». Δηλαδή, δέν ἀποσυνδέει τήν πνευματική ζωή ἀπό τήν μελέτη τῶν πανεπιστημιακῶν βιβλίων, ἀλλά τήν ἑνοποιεῖ.
Τό ἐκπληκτικό εἶναι ὅτι δύο φορές στήν ἐπιστολή του αὐτή γράφει ὅτι μέσα ἀπό τήν ἐπιστήμη δοξάζεται ὁ Θεός. Τήν πρώτη φορά γράφει: «Τώρα πού ἔχετε μπροστά τήν ἐπιστήμη, θά πρέπει κατ’ ἀρχάς νά κάνετε προσευχή νά σᾶς φωτίζη ὁ καλός Θεός, γιά νά μάθετε καλά τήν ἐπιστήμη σας καί νά δοξασθῆ ὁ Θεός διά αὐτῆς». Τήν δεύτερη φορά γράφει: «Πάντως νά ἔχετε καί αὐτό ὑπόψη σας, ὅτι στό πανεπιστή¬μιο δέν πηγαίνετε, γιά νά κοι¬νοβιάσετε, ἀλλά διά νά τελειώσετε ὅσο τό δυνατόν τό γρηγορότερο, καί νά δοξάσετε τό ὄνομα τοῦ Θεοῦ διά τῆς ἐπιστήμης».
Τί σοφές καί ἅγιες συμβουλές ἑνός ἁγίου ἀνθρώπου! Καί μάλιστα τονίζει ὅτι «τό κουμπί εἶναι ἡ ταπείνωση, διότι στούς ταπεινούς δίδεται ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ (ὑποχρεωτικά)».
Αὐτοί οἱ λόγοι ἑνός ἁγίου ἀνθρώπου ἔχουν μεγάλη σημασία γιά τήν ἐποχή μας, στήν ὁποία πρέπει νά ἀγωνιζόμαστε γιά νά ὑπάρχουν ἰσορροπίες μεταξύ πίστεως καί ἐπιστήμης, ἡ κάθε μία νά κινῆται στά ὅριά της, ἀφοῦ ἡ κάθε μία ἔχει διαφορετικό σκοπό. Ἡ πίστη ἔχει σκοπό νά συνδέση τόν ἄνθρωπο μέ τόν Θεό, νά ἐνεργοποιήση τήν νοερά ἐνέργειά του, καί ἡ ἐπιστήμη νά βοηθήση τό σῶμα καί τήν ἐν γένει βιολογική ζωή του.
Ἐννοεῖται ὅτι ὅταν κάνουμε λόγο γιά ἐπιστήμη, ἐννοοῦμε τήν ἐπιστήμη πού ἐλέγχεται ἀπό κανόνες πού ἡ ἴδια θέτει, γιατί μερικές φορές τά ὅσα ὑποστηρίζουν μερικοί ἐπιστήμονες ξεπερνοῦν «τήν σφαίρα τῆς ἐπιστήμης» καί ἀγγίζουν «τά ὅρια τῆς ἐπιστημονικῆς φαντασίας», ὅπως διάβαζα πρόσφατα σέ ἕνα βιβλίο πού γίνεται λόγος γιά τά γονίδια, ὅτι καθορίζουν σχεδόν τά πάντα στόν ὀργανισμό τοῦ ἀνθρώπου, ἀκόμη θεωροῦν ὅτι ὑπάρχουν γονίδια «εὐτυχίας» ἤ γονίδια «τοῦ Θεοῦ»! Ἔτσι, μαζί μέ τήν γενετική, τήν μοριακή βιολογία, τήν γενετική μηχανική, τήν γονιδιωματική κλπ. ἀναπτύχθηκε καί ἡ ἐπιστήμη τῆς Βιοηθικῆς μέ αὐστηρούς βιοηθικούς κανόνες καί ὄχι μέ ἀτομικούς στοχασμούς.
Φυσικά ἐννοεῖται καί ὅτι ὅταν ὁμιλοῦμε γιά τήν θεολογία, ἐννοοῦμε τήν θεολογία τῶν Ἀποστόλων καί τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας καί ὄχι τήν θεολογία τῆς φαντασίας, ἀφοῦ κατά τόν ἅγιο Σωφρόνιο «νοῦς φανταζόμενος εἶναι ἀνίκανος γιά τήν θεολογία».
Τελικά, ὁ Θεός δοξάζεται δι’ ὅλων τῶν ἔργων Του, ὅπως λέμε στήν ἀκρο¬τελεύτια αἰτιολογία τῆς εὐχῆς τοῦ μεγάλου ἁγιασμοῦ τῶν Φώτων: «Ἵνα καί διά στοιχείων καί δι’ ἀγγέλων καί δι’ ἀνθρώπων καί διά ὁρωμένων καί δι’ ἀοράτων δοξάζηταί σου τό πανάγιον ὄνομα σύν τῷ Πατρί καί τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι».
Ἡ ἐπιστήμη μᾶς βοηθᾶ σέ πολλά θέματα, μᾶς ἀνακουφίζει σέ αὐτήν τήν ἐξορία πού ζοῦμε, ἀλλά συγχρόνως ἀναζητοῦμε τήν κοινωνία μας μέ τόν Θεό, τήν ἀληθινή μας πατρίδα καί σέ αὐτό μᾶς βοηθᾶ ἡ πίστη.
Ἑπομένως, ἡ ἐντολή τοῦ ἁγίου Παϊσίου εἶναι: «Νά δοξάσετε τό ὄνομα τοῦ Θεοῦ διά τῆς ἐπιστήμης».
Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ. Ιερόθεος γεννήθηκε στα Ιωάννινα το 1945. Είναι πτυχιούχος της θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ, και επίτιμος διδάκτορας του τμήματος Κοινωνικής θεολογίας της Θ.Σ. του Ε.ΚΠ.Α. Πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους Θεολόγους στον ορθόδοξο χώρο. Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε πάνω από 25 γλώσσες. Η εις Επίσκοπο χειροτονία του τελέσθηκε στις 20 Ιουλίου 1995
Ραγδαία επιδείνωση παρουσιάζει τις τελευταίες ώρες η υγεία του ηγούμενου της Μονής Βατοπαιδίου του Αγίου Όρους, γ.Εφραίμ, ο οποίος νοσηλεύεται στον «Ευαγγελισμό» με κορωνοϊό.
Ο 64χρονος ηγούμενος νοσηλεύεται από τα τέλη Μαΐου καθώς διαγνώστηκε θετικός με λοίμωξη covid-19. Στη συνέχεια, οι θεράποντες ιατροί έκριναν ότι πρέπει να διασωληνωθεί όπερ και εγένετο στις 4 Ιουνίου προκειμένου να αντιμετωπιστεί η αναπνευστική ανεπάρκεια που εμφάνισε.
Ωστόσο, χθες το βράδυ υπέστη σηπτικό σοκ, όπως επιβεβαίωσαν πηγές από την Αρχιεπισκοπή και το νοσοκομείο. Η κατάσταση της υγείας του είναι σταθερά επιδεινούμενη. Οι θεράποντες ιατροί καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια, όμως η κατάσταση είναι εξαιρετικά κρίσιμη, καθώς ο γ.Εφραίμ πάσχει και από άλλα υποκείμενα νοσήματα τα οποία επιβαρύνουν έτι περαιτέρω τον εξασθενημένο οργανισμό του.
Μετά από ένδεκα μέρες που συμπληρώνει σήμερα στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας στον Ευαγγελισμό ο Γέροντας Εφραίμ, η κατάστασή του παρουσιάζει πια σημάδια βελτίωσης.
Η γενική εικόνα των εξετάσεών του είναι καλύτερη και η πορεία της υγείας του συνεχίζει να είναι σταθερή.
Οι θεράποντες ιατροί του με επικεφαλής την κυρία Αναστασία Κοτανίδου, έχουν καταφέρει να σταθεροποιήσουν την κατάσταση του Γέροντα Εφραίμ, ο οποίος ήταν ένα εξαιρετικά δύσκολο περιστατικό covid, με υποκείμενα νοσήματα.
Θυμίζουμε ότι ο Γέροντας Εφραίμ εισήχθη στον Ευαγγελισμό στις 28 Μαΐου σε πτέρυγα covid για προληπτικούς λόγους αφού είχε συμπτώματα κορωνοϊού προκειμένου να μην έχει επιπλοκές λόγω των υποκείμενων νοσημάτων του.
Δύο μέρες μετά, στις 30 Μαΐου, κρίθηκε αναγκαία η μεταφορά του σε Μονάδα Αυξημένης Φροντίδας.
Στις 4 Ιουνίου οι γιατροί έκριναν ότι έπρεπε να διασωληνωθεί λόγω των επιπλοκών που παρουσίασε ο οργανισμός του.