Πώς φτιάχνουν τα κόλλυβα οι μοναχοί στο Άγιον Όρος;

 

Στο Άγιον Όρος, δεν γίνεται ξεχωριστό μνημόσυνο στους μοναχούς, αλλά για τους κεκοιμημένους. Μνημονεύονται αφ’ ενός μεν οι Ηγούμενοι της τελευταίας 100ετίας, και αφ’ ετέρου ιερείς και μοναχοί της τελευταίας 30ετίας. Κόλλυβα γίνονται όποτε τοποθετείται στο ναό εικόνα για προσκύνηση. Το Σάββατο πάντως γίνονται κόλλυβα των κεκοιμημένων, εκτός αν τύχει απόδοση δεσποτικής γιορτής. Είναι ένα τσίγκινο πιατάκι με σταράκι βρασμένο που το βάζουν κάτω από την εικόνα του Χριστού.

Τα κόλλυβα της πανήγυρης απαιτούν αληθινή ζαχαροπλαστική και αγιογραφική τέχνη.

Συνήθως στην επιφάνειά του αγιογραφείται ο κτήτωρ ή ο Άγιος επ΄ ονόματι του οποίου τιμάται το καθολικό, π.χ. ο Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης στη Μεγίστη Λαύρα, ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου στην Μονή Βατοπαιδίου.

Το συνηθισμένο κόλλυβο γίνεται ως εξής: 

Βάζουν χτυπημένο σιτάρι (συνθλίβεται) στο νερό να φουσκώσει.

Το βράζουν σε κρύο νερό.

Σε μισή ώρα χύνουν το νερό και βάζουν άλλο που βράζει, ώσπου το σιτάρι να γίνει τριαντάφυλλο και το ζουμί του γίνει χυλός.

Προσθέτουν λίγο αλατάκι.

Μετά παίρνουν το ζουμί, που γίνεται σαν ρόφημα με ζάχαρη και κανέλα.

Μετά πλένουν το σιτάρι με κρύο νερό, για να φύγει η κόλλα του και το απλώνουν να στεγνώσει.

Δύο με τρεις ώρες πριν τη Θεία Λειτουργία ο διακονητής παίρνει ψιλοτριμμένο παξιμάδι και ρίχνει μια χούφτα μέσα στα κόλλυβα, για να τραβήξει την υγρασία, να είναι στεγνά.

Ύστερα θα το κοσκινίσει, για να φύγει το παξιμάδι. Το σιτάρι είναι πια έτοιμο.

Το στρώνει και από πάνω του στρώνει τη ζάχαρη (όχι άχνη, αλλά κρυσταλλική) και κάνει σταυρό με ζάχαρη χρωματισμένη με κανέλα.

Αν θέλει, ανακατεύει προηγουμένως το σιτάρι με φουντούκι τριμμένο.

Στο κόλλυβο της πανήγυρης προσθέτει τριμμένο καρύδι, μοσχοκάρφια κοπανισμένα, κύμινο.

Αντί καρυδιού σε μερικά μοναστήρια βάζουν καβουρδισμένα φουντούκια τριμμένα (τους αφαιρούνται οι φλούδες) κι αντί για μοσχοκάρφια κανέλα.

Για τις αγιογραφίες στην επιφάνεια του κόλλυβου παίρνουν την ξύλινη άκρη ψιλού πινέλου ζωγραφικής και πατούν το σχέδιο πάνω στη ζάχαρη από το ανθίβολο.

Με τον τρόπο αυτό γεμίζουν τα ρούχα, το πρόσωπο, τα μαλλιά με ζάχαρη διαφόρων χρωμάτων.

Το συνηθισμένο κόλλυβο είναι το καθημερινό γλύκισμα των μοναχών στα κοινόβια, το οποίο μοιράζεται στην Τράπεζα στο τέλος.

Οι Ρώσοι συνηθίζουν στο Άγιον Όρος να κάνουν το κόλλυβο όχι με σιτάρι, αλλά με ρύζι, όπως στη Ρωσία.

ΑΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΚΑΤΟΥΝΑΚΙΩΤΗΣ: ΜΙΑ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΗ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ

 

Η οσιακή μορφή του Αγίου Δανιήλ του Κατουνακιώτη

Ο Όσιος Δανιήλ ο Κατουνακιώτης, επιστήθιος φίλος του Αγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως, υπήρξε μεγάλη, χαρισματική αγιορείτικη μορφή του Άθωνα και της Ορθοδοξίας.

ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΜΕ ΤΟΝ ΘΕΟΛΟΓΟ ΔΗΜΗΤΡΙΟ ΛΥΚΟΥΔΗ

Έναρξη του τρύγου στην Ιερά Μονή Χιλανδαρίου

 

Η συγκομιδή των σταφυλιών ξεκίνησε στον αμπελώνα της Ιεράς Μονής Χιλανδαρίου την Τετάρτη 17 Αυγούστου 2022.

Σε περισσότερα από δεκαπέντε (15) εκτάρια γης καλλιεργούνται ως επί το πλείστον ποικιλίες Merlot, Cabernet Sauvignon και Cabernet Franc, από τις οποίες προέρχονται κόκκινα και ροζέ κρασιά κορυφαίας ποιότητας.

Στην έναρξη του τρύγου παραβρέθηκε για ακόμη μια χρονιά ο καθηγητής Νεμπόϊσα Μάρκοβιτς από τη Γεωπονική Σχολή του Ζέμουν, ο οποίος συμμετέχει με μια ομάδα ειδικών της Σχολής στην ανάπτυξη και στη συντήρησή του αμπελώνα από το 2008, όταν φυτεύτηκε.

ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ: Η ΕΟΡΤΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΣΤΗΝ Ι.Μ.Μ.ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ

Χθες βράδυ ετελέσθη αγρυπνία και σήμερα το πρωί θα τελεστεί η πανηγυρική Αρχιερατική Θεία Λειτουργία κατά την διάρκεια της οποίας θα τελεστεί η εις διάκονον χειροτονία του αδελφού της Μονής πατρός Ελισαίου.

Σύμφωνα με την Αγιορειτική τάξη και την λειτουργική παράδοση εορτάσθη χθές και σήμερα η Δεσποτική εορτή της Μεταμορφωσεως του Σωτήρος Χριστού στο Άγιο Όρος.

Ιερά αγρυπνία τελέστηκε στην Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου χοροστατούντος του Μητροπολίτου Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς κ. Ιουστίνου.

Μετά το πέρας της λητής του Εσπερινού παρατέθηκε στο συνοδικό το καθιερωμένο αγιορείτικο κέρασμα, όπου ο καθηγούμενος της Μονής Γέρων Εφραίμ και ο Μητροπολίτης Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς κ. Ιουστίνος, αντάλλαξαν ευχές και απευθύνθηκαν στους πατέρες και στους προσκυνητές, αναφερόμενοι στο θεολογικό περιεχόμενο της δεσποτικής εορτής της Μεταμορφωσεως.

Αυτήν την ώρα συνεχίζεται η πανηγυρική Αρχιερατική Θεία Λειτουργία κατά την διάρκεια της οποίας θα τελεστεί η εις διάκονον χειροτονία του αδελφού της Μονής πατρός Ελισαίου.

Έρχεται του ΑΓΙΟΥ ΦΑΝΟΥΡΙΟΥ! Πως θα φτιάξω ΦΑΝΟΥΡΟΠΙΤΑ – Συνταγή από Άγιον Όρος

Μια μοναστηριακή φανουρόπιτα, η οποία είναι πολύ απλή και πεντανόστιμη. Αξίζει να τη δοκιμάσετε…

Τι χρειαζόμαστε: 

4 φλυτζάνια τσαγιού αλεύρι που φουσκώνει μόνο του

1 κουταλάκι κανέλλα

1 μπέικιν

1 φλυτζάνι τσαγιού λάδι

1 φλυτζάνι τσαγιού ζάχαρη

1/2 φλυτζάνι τσαγιού νερό

3/4 φλυτζάνι τσαγιού πορτοκαλάδα

ελάχιστη σόδα

ξύσμα λεμονιού – πορτοκαλιού

1 φλυτζάνι τσαγιού σταφίδα ξανθή (προαιρετικά)

1 φλυτζάνι τσαγιού καρύδια (προαιρετικά)

Πώς το κάνουμε:

Κτυπάμε όλα τα υλικά στο μιξερ για λίγα λεπτά και μετά βάζουμε το αλεύρι με τη σόδα και το μπέικιν και ανακατεύουμε καλά.

Ύστερα βάζουμε το φλυτζάνι με τη ξανθή σταφίδα και το φλυτζάνι με τα καρύδια κομμένα κομμένα χοντρά.

Βάζουμε το μείγμα σε βουτυρωμένο ταψί νούμερο 30 και το ψήνουμε στους 180 βαθμούς για 45΄ λεπτά ή εώς ότου βγει καθαρό το μαχαίρι.

Όταν ψηθεί το αφήνουμε να κρυώσει και κατόπιν πασπαλίζουμε από πάνω με ζάχαρη άχνη.

Η Ευχή αυτή διαβάζεται κατά την παρασκευή της Φανουρόπιτας που φτιάχνουμε προς τιμήν του Αγίου Φανουρίου

Κύριε Ιησού Χριστέ, ο Ουράνιος Άρτος, ο της βρώσεως της μενούσης εις τον αιώνα πλουσιοπάροχος χορηγός, ο δοτήρ των αγαθών, ο δέ Ηλιού τροφήν αγεώργητον πηγάσας, η ελπίς των απηλπισμένων, η βοήθεια των αβοηθήτων και σωτηρία των ψυχών ημών. Ευλόγησον τα δώρα ταύτα και τους ταύτα σοι προσκομίσαντας, εις δόξαν σήν και τιμήν του Αγίου  ενδόξου μεγαλομάρτυρος Φανουρίου. Παράσχου δέ, αγαθέ, τοις ευπρεπίσασι τους πλακούντας τούτους, πάντα τά εγκόσμια καί υπερκόσμια αγαθά σου. Εύφρανον αυτούς εν χαρά μετά του προσώπου σου, δείξον αυτοίς οδούς προς σωτηρίαν. Τα αιτήματα τών καρδιών αυτών καί πάσαν τήν βουλήν αυτών ταχέως πλήρωσον, οδηγών αυτούς προς εργασίαν τών εντολών σου, ίνα διά παντός εν ευφροσύνη καί αγαλλιάσει υμνώσι καί δοξάσωσι το πάντιμον καί μεγαλοπρεπές όνομά σου, πρεσβείαις της υπερευλογημένης Θεοτόκου, του αγίου ένδοξου νεομάρτυρος Φανουρίου, του Θαυματουργού, καί πάντων σου τών αγίων. Αμήν.

Ο ΥΠΑΚΟΥΟΣ ΜΟΝΑΧΟΣ

Μικρά Αγία Άννα 

 Κάπου στον Άγιον Όρος, στη Σκήτη της Μικράς Αγίας Άννας, υπάρχει μια Καλύβη (κελί με εκκλησούλα) που είναι αφιερωμένη στους Ταξιάρχες, δηλαδή στους Αρχαγγέλους. Σ΄ αυτήν ζούσαν ο γέροντας ιερομόναχος κι ο υποτακτικός του, ο Μιχαήλ.

Κάποια μέρα ο γέροντας έστειλε τον Μιχαήλ στη Δάφνη για κάποια δουλειά, αλλά ξεπροβοδίζοντάς τον του είπε:

– Παιδί μου, να τελειώσεις την εργασία σου και να γυρίσεις πίσω αμέσως. Το βράδυ πρέπει να βρίσκεσαι πίσω, στην Καλύβη μας.

– Να ΄ναι ευλογημένο, γέροντα!

Έφυγε με τη βάρκα του γερο-Γιωργάκη ο Μιχαήλ και πήγε στη Δάφνη. Με την ευχή του γέροντα τελείωσε τη δουλειά του και κατέβηκε στο λιμανάκι, για να βρει τον βαρκάρη με τη βάρκα του και να γυρίσει στο κελί, όπως του είχε παραγγείλει ο γέροντάς του. Είχανε μαζευτεί και τρεις-τέσσερις ακόμα μοναχοί, μα δε γινότανε να ταξιδέψουν. Ο καιρός είχε αγριέψει. Άνεμος φυσούσε δυνατός και τα κύματα αγριεμένα χτυπούσανε στα βράχια.

Σκορπίσανε στα κοντινά μοναστήρια οι άλλοι μοναχοί να διανυκτερεύσουν, ώσπου να περάσει η κακοκαιρία. Έμεινε μόνος του ο Μιχαήλ. «Πρέπει να φύγω», σκεφτότανε. «Ο γέροντας είπε να γυρίσω στην καλύβα μας το βράδυ».

Καθώς κοίταζε λυπημένος τη θάλασσα να, κι εμφανίζονται μπροστά του δύο νέοι, δύο λεβέντες με μια βάρκα.

– Γιατί είσαι λυπημένος;

– Να, ο γέροντάς μου μου είπε να γυρίσω στο καλύβι μας, μα η βάρκα του γερο-Γιωργάκη, που κάνει αυτό το δρομολόγιο, δε φεύγει, εξαιτίας του καιρού.

– Έλα, θα σε πάμε εμείς όπου θέλεις.

Μπήκε στη βάρκα ο Μιχαήλ κι έκανε τον σταυρό του. Τα δυο παλικάρια κωπηλάτησαν. Η βάρκα έφυγε με γρηγοράδα πάνω απ΄ τα κύματα και πολύ, μα πολύ γρήγορα, στη στιγμή, φτάσανε στον αρσανά τους, στην Αγία Άννα. Ευχαρίστησε ο Μιχαήλ τα παλικάρια, φορτώθηκε τον τορβά του και πήρε ν΄ ανηφορίζει προς την Καλύβη των Παμμεγίστων Ταξιαρχών.

Εκεί, στις πρώτες ανηφοριές, αντάμωσε τον μοναχό Γαβριήλ, απ΄ τη γειτονική του Καλύβη, του Ευαγγελισμού (έτσι νόμισε ο Μιχαήλ).

– Πού ήσουν, αδελφέ Μιχαήλ, με τέτοια φουρτούνα;

– Με την ευχή του γέροντα, αδελφέ Γαβριήλ, έρχομαι από τη Δάφνη.

– Πώς ήρθες με τέτοια θάλασσα;

– Να, απαντά ο απλός και ταπεινός καλόγερος, μ΄ έφεραν με τη βάρκα τους δύο λεβέντες, δυο δυνατά παλικάρια.

– Για δες, πού είν΄ η βάρκα και τα παλικάρια;

Γυρνάει τα μάτια πίσω, στη θάλασσα, ο Μιχαήλ. Ούτε βάρκα ούτε παλικάρια ούτε ψυχή ζώσα, παρά μόνο άγρια κύματα που χτυπούσανε στην ακτή. Στρέφει το κεφάλι του να μιλήσει με τον Γαβριήλ,,, Τίποτα! Κανένας! Έμεινε αποσβολωμένος να κοιτάει πότε κατά τη θάλασσα και πότε ολόγυρά του.

ΑΥΤΟΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ

Ι.Μ.Εσφιγμένου -Γκραβούρα περίπου το 1870

Tο Άγιον Όρος παραμένει ένα σπάνιο καταφύγιο για όσους επιμένουν ν᾽ αγαπούν ιδιαίτερα τον Θεό και τον άνθρωπο, την περισυλλογή και τη θυσία, την ησυχία και τη δράση, την κατάνυξη και την προσφορά.

Δεν θα σας απασχολήσω για την πολύτιμη πολιτιστική κληρονομιά και για τις ανάγκες συντηρήσεως. Tα έργα αυτά θα τ’ αφήσω σε άλλους ικανούς.

Θα προσπαθήσω να μιλήσω γι᾽ αυτά που κρύβονται πίσω από τα φαινόμενα, αυτά που διψά να κατανοήσει για να παρακληθεί ο νέος άνθρωπος. Ας αφήσουμε λοιπόν τον ιερό Άθωνα ανέπαφο για μια άλλη λατόμηση.

Ελάτε να καταγράψουμε το ύφος και το ήθος του Αγίου Όρους, που συνυφαίνονται με τα ταπεινά, τα νηφάλια, τα χαμηλόφωνα πρόσωπα ευγενών ποιμένων.

Ι.Μ.Διονυσίου

Επισκεπτόμενος ο άγιος Nεκτάριος Aιγίνης στις αρχές του αιώνος μας μια αγιορείτικη μονή στο γηροκομείο της συνάντησε ένα ενάρετο Γέροντα. Έσκυψε και τον ασπάσθηκε.

Από το στόμα του Γέροντος έβγαινε ευωδία. Eίπε τότε ο άγιος στον συνοδό του: Aυτοί είναι οι πολυτιμότεροι θησαυροί του Αγίου Όρους. Περί αυτών των θησαυρών θ᾽ αναφερθώ.

Δεν θα μιλήσω για την ωραία φύση, τα δάση, τα δένδρα, τ’ άνθη, τα στρουθία, τα βουνά και το κλίμα. Tο έργο θ᾽ αφήσω στους ειδικούς, στους φυσιολάτρες, στους λογοτέχνες, στους ποιητές και στους οικολόγους.

Επιτρέψτε μου πάντως να πω, έστω παρενθετικά, πως είναι βεβήλωση βαρειά να βρίσκεσαι σ᾽ ένα άγιο τόπο και ν᾽ ασχολείσαι πολύ με τ᾽ άλογα, τ᾽ άψυχα, τ᾽ άπνοα, όσο κι αν έχουν σχέση με τον άνθρωπο, κι όχι με την ιερότητα του μοναδικού ανθρώπινου προσώπου και τις ανάγκες της ψυχής και τις εναγώνιες αναζητήσεις της αλήθειας.

Προτιμώ να συζητώ μ᾽ ένα ανόητο παρά με την πιο ωραία φύση. Oι Γέροντες λοιπόν λατρεύοντας τον Θεάνθρωπο πάσχουν για τον πονεμένο και προβληματισμένο άνθρωπο.

Αρκετοί θεωρούν ότι η ιστορία του Αγίου Όρους αρχίζει το 963 με την ίδρυση της ιεράς μονής Mεγίστης Λαύρας από τον μεγαλεπήβολο εκείνο ανατολίτη άνδρα, τον θεοφόρο όσιο Αθανάσιο τον Αθωνίτη. Άλλοι πάλι θέτουν τις αρχές του αγιορείτικου μοναχισμού τον πέμπτο αιώνα.

Ο περίφημος όσιος Eυθύμιος ο Nέος, ο θεοκίνητος Ιωάννης ο Kολοβός, οι ονομαστοί αυτάδελφοι ιεραπόστολοι Συμεών και Θεόδωρος, Bλάσιος από το Αμόριο ο συλλειτουργός αγγέλων, οι ευγενείς Eυθύμιος και Ιωάννης κτίτορες της μονής Ιβήρων, Nεόφυτος και Eυθύμιος οι Δοχειαρίτες, Παύλος ο Ξηροποταμηνός, Σίμων ο Mυροβλύτης και άλλοι πολλοί στη συνέχεια είναι οι κρίκοι μιάς χρυσής αλυσίδας σπουδαίων Αγιορειτών ηγουμένων.

Η αυστηρή ζωή τους, η αθόρυβη κι ατάραχη, τους κοσμεί λαμπρά. Kατά τον όσιο Nικόδημο τον Αγιορείτη, τον σοφό συναξαριστή, οι όσιοι του Άθω είναι τα εύοσμα κρίνα, τα τερπνά περιβόλια, τ᾽ αγλαόκαρπα κι αμάραντα φυτά, οι αέναοι ποταμοί των χαρίτων.

Tο Άγιον Όρος πήρξε το ακάματο εργαστήρι της αρετής, η σχολή της ανώτερης φιλοσοφίας, το ταμείο της τέχνης, της ορθοστασίας του Γένους και της φιλοκαλίας της Ελληνορθοδόξου Παραδόσεως.

Σήμερα που δυστυχώς παρατηρείται, παρά τις πάντα λαμπρές εξαιρέσεις, μια γενική πνευματική καθίζηση, που αναθεωρούνται βασικές αρχές της ηθικής και παραποιείται η ειλικρίνεια, η ευφυία και η πρόοδος, η ελευθερία γίνεται αντικείμενο καταχρήσεως.

Η ακολούθηση του μοναχισμού από σώφρονες κι ικανούς νέους αποτελεί απορία πολλών ή κόλαφο στην κοινωνία που αδιαμαρτύρητα πορεύεται την κατιούσα.

Δεν γκρινιάζω μονότονα ως απόμακρος θεατής των πικρών καθημερινών συμβάντων. Η άνθηση του αγιορειτικού μοναχισμού την τελευταία τριακονταετία αποτελεί νησίδα σε πέλαγος αγριεμένο. Tη νησίδα αυτή διατήρησαν ιδιαίτερα σεμνοί άνδρες που βάστηξαν την ηγουμενική ράβδο με φόβο Θεού, γνώση και προσμονή.

Mοναχοί και προσκυνητές στον Άθωνα ζητούν να βρούν σήμερα την απωλεσθείσα δραχμή, την ησυχία, την αθωότητα, τον γλυκασμό της λύτρωσης.

Η νοσηρότητα των παθών, οι λαβύρινθοι της ανειλικρίνειας, οι σοφιστείες των ευσεβισμών, όταν εξαγορεύονται πρόθυμα κι αυθόρμητα και κατατίθενται στο πετραχήλι των πνευματικών Γερόντων, δίνουν τη θέση τους στην αυθεντική ακεραιότητα με την ωριμότητα της μετάνοιας. Tα λόγια όμως θεωρούνται περιττά, όταν μιλούν περίτρανα οι βίοι.

«Άγιον Όρος. Βίος της ερήμου»: Έκθεση φωτογραφίας στην Ίμβρο

 

Μία μοναδική σειρα φωτογραφιών αποτυπώνει τη ζωή των μοναχών στο Αγιον Ορος.

Οι φωτογραφίες αυτές, μέσα απο το φακό του Νίκου Κουκή παρουσιάζονται στην Ιμβρο.

Συγκεκριμένα στο Πολιτιστικό Κέντρο των Αγίων Θεοδώρων στην Ίμβρο, παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, εγκαινιάζεται την Πέμπτη 18 Αυγούστου η έκθεση φωτογραφίας του Νίκου Κουκή με τίτλο «'Αγιον Όρος. Βίος της ερήμου», από την Ιερά Μητρόπολη Ίμβρου και Τενέδου σε συνεργασία με την Αγιορειτική Εστία Θεσσαλονίκης και με την υποστήριξη της Ιμβριακής Ένωσης Μακεδονίας – Θράκης.

Η καθημερινότητα στο Άγιον Όρος 

Στην έκθεση παρουσιάζεται φωτογραφικό υλικό από το οδοιπορικό του Νίκου Κουκή στην Μικρά Αγία 'Αννα, τόπο άσκησης μεγάλων μορφών του αγιορείτικου αναχωρητισμού, που πραγματοποίησε το 1994, με αφορμή την πανήγυρη της καλύβης του Τιμίου Προδρόμου.

Ο φωτογραφικός φακός αποτυπώνει φευγαλέα στιγμιότυπα από τον λατρευτικό και τον καθημερινό βίο των μοναχών, από την προετοιμασία του αγιορείτικου πανηγυριού, από την πορεία των προσκυνητών προς τον προορισμό τους.

Ο Νίκος Κουκής, μουσικός στην Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης, ασχολείται με την καλλιτεχνική φωτογραφία ασχολείται από το 1978. Έχει πραγματοποιήσει έντεκα προσωπικές εκθέσεις, συμμετείχε και σε πολλές ομαδικές, έχει εκδώσει τέσσερα φωτογραφικά λευκώματα με τις προσωπικές του δουλειές, ενώ φωτογραφίες του υπάρχουν και σε πολλά συλλογικά λευκώματα της πόλης.

Η έκθεση, την οποία επιμελήθηκε ο διευθυντής της Αγιορειτικής Εστίας, Αναστάσιος Ντούρος, είναι ενταγμένη στο επετειακό εορταστικό πρόγραμμα της Μητρόπολης Ίμβρου και Τενέδου με αφορμή τη συμπλήρωση 250 ετών από την γέννηση του Βαρθολομαίου Κουτλουμουσιανού του Ίμβρίου (22 Δεκεμβρίου 1722).

ΦΩΤΗΣ ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ: ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΣΤΟ ΟΡΟΣ

 

Ο Φώτης Κόντογλου, στο Άγιον Όρος πηγαίνει για πρώτη φορά το 1923 και θα παραμείνει για αρκετούς μήνες. Εκεί, η επαφή του με τη βυζαντινή τέχνη θα αποτελέσει σταθμό στο έργο και τη ζωή του. Συγγραφικά και εικαστικά υποστηρίζει με πάθος την ανάγκη δημιουργίας μιας ελληνικής τέχνης που θα αντλεί από τη βυζαντινή και τη μεταβυζαντινή τέχνη.

Γράφει ο Φώτης Κόντογλου κατά την πρώτη του επίσκεψη στην Αθωνική πολιτεία: «..δεν περίμενα να βρω μια τέχνη τόσο τέλεια μέσα στις εκκλησίες των μοναστηριών. Από όσα είχα διαβάσει για τη βυζαντινή τέχνη είχα την ιδέα πως η τέχνη τούτη είναι άξια μικρότερης προσοχής από εκείνη της Ιταλικής Αναγέννησης. Βρίσκονται στον Άθω ζωγραφιές της πιο σπάνιας τελειότητας.. Καθ’ όσο τουλάχιστον το κρίνω εγώ, είναι πολύ σπάνιο να τύχει κανείς έργα με μια τέτοια καλλιτεχνική σοφία και γιομάτα από τόσο έντονο ρυθμό..»

Διαβάστε τι γράφει ο Φώτης Κόντογλου για την εμπειρία του στο Άγιο Ορος

Στ’ Ἅγιον Ὄρος πῆγα πολλὲς φορές. Τὴν πρώτη φορὰ κάθησα παραπάνω ἀπὸ δυὸ μῆνες κ’ ἔκανα γνωριμία μὲ πολλοὺς πατέρες καὶ λαϊκούς, γιατί ὑπάρχουνε ἐκεῖ πέρα καὶ ἀγωγιάτες ἀρβανῖτες, παραγυιοὶ καὶ γεμιτζῆδες ποὺ φορτώνουνε κερεστέ στὰ καράβια.

Πιὸ πολὺ μὲ τραβοῦσε ὁ ἀρσανᾶς, δηλαδὴ τὸ μέρος ποὺ βάζουνε τὶς βάρκες καὶ τὰ σύνεργα τῆς ψαρικῆς.

Ἄφησα τὰ γένεια μου, τὰ ξέχασα ὅλα καὶ γίνηκα ψαράς.’Ἔτρωγα, ἔπινα, δούλευα, κοιμώμουνα μαζὶ μὲ τοὺς ψαράδες ποὺ ἤτανε ὅλο καλόγεροι, οἱ πιὸ πολλοὶ Μπουγαζιανοί, δηλαδὴ ἀπὸ τὰ μπουγάζια τῆς Πόλης.

Τί ξέγνοιαστη ζωὴ ποὺ πέρασα!

Ὁ ἀρσανᾶς ἤτανε ἕνα σπίτι μακρύ, χτισμένο ἀπάνω στὴ θάλασσα μέσα σ’ ἕναν κόρφο ποὺ τὸν ἀποσκέπαζε ἕνας κάβος καὶ γιὰ κεραμίδια εἶχε μαῦρες πλάκες. Μπροστὰ εἶχε κάτι ξέρες ποὺ σκάζανε οἱ θάλασσες ὅποτε ἔπερνε βοριάς, κι ἀπὸ πάνω κατεβαίνανε τὰ βράχια φυτρωμένα μὲ μυρσίνες, μὲ πουρνάρια καὶ κάθε ἄγριο χαμόδεντρό.

Ἀπὸ κάτω εἶχε κάτι χαμηλὲς καμάρες καὶ μέσα στὶς καμάρες τραβούσανε τὶς βάρκες. Τὰ δίχτυα τὰ ἁπλώνανε ἀπάνω στὰ μπαρμάκια τοῦ χαγιατιοῦ.

Ἐκεῖ ποὺ κοιμόμαστε ἀκούγαμε ἀπὸ κάτω μας τὴ θάλασσα ποὺ ἔμπαινε μέσα στὶς καμάρες καὶ κυλοῦσε τὰ χαλίκια καὶ μᾶς νανούριζε. Παλιὰ εἰκονίσματα ἤτανε κρεμασμένα μέσα στὸν ἀρσανᾶ κ’ ἔκαιγε ἀκοίμητο καντῆλι.

Επῆρα τὴν ράβδαν καὶ τράβηξα νὰ πάγω στὰ Καψοκαλύβια. Μαζί μου ἦρθε κ’ ἕνας ἁπλοϊκὸς καλόγερος, ψηλὸς κι ἀδύνατος μ’ ὅλο ποὺ ἤτανε ψωμᾶς στὸ μοναστῆρι. Τὸ μονοπάτι περνᾶ ἀπὸ ἅγια κ’ ἔμορφα μέρη, ὥς ποὺ φτάνει ἀπάνω ἀπὸ κάτι θεόχτιστους κάβους, ποὺ κοιτάζουνε κατὰ τὴ νοτιά, στ’ ἀνοιχτὸ πέλαγο. Ἀπὸ τὸ μέρος τῆς στεριᾶς στέκεται ἀπάνω ἀπὸ τὸ κεφάλι σου ὁ Ἄθωνας. Σ’ ἕνα μέρος βλέπεις τὴν ποδιὰ τοῦ βουνοῦ ποὺ στέκεται κοφτὴ ἀπάνω ἀπὸ τὴ θάλασσα, σὰν νἆναι κομένη μὲ τὸ μαχαῖρι, λὲς καὶ ξεκόλλησε πρὸ λίγη ὥρα ἕνα κομάτι βουνὸ κ’ ἔπεσε στὴ θάλασσα. Κι ἀληθινά, ὅπως μοῦ εἴπανε πιὸ ὕστερα οἱ Καψοκαλυβίτες, κόπηκε τὸ βουνὸ μιὰ μέρα στὰ 1900, κ’ ἔπεσε μονοκόματο στὴ θάλασσα καὶ πλάκωσε δυὸ τρία ψαραδόσπιτα μὲ καμιὰ δεκαριὰ πατέρες. Ὁ σεισμὸς κούνησε ὅλη τὴ Μακεδονία.

Καλύβη Ιωσαφαιων στα Καυσοκαλύβια 

Στὰ Καψοκαλύβια κάθησα πιὸ πολὺν καιρὸ ἀπὸ τ’ ἄλλα τὰ μοναστήρια. Τόσο δικό τους μὲ εἴχανε οἱ πατέρες, ποὺ ὅποτε κάνανε σύναξη ἔπρεπε νὰ καθήσω κ’ ἐγὼ στὸ συμβούλιο ποὺ συζητούσανε «τὰ τῆς σκήτεως».

Μ’ ἔχουνε γράψει καὶ στοὺς ἱδρυτὰς καὶ μὲ μνημονεύουνε μετὰ τῆς συμβίας καὶ τῶν τέκνων.

Ἰδιαίτερη φιλία ἔδεσα μὲ τὸν πάτερ Ἰσίδωρο, ποὺ μ’ εἶχε στὸ κελλί του. [φωτ.5] Ἄλλη φορὰ ἔγραψα πολλὰ γιὰ δαῦτον. Τότες ἤτανε ὡς τριανταπέντε χρονῶν κ’ εἶχε γιὰ δόκιμο τὸν μπάρμπα Χαράλαμπο ἀπὸ τὸ Καστελόριζο, ὡς ἑβδομῆντα χρονῶν, τελώνιο τῆς θάλασσας, ποὺ ἔζησε φουΐστρος στὰ βαπόρια καὶ ταξίδευε ἴσαμε τὸν Κίτρινο ποταμὸ τῆς Κίνας.

Εἶχε ἔρθει μιὰ μέρα στὰ Καψοκαλύβια ἕνας καλόγερος ἀπὸ κάποιο ψαραδόσπιτο ποὺ ἤτανε ἀνάμεσα στὸν κάβο Σμέρνα καὶ στὰ Καψοκαλύβια, καὶ τὸν φιλοξένησε ὁ πάτερ Ἰσίδωρος καὶ γνωρισθήκαμε. Τὸν λέγανε Νεῖλο, κ’ἤτανε Μυτιληνιὸς.

Φεύγοντας μὲ προσκάλεσε νὰ πάγω στὸ κελλί του. Ὁ Νεῖλος καὶ ἡ συνοδεία του εἴχανε δυὸ τράτες καὶ δυὸ βάρκες.

Ἤτανε ἑφτὰ-ὀχτὼ νοματαῖοι, πέντε μεγάλοι καὶ δυὸ-τρία καλογεροπαίδια. Ὅλοι τους ἤτανε ἡλιοκαμένοι, μαῦροι σὰν ἀραπάδες. Ὁ πάτερ Νεῖλος εἶχε ἀπάνω του μιὰ ἡσυχία καὶ μιὰν ἁπλότητα ποὺ σὲ ἔκανε νὰ τὸν ἀγαπήσεις καὶ νὰ τὸν σεβαστεῖς. Λιγόλογος, μὰ ὁλοένα ἤτανε χαμογελαστὸ τὸ πρόσωπό του, μὲ κάτι χείλια χοντρὰ σὰν τοῦ ἀράπη, μὲ μαῦρα καὶ πυκνά γένεια, ποὺ φυτρώνανε κάτω ἀπὸ τὰ μάτια του καὶ σκεπάζανε τὰ μάγουλά του. Μὲ τὴ σκούφια ποὺ φοροῦσε ἤτανε ἴδιος βαβυλώνιος. Ξυπόλυτος, ὅπως δὰ ἤτανε ὅλοι τους, φοροῦσε ἀπάνω ἕνα σκοῦρο πουκάμισο καὶ κάτω ἕνα βρακί ανατολίτικο ἴσαμε τὰ γόνατα.

Σὰν γυρίζανε ἀπὸ τὸ ψάρεμα, βγάζανε τὰ ψάρια ἔξω κι ἀφοῦ διαλέγανε λἰγα χοντρὰ γιὰ νὰ φᾶμε, κι ἄλλα γιὰ πάστωμα, τὰ ψιλὰ τὰ κάνανε ἕνα σωρὸ καὶ τ’ἀφήνανε νὰ σιτέψουνε γιὰ νὰ τ’ ἁλατίσουνε.

Ἀπὸ τὰ χοντρά παστώνανε πολλούς ροφούς, νἄχουνε τὸ χειμῶνα. Ψιλά, μαρίδα καὶ σαρδέλλα, παστώνανε πολλὰ βαρέλια καὶ τὰ στέλνανε στὴ Σαλονίκη. Καθόντανε σταυροπόδι γύρω στὸ σωρὸ καὶ παστώνανε. Ὅλο τὸ σπίτι μύριζε μιὰ τέτοια ψαρίλα, ποὺ στὴν ἀρχὴ γυρίζανε ἄνω κάτω τὰ στομάχια μου. Μὰ σιγὰ σιγὰ συνήθισα καὶ δὲν καταλάβαινα τὴν ψαρίλα σχεδὸν ὁλότελα. Συλλογιζόμουνα κιόλας πὼς ἔτσι θὰ μυρίζανε κι ὁ Χριστὸς κ’οἱ απόστολοι. Οἱ ἀνθρῶποι κι ὅ,τι ἔπιανες, ὅλα μυρίζανε ψαρίλα. Ἀκόμα καὶ μέσα στὴν ἐκκλησιὰ ἔνιωθες αὐτὴ τὴ μυρουδιά. Τὶς ὧρες ποὺ λείπανε οἱ ἄλλοι στὸ ψάρεμα, κουβεντιάζαμε μὲ τὸν πάτερ Νεῖλο γιὰ θρησκευτικὰ καὶ γιὰ τὰ ἱστορικὰ τοῦ σπιτιοῦ του, τι φουρτοῦνες περάσανε, τι θεριόψαρα συναντήσανε, τι καΐκια βουλιάξανε ἀπὸ τότες ποὺ κάθησε σ’ αὐτὸ τὸ μέρος κι ἄλλα λογιῶ-λογιῶν. Ἄλλη φορὰ πάλι, ἐκεῖ ποὺ καλαφάτιζε μιὰ βάρκα τραβηγμένη ἔξω, ἔψελνε μὲ τὴ γλυκειὰ φωνή του, κ’ ἔκανε τὸν δεξιὸ ψάλτη κι ἐγὼ τὸν ἀριστερόν.

Λέγαμε τὶς Καταβασίες τῆς Μεταμορφώσεως (γιατὶ ἤτανε κεῖνες οἱ μέρες τοῦ Αυγούστου) «Χοροὶ Ἰσραὴλ ἀήκμοις ποσί, πόντον ἐρυθρὸν καὶ ὑγρὸν βυθὸν διελάσαντες», Τὰ Πασαπνοάρια μὲ τὸ δοξαστικὸ «Παρέλαβεν ὁ Χριστὸς τὸν Πέτρον καὶ Ἰάκωβον καἰ Ἰωάννην», κ’ὕστερα λέγαμε ἀργῶς καἰ μετά μέλους τὸ κοινωνικὸ «Ἐν τῷ φωτὶ ταῆς δόξης τοῦ προσώπου σου, Κύριε, πορευόμεθα εἰς τὸν αἰῶνα». Στὸ τέλος ὅμως ψέλναμε πάντα τὸ «Εὐλογητὸς εἶ, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ πανσόφους τοὺς ἁλιεῖς ἀναδείξας, καταπέμψας αὐτοῖς τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ δι’ αὐτῶν τὴν οἰκουμένην σαγηνεύσας, φιλάνθρωπε, δόξα σοι».

Δὲν μπορῶ νὰ παραστήσω τὸ πόσο συγκινημένη ἤτανε ἡ καρδιά μου σὰν ἄκουγα νὰ ψέλνει ὁ ψαρὰς ὁ πάτερ Νεῖλος, ξυπόλητος, μὲ τὸ κατραμωμένο βρακί, μὲ τὰ φύκια κολλημένα ἀπάνω στὰ γυμνὰ ποδάρια του, νὰ ψέλνει μὲ κείνη τὴν ἀρχαία μελῳδία καὶ νὰ λέγει στίχους ἰαμβικούς, καὶ παραπέρα ν’ ἀφρίζουνε τὰ παμπάλαια ἑλληνικὰ κύματα κι ὁ ἀγέρας νὰ βουΐζει πανηγυρικὰ ἀπάνω στὰ θεόχτιστα βράχια καὶ στὰ δέντρα!

Μὰ ἡ πιὸ βαθειὰ κι ἡ πιὸ παράξενη συγκίνηση μ’ ἔπιανε τὴν Κυριακὴ καὶ τὶς ἄλλες γιορτινὲς μέρες ποὺ λειτουργοῦσε ὁ πάτερ Νεῖλος ὁ ψαρᾶς καὶ γινότανε ἱερεὺς τοῦ Θεοῦ τοῦ Ὑψίστου, αὐτὸς ποὺ τὸν ἔβλεπα τὶς ἄλλες μέρες ν’ ἁλατίζει ψάρια, νὰ καλαφατίζει βάρκες, νὰ ματίζει σκοινιά, νὰ γραντολογᾶ καραβόπανα, νὰ βολεύει ἄγκουρες, νὰ μπαλώνει δίχτυα, μαζὶ μὲ τὴ συνοδεία του!

Καὶ στὴ λειτουργία γινότανε σὰν πατριάρχης, μὲ τὸ ἐπανωκαλύμμαυχο, μὲ τὸ χρυσὸ φελόνι, μὲ τὰ ἐπιμάνικα, μὲ τὸ ἐπιγονάτιο, καὶ δεότανε μυστικῶς μπροστὰ στὴν ἁγία Τράπεζα «ὑπὲρ τῶν τοῦ λάου ἀγνοημάτων», «ὡς ἐνδυόμενος τὴν τῆς ἱερατείας χάριν».

Ὤ! Τί ἐξαίσια καὶ φρικτὰ μυστήρια ἔχει ἡ ταπεινὴ ὀρθοδοξία μας! Μὰ ἡ καρδιά μου δάκρυζε ἀληθινὰ ἀπὸ ἅγια χαρὰ κι ἀπὸ κατάνυξη, σὰν στρώνανε γιὰ νὰ φᾶμε κ’ εὐλογοῦσε τὴν τράπεζα ὁ πάτερ Νεῖλος μὲ τὰ θαλασσοψημένα δάχτυλά του, ἐνῷ γύρω στεκόντανε μὲ σταυρωμένα χέρια ἐκεῖνοι οἱ ἁπλοὶ ψαράδες, κουρασμένοι, θαλασσοδαρμένοι, ξεχασμένοι ἀπὸ τὸν κόσμο μέσα σὲ κείνη τὴν καταβόθρα. Κ’ ἔλεγε μὲ τὴν ταπεινὴ φωνὴ του ὁ πάτερ Νεῖλος «Χριστὲ ὁ Θεός, εὐλόγησαν τὴν βρῶσιν καὶ τὴν πόσιν τῶν δούλων σου, ὅτὶ ἅγιος εἶ πάντοτε νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων», ἐνῷ μας ἀποσκίαζε ἡ πλώρη τοῦ τρεχαντηριοῦ κ’ ἡ ἁρμύρα ἐρχότανε ἀπὸ τὸ βουερὸ τὸ πέλαγο.»

Ο τάφος του στον Άγιο Εφραίμ της Νέας Μάκρης 

Τι έζησε ο Άγιος Παΐσιος κατά τη νηστεία της Παναγίας;

  

Τι έζησε ο Άγιος Παΐσιος κατά τη νηστεία της Παναγίας.

Οι άνθρωποι όταν δυσκολευόμαστε στη ζωή μας ζητάμε βοήθεια από τους Αγίους και την Παναγία

Για ποιο λόγο όμως άλλοτε ανταποκρίνονται στις παρακλήσεις μας και άλλοτε όχι; Γέροντα, γιατί η Παναγία άλλοτε µου δίνει αµέσως αυτό που της ζητώ και άλλοτε όχι;

Η Παναγία, όποτε έχουµε ανάγκη, απαντά αµέσως στην προσευχή µας∙ όποτε δεν έχουµε, µας αφήνει, για να αποκτήσουµε λίγη παλληκαριά.

Όταν ήµουν στην Μονή Φιλοθέου, µια φορά, αµέσως µετά την αγρυπνία της Παναγίας µε έστειλε ένας Προϊστάμενος να πάω ένα γράµµα στην Μονή Ιβήρων.

Ύστερα έπρεπε να πάω κάτω στον αρσανά της µονής και να περιµένω ένα γεροντάκι που θα ερχόταν µε το καραβάκι, για να το συνοδεύσω στο µοναστήρι µας – απόσταση µιάµιση ώρα µε τα πόδια.

Ήµουν από νηστεία και από αγρυπνία. Τότε την νηστεία του Δεκαπενταυγούστου την χώριζα στα δύο∙ µέχρι της Μεταµορφώσεως δεν έτρωγα τίποτε, την ηµέρα της Μεταµορφώσεως έτρωγα, και µετά µέχρι της Παναγίας πάλι δεν έτρωγα τίποτε.

Έφυγα λοιπόν αµέσως µετά την αγρυπνία και ούτε σκέφθηκα να πάρω µαζί µου λίγο παξιµάδι.

Έφθασα στην Μονή Ιβήρων, έδωσα το γράµµα και κατέβηκα στον αρσανά, για να περιµένω το καραβάκι. Θα ερχόταν κατά τις τέσσερις το απόγευµα, αλλά αργούσε να έρθη.

Άρχισα εν τω µεταξύ να ζαλίζωµαι. Πιό πέρα είχε µια στοίβα από κορµούς δένδρων, σαν τηλεγραφόξυλα, και είπα µε τον λογισµο µου: «Ας πάω να καθήσω εκεί που είναι λίγο απόµερα, για να µη µε δη κανείς και αρχίση να µε ρωτάη τι έπαθα».

Όταν κάθησα, µου πέρασε ο λογισµός να κάνω κοµποσχοίνι στην Παναγία να µου οικονοµήση κάτι.

Αλλά αµέσως αντέδρασα στον λογισµο και είπα: «Ταλαίπωρε, για τέτοια τιποτένια πραγµατα θα ενοχλής την Παναγία;». Τότε βλέπω µπροστά µου έναν Μοναχό. Κρατούσε ένα στρογγυλό ψωµι, δύο σύκα και ένα µεγάλο τσαµπι σταφύλι.

«Πάρε αυτά, µου είπε, εις δόξαν της Κυρίας Θεοτόκου», και χάθηκε. Ε, τότε διαλύθηκα∙ µε έπιασαν τα κλάµατα, ούτε ήθελα να φάω πιά … Πα, πα! Τι Μάνα είναι Αυτή! Να φροντίζει και για τις µικρότερες λεπτοµέρειες! Ξέρεις τι θα πη αυτό!

Ο Π. ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΠΑΝΤΑ (ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΠΙΔΟΦΟΡΟ) ΣΤΗΝ ΙΕΡΑ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ

 Φαίνεται ότι άγγιξα ευαίσθητο νεύρο… Το κείμενό μου «Θύελλα γύρω από μια βάπτιση στην Ελλάδα» (στο Religion News Service) προκάλεσε εμπαθείς αντιδράσεις αλλά και υποτιμητικά σχόλια. Τα περισσότερα από αυτά δυστυχώς δεν εστίασαν στην ουσία –δηλαδή, στην υποκριτική μας στάση γύρω από τη συζήτηση για την ομοφυλοφιλία– με συνέπεια να με αποδοκιμάσουν είτε ως προοδευτικό είτε ότι διάκειμαι υπέρ των ομοφυλόφιλων. Αναρωτιέμαι, αν τα σχόλια θα ήταν παρόμοια, αν το κείμενο αφορούσε σε άλλα θέματα – όπως η κοινωνική αδικία, το υπερβολικό κέρδος, η κλιματική αλλαγή αλλά και η συνεχιζόμενη γενοκτονία μεταξύ δύο ορθόδοξων λαών στην Ουκρανία.

Ο κόσμος ακόμη περιμένει την καταδίκη εκ μέρους των Ορθοδόξων ηγετών –με εξαίρεση τον Οικουμενικό Πατριάρχη– του Ρώσου Πατριάρχη Κύριλλου, ο οποίος επί μήνες συνεχίζει να υποκινεί και να υποστηρίζει την αιματοχυσία στην Ουκρανία με το πρόσχημα, ότι η τελευταία επιτρέπει παρελάσεις των ΛΟΑΤΚΙ+.

Μία από τις τοποθετήσεις προήλθε από το Άγιον Όρος –το γνωστό ως περιβόλι της Παναγίας για το οποίο τόση αγάπη τρέφουν οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί– το οποίο έχω επισκεφθεί αμέτρητες φορές, όπου είχα την ευλογία να συναντήσω μερικούς από τους πιο ενάρετους γέροντες. Ένα μοναστικό καθίδρυμα που χρονολογείται από τον δέκατο αιώνα –με υπέροχα χειρόγραφα και εικόνες, σε είκοσι συγκροτήματα διάσπαρτα σε μια χερσόνησο απαράμιλλης ομορφιάς στη βόρεια Ελλάδα– ο Άθωνας φιλοξενεί περίπου δύο χιλιάδες μοναχούς. Ανάμεσά τους, όπως σε κάθε κοινωνία, υπάρχουν άγιοι και αμαρτωλοί, λογικοί και παράξενοι. Όπως είναι γνωστό, λόγω του άβατου που ισχύει, δεν επιτρέπεται στις γυναίκες να επισκεφτούν το Άγιον Όρος. Το ίδιο ισχύει και για τα θηλυκά ζώα και τα αμούστακα νεαρά αγόρια που θα μπορούσαν να θεωρηθούν εσφαλμένα ως γυναίκες. Αυτή είναι η παράδοση εδώ και χίλια χρόνια. Σύμφωνα με την πρόσφατη ανακοίνωση της Ιεράς Κοινότητος: «Το Άγιον Όρος, ως χώρος προσευχής και ασκήσεως, με αδιάσπαστη συνέχεια λειτουργική και πνευματική, εύχεται ταπεινά υπέρ του σύμπαντος κόσμου, για όλους τους ανθρώπους ανεξαρτήτως διακρίσεων».

Γι᾽ αυτό, κι όταν η ανώτατη διοικητική αρχή της, η Ιερά Κοινότητα, εξέδωσε δημόσια ανακοίνωση για τη φύση της οικογένειας σε σχέση με την συγκεκριμένη βάπτιση, αυτό αποτέλεσε έκπληξη. Σε επίσημη λοιπόν ανακοίνωση της 28ης Ιουλίου 2022, αποφεύγοντας την ουσία του θέματος που αφορούσε πρωτίστως το μυστήριο του βαπτίσματος και όχι την οικογένεια, η Ιερά Κοινότητα δηλώνει το αυτονόητο από υποχρέωση να βεβαιώσει δημόσια ότι είναι αδύνατο «η Εκκλησία να δέχεται οποιαδήποτε άλλη μορφή οικογένειας εκτός από αυτή που θεσπίζει το Ιερό Ευαγγέλιο». Ωστόσο, η εν λόγω τοποθέτηση παραμένει αναπάντεχη και προβληματική:

Πρώτον, διότι το Άγιο Όρος δεν παίρνει συνήθως θέση δημόσια, ιδιαίτερα μάλιστα για το πώς θα πρέπει να διάγουν οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί την εγκόσμια ζωή τους. Όποτε παρέκκλινε από αυτή την άγραφη παράδοση τα τελευταία χρόνια, οι τοποθετήσεις του ήταν συχνά προκατειλημμένες (όπως παλιότερα σε σχέση με τον οικουμενικό διάλογο αλλά και έναντι της επίσκεψης του Πάπα Ιωάννη-Παύλου του Β΄ στην Ελλάδα) ή χλιαρές (όπως στην στάση του για τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία). Άλλωστε, δεν είναι αυτό στο οποίο καλούνται ή αυτό το οποίο αναμένεται από τους μοναχούς, αλλά το να καίγονται δηλαδή, σαν ζωντανοί πυρσοί προσευχής υπέρ του κόσμου. Υπήρξαν, βέβαια, αξιοσημείωτες εξαιρέσεις προικισμένων συγγραφέων κατά το παρελθόν, οι οποίοι διατύπωσαν πνευματικές αρχές για μοναχούς και λαϊκούς. Ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, ο επιμελητής της Φιλοκαλίας κατά τον 18ο αιώνα, είναι ένα τέτοιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Δεν είμαι μοναχός, και μπορεί κάλλιστα να κάνω λάθος, αλλά πιστεύω ότι ο πρωταρχικός σκοπός και ο κύριος ρόλος των μοναχών είναι να επιδιώκουν το «ἑνὸς δέ ἐστι χρεία» (Λκ. 10.42) διακονώντας ως πρότυπα μετάνοιας και αγιότητας.

Δεύτερον, διότι οι μοναχοί δεν ανήκουν ούτε στον κοσμικό κλήρο, ούτε είναι έγγαμοι λαϊκοί. Αυτό που γνωρίζουν για τον γάμο και την οικογένεια συνήθως είναι έμμεσο και προέρχεται από τις εξομολογητικές συζητήσεις που έχουν με άτομα και οικογένειες που ζουν «στον κόσμο», όπως μερικές φορές χαρακτηρίζουν συγκαταβατικά την κοινωνία. Ως εκ τούτου, οι μοναχοί δεν θα έπρεπε να παρεμβαίνουν ή αποφαίνονται σε θέματα γάμου και οικογένειας. Ακριβώς, όπως και οι επίσκοποι θα έκαναν καλά να λάβουν υπόψη τη συμβουλή των έγγαμων ανδρών και γυναικών πριν επιβάλουν βαριά επιτίμια. Κάτι τέτοιο θα ήταν προς όφελος τόσο των μοναχών όσο και των επισκόπων. Και ήρθε η ώρα να αποβάλλουμε τη παγιωμένη πλέον αντίληψη ότι η μοναστική ζωή είναι πιο απαιτητική ή και πιο θεϊκή. Παρά τις σπάνιες εξαιρέσεις και τους περιορισμούς, οι μοναχοί δεν έχουν εμπειρία στην πίεση της πληρωμής ενός δανείου, στη διατήρηση ενός στοργικού γάμου ή στην ανατροφή παιδιών. Δεν μπορούν να εκτιμήσουν τι συνεπάγεται το να ζει κάποιος με χαμηλό μισθό με τον οποίο πρέπει να στηρίξει την οικογένεια και να πληρώνει φόρους. Δεν γνωρίζουν την πολυπλοκότητα της κατάστασης του να είναι κανείς ανύπαντρος ή διαζευγμένος.

Τρίτον, διότι οι μοναχοί του Αγίου Όρους στο συγκεκριμένη ανακοίνωση στηρίζουν την κατανόησή τους για την οικογένεια στο Ευαγγέλιο, αλλά σίγουρα θα δυσκολεύονταν πολύ να ανακαλύψουν στο Ευαγγέλιο οποιαδήποτε περίτεχνη διδασκαλία για την πυρηνική οικογένεια ή για το ποιες θεωρούνται αποδεκτές περιπτώσεις υιοθεσίας. Πέρα από το ασυνήθιστο κήρυγμα ή κείμενο για το γάμο και την ανατροφή των παιδιών, ακόμη και η πατερική γραμματεία είναι γενικά επιφυλακτική σχετικά με τον γάμο και την οικογένεια. Επειδή ακριβώς, η προϋπόθεση της Αγίας Γραφής και η περί σωτηρίας υπόσχεση της Εκκλησίας βρίσκονται στην κοινότητα και την κοινωνία, όχι σε συμβατικές ή στερεότυπες επινοήσεις σχετικά με τον γάμο και την οικογένεια. Μια απλή ματιά στο κλασσικό Ελληνικό Πατερικό Λεξικό του Lampe δείχνει ότι δεν υπάρχει ούτε ένα λήμμα για τη λέξη «οικογένεια» – η οποία μπορεί να ήταν κεντρική για τους Εβραίους και τους Εθνικούς πριν από τον Χριστό, αλλά δεν διαθέτει το ίδιο βάρος για τη Νέα, την Καινή Διαθήκη, όπου η «γέννηση άνωθεν» (Ιω. 3.3) και όχι η βιολογική γέννηση είναι καθοριστική για την ταυτότητα και την κλήση του Χριστιανού. Διαφορετικά, ο μοναχισμός –που άλλωστε κατεξοχήν αφορά στην απόλυτη αφοσίωση και την κυριολεκτική τήρηση της εντολής του Χριστού «εἴ τις ἔρχεται πρός με καὶ οὐ μισεῖ τὸν πατέρα ἑαυτοῦ καὶ τὴν μητέρα καὶ τὴν γυναῖκα καὶ τὰ τέκνα καὶ τοὺς ἀδελφοὺς καὶ τὰς ἀδελφάς … οὐ δύναταί μου μαθητὴς εἶναι» (Λουκ. 14.26)– θα συνιστούσε ακραία παρέκκλιση από τον γάμο και υπέρτατη αποδόμηση της οικογένειας. Το ίδιο το Άγιον Όρος παρουσιάζει ποικίλες και διαφορετικές μορφές οικογενειακών σχημάτων που αμφισβητούν την παραδοσιακή έννοια της οικογένειας, στην οποία άλλωστε κι ο ίδιος ο Κύριός μας δεν συμμορφώθηκε απόλυτα, γεννημένος από ανύπαντρη παρθένα μητέρα. Γι᾽ αυτό και η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν έχει δώσει ανάλογο λατρευτικό χαρακτήρα, όπως αυτόν της Ρωμαιοκαθολικής, στην Αγία Οικογένεια. Έτσι οι απαρνησάμενοι, αποκηρύξαντες και αποστασιοποιημένοι από την οικογένεια μοναχοί δεν θα πρέπει να διδάσκουν ex cathedra ή να ηθικολογούν ότι «δεν υπάρχει οποιαδήποτε άλλη μορφή οικογένειας εκτός από αυτήν που θεσπίζει το Ιερόν Ευαγγέλιον». Η ιδέα μιας πυρηνικής οικογένειας που στολίζει τα μπροστινά στασίδια της εκκλησίας το πρωί της Κυριακής ποτέ δεν αποτελούσε ενασχόληση ή προτεραιότητα των Πατέρων της Εκκλησίας. Αυτό που τονίζει η Αγία Γραφή είναι ότι «ἐν γὰρ τῇ ἀναστάσει οὔτε γαμοῦσιν οὔτε ἐκγαμίζονται, ἀλλ᾿ ὡς ἄγγελοι Θεοῦ ἐν οὐρανῷ εἰσι» (Ματθ. 22,30). Και η ίδια η ύπαρξη του μοναχισμού είναι μια προφητική υπενθύμιση αυτής της πραγματικότητας.

Τέλος, διότι οι μοναχοί είναι «άγγελοι ἐν οὐρανῷ» αλλά όχι επί γης. Είναι εξίσου εσφαλμένο και επικίνδυνο τόσο το να εξιδανικεύεται η οικογένεια όσο και το να εκθειάζεται η αγαμία. Ως εκ τούτου, θα πρέπει πρωτίστως οι μοναχοί να επικεντρώνονται στην δική τους επίγεια πραγματικότητα – δηλαδή, να ασχολούνται με την ατομική και συλλογική τους αυτογνωσία ως κοινότητα που αποσύρεται από τον κόσμο για μετάνοια και μεταμόρφωση. Σε μια εποχή όπου η κατάχρηση εξουσίας –πνευματική, σωματική και σεξουαλική– ελέγχεται αυστηρά, οι μοναχοί θα έπρεπε να εξετάσουν τον αντίκτυπο των πράξεών τους και των συμβουλών τους σε άτομα και οικογένειες που τους τιμούν με σεβασμό. Καλό επίσης θα ήταν να λάβουν υπόψη τους την πρόσφατη εγκύκλιο της Εκκλησίας της Ελλάδος για τους κινδύνους που απορρέουν από τους ψευδοπροφήτες και τους αυτο-προσδιοριζόμενους διδασκάλους.

Ο μοναχισμός δέχεται και υποδέχεται «όλους τους ανθρώπους ανεξαρτήτως διακρίσεων» ως μέλη της κοινότητάς του και πολίτες της πολιτείας του. Θα πρέπει να αντικατοπτρίζει την ίδια οικουμενικότητα και περιεκτικότητα στις σχέσεις του με τον έξω κόσμο χωρίς να εκδίδει κενά, και απλοϊκά συνθήματα. Ενώ μπορεί να είναι δελεαστικό για το Άγιον Όρος να τοποθετείται γύρω από σύγχρονα ζητήματα, τελικά μπορεί να προσφέρει περισσότερα μέσα από τη σιωπή και την εγκράτεια που χαρακτηρίζουν τη ζωή της αποχώρησης και της απάρνησης που αποτελεί και την προσωπική τους επιλογή.

ΠΑΝΗΓΥΡΙΖΕΙ ΣΗΜΕΡΑ Η ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΗ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ

 

Με βυζαντινή μεγαλοπρέπεια και αγιορείτικη κατάνυξη εορτάζει σήμερα η Μονή του Αγίου Παντελεήμονος στο Άγιον Όρος.

Χτες τελέστηκε ολονύχτια αγρυπνία και σήμερα ακολούθησε η Πανηγυρική Θεία Λειτουργία.

Λίγα λόγια για την Μονή:

Η Ιερά Μονή του Αγίου Παντελεήμονος, ιδρύθηκε στις αρχές του 11ου αι. στην θέση του σημερινού Παλαιομονάστηρου ή Σκήτη Βογορόδιτσα. Παλαιότερα ονομαζόταν Μονή Θεσσαλονικέως και αργότερα Μονή Ξυλουργού.

Τον 13ο αιώνα κάηκε ολοσχερώς. Την ανακατασκευή του μοναστηριού ανέλαβαν ο Ανδρόνικος Β’ Παλαιολόγος και Σέρβοι ηγεμόνες. Περίοδοι ακμής εναλλάσσονται με περιόδους ανέχειας για τη Μονή. Οι μοναχοί είναι κυρίως Έλληνες αλλά και Ρώσοι, οι οποίοι υπερτερούν αριθμητικά μετά τα 1497. Στη σημερινή της θέση κοντά στη θάλασσα, μεταφέρθηκε το 1765 με την ονομασία Ρούσικο. Το Καθολικό που είναι αφιερωμένο στον Άγιο Παντελεήμονα, άρχισε να κτίζεται το 1812 και τελείωσε το 1821.

Τα χρήματα για την ανοικοδόμηση τα διέθεσε ο Φαναριώτης ηγεμόνας τής Μολδαβίας Σκαρλάτος Καλλιμάχης. Το μοναστήρι ονομάσθηκε «Αυθεντικόν κοινόβιον των Καλλιμάχιδων» και επανδρώθηκε από τους μοναχούς της μονής του Αγίου Παντελεήμονος του Θεσσαλονικέως, οι οποίοι μεταφέρθηκαν στις νέες εγκαταστάσεις.

Το 1840 εισέρχονται σε αυτό οι πρώτοι Ρώσοι μοναχοί και η ακολουθία στην Εκκλησία γίνεται στα Ελληνικά και στα Ρωσικά. Το 1875 η αδελφότητα έχε 1.000 μοναχούς και στις αρχές το 20ου αι. περίπου 2.000. Η τράπεζα κτίστηκε το 1890 και είναι χωρητικότητας 1.000 μοναχών.

Στη Μονή φυλάσσονται πολλές φορητές εικόνες και πλήθος κειμηλίων και αμφίων. Η βιβλιοθήκη της Μονής περιέχει 1320 ελληνικά χειρόγραφα, 600 σλάβικα και πάνω από 20.000 βιβλία ελληνικά και ρωσικά.

Από τους θησαυρούς της μονής ξεχωρίζουν οι εικόνες της Παναγίας Ιεροσυμίτιδας, του Προδρόμου, του Αγίου Παντελεήμονος και η ψηφιδωτή εικόνα του Αλεξάνδρου Νιέφσκι.

Στο καμπαναριό υπάρχει η μεγαλύτερη καμπάνα του Αγίου Όρους: ζυγίζει 13 τόνους και έχει διάμετρο 2,70 μέτρα. Επίσης, το μοναστήρι του Αγίου Παντελεήμονος, έχει πλούσια βιβλιοθήκη με ελληνικά και σλαβικά χειρόγραφα και έντυπα.

Στη μονή ανήκουν οι Σκήτες Βογορόδιτσα, Παλαιομονάστηρο, Χρωμίτσα και Νέα Θηβαΐδα.

Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΣΤΗΝ ΚΟΡΥΦΗ ΤΟΥ ΑΘΩΝΑ

 Με κατάνυξη και ευλάβεια και μέσα σε μια μυσταγωγική ατμόσφαιρα δεκάδες μοναχοί και προσκυνητές γιορτάζουν κάθε χρόνο τη Μεταμόρφωση του Σωτήρος στην κορυφή του Άθωνα!

Φέτος στις 19 Αυγούστου (νέο ημερολόγιο),θα εορτασθεί και πάλι στην κορυφή του Άθωνα!

Στα 2.033 μέτρα, βρίσκεται ένα μικρός ναός, αφιερωμένος στην Μεταμόρφωση του Σωτήρος. Ο ναός χτίστηκε επί οικουμενικού Πατριάρχου Ιωακείμ Γ’ το 1894 και εγκαινιάστηκε τον Αύγουστο του 1895.

Οι προσκυνητές μετά από πολύωρη οδοιπορία φθάνουν στην κορυφή του Άθω, ερχόμενοι είτε από τη Μονή Μεγίστης Λαύρας είτε από την Αγία Άννα και συμμετέχουν στην ολονύχτια αγρυπνία Όσοι συμμετέχουν στις λατρευτικές εκδηλώσεις έχουν την ευκαιρία να δουν την δύση και την ανατολή του ήλιου, από τα 2.033 μέτρα καθώς και την σκιά του Άθω, με τη μορφή πυραμίδας στον κόλπο του Αγίου Όρους.

Σύμβολο της κορυφής του Άθω, για πάνω από 100 χρόνια είναι ο σιδερένιος Σταυρός, ενώ εντυπωσιακή είναι η θέα ολόκληρης της χερσονήσου που φθάνει μέχρι τον Όλυμπο.

ΟΙ "ΖΕΥΓΑΛΟΙ " Η "ΚΑΒΙΩΤΕΣ" ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ

 Και οι λαϊκοί που μένουνε εδώ στο Άγιον Όρος παίρνουνε μια χάρη, παρ’ ότι πολλές φορές βλέπουμε ότι δεν έχουνε και βίο σωστό και πολλές φορές ίσως μας σκανδαλίζουν.

Μερικοί λένε: «Τι τους θέλουμε αυτούς τους κοσμικούς εδώ πέρα και δεν τους βγάζει έξω η Ιερά Κοινότης;»

Σε παλαιότερη εποχή, απ’ ότι μας λέει ο παπα-Ακάκιος των Παχωμαίων που είναι μεγαλύτερος, αποφάσισε η Ιερά Κοινότης να τους μαζέψει όλους αυτούς –εμείς τους λέγαμε «ζεύγαλους» ή «καβιώτες»– και να τους βγάλει έξω, να τους κάνει εξορία από το Άγιον Όρος, διότι οι περισσότεροι από αυτούς μεθούσανε, πέφτανε στους δρόμους, ζούσαν άσωτη ζωή. Τότε υπήρχαν τα καράβια τα μεγάλα, όπως το «Γεώργιος Φ», που ερχότανε από Θεσσαλονίκη και πήγαινε Καβάλα, και κάθε δεκαπενθήμερο περνούσε από την Δάφνη. Αυτή ήταν η συγκοινωνία του Αγίου Όρους.

Όταν τους μαζέψανε εκεί στην Δάφνη, είπαν: «Μια που είναι τώρα μαζεμένοι όλοι –ίσως να ήταν καμιά πενηνταριά άτομα– να τους βγάλουμε μία φωτογραφία, έτσι για ανάμνηση, για την ιστορία, να τους έχουμε». Όταν βγάλαν την φωτογραφία και εμφανίσανε την πλάκα, είδανε επάνω απ’ όλους αυτούς τους «ζεύγαλους» την Παναγία μας να τους σκεπάζει. Παρουσιάστηκε η Παναγία στην πλάκα, οπότε αποφάσισαν οι πατέρες να μη τους διώξουν: «Αφού η Παναγία μας τους σκεπάζει, ποιοι είμαστε εμείς που θα τους διώξουμε;»

Ο γερο-Κώστας

Γνωρίσαμε έναν απ’ αυτούς, που τον λέγαν γερο-Κώστα, ο οποίος έμενε στο Μπουραζέρι, πριν να πάνε ακόμα εκεί οι πατέρες, όταν ήταν λίγοι Ρώσσοι. Είχανε εξώσπιτα απ’ έξω και ζούσανε κάποιοι απ’ αυτούς τους «ζεύγαλους». Σ’ ένα καλυβάκι εκεί ζούσε και ο γερο-Κώστας. Έναν βαρύ χειμώνα είχε πέσει πολύ χιόνι και ο γερο-Κώστας αρρώστησε από γρίππη. Είχε πέσει 60-70 πόντους χιόνι και δεν μπορούσε κανείς να πάει να τον δει.

Όταν έλιωσε το χιόνι, πήγαν οι άλλοι λαϊκοί, οι «ζεύγαλοι», εκεί να τον δούνε, και του λένε: «Γερο-Κώστα πώς τα πέρασες με το χιόνι; Ποιος σου έφερνε ψωμί εδώ πέρα; Είχες τρόφιμα να περάσεις;». «Είχα αρρωστήσει, παιδιά, πολύ άσχημα και θα πέθαινα από γρίππη, αλλά μία μαυροφόρα κυρία ερχότανε, άναβε την σόμπα μου και μ’ έκανε και τσάι. Μου ‘δινε και παξιμάδι και έτσι πέρασα αυτή την κρίση. Αλλιώς θα πέθαινα, θα ήμουν πεθαμένος». Τον υπηρετούσε η Παναγία και αυτός το θεωρούσε τόσο φυσιολογικό…

Ο γερο-Αντώνης Τσούκας

Επίσης ένας άλλος, ο γερο-Αντώνης, που ήταν στις ημέρες μας –Τσούκας λεγόταν το επώνυμό του– ζούσε τα τελευταία χρόνια της ζωής του μεταξύ Ξηροποτάμου και Ρωσικού. Ήταν πολύ απλός. Από τεσσάρων χρονών τον είχε φέρει ο πατέρας του εδώ και δούλευε μαζί του στα δάση. Κόβανε ξύλα. Όποτε ερχόταν εδώ σε διάφορα πανηγύρια, τον θαύμαζα. Φορούσε κάτι ρούχα, που δεν γνώριζες από ποιο ύφασμα ήταν το ρούχο από τα μπαλώματα. Μπάλωμα πάνω στο μπάλωμα· και δεν τον πείραζε. Ήταν τόσο απλός, απέριττος. Ζούσε πολύ ασκητικά, απ’ ό,τι μας λέγαν και οι πατέρες της Ξηροποτάμου.

Μια μέρα ανεβαίνει από το Ξηροποτάμου εδώ στις Καρυές να μάθει πότε είναι η Πασχαλιά, για να κοινωνήσει, γιατί νήστευε πολύ καιρό. Βρίσκει τον παπα-Δημήτρη τον Τριγωνά. Μιλούσε έτσι χοντρά, και τον ρωτά: «Βρε παπά, δεν μου λες, πότε είναι φέτο η Πασχαλιά;». «Ε», του λέει, «γερο-Αντώνη, τώρα η Πασχαλιά; Η Πασχαλιά πέρασε, έχει τρεις μήνες τώρα. Μεθαύριο έχουμε Δεκαπενταύγουστο». «Α, καλά, δεν ξέρ’ς εσύ απ’ αυτά. Θα ρωτήσω κάναν άλλον πάτερ».

Βρίσκει παρακάτω έναν άλλον: «Δε μου λες, πάτερ, πότε είναι φέτο η Πασχαλιά;», «Ε, γερο- Αντώνη, τώρα η Πασχαλιά; Η Πασχαλιά πέρασε. Τώρα κοντεύει Δεκαπενταύγουστος». «Σοβαρά; Αμ’ εγώ δεν ξερ’ απ’ αυτά. Βλέπ’ς τα χαρτιά τα ‘χουν τα μοναστήρια και αυτοί ξέρουν πότε είναι η Πασχαλιά. Δεν έχω τα χαρτιά. Εγώ ακόμα δεν αρτύθ’κα. Εγώ νηστεύω. Θέλω να πάρω τη μεταλαβιά. Γι’ αυτό κατέβ’κα, να μάθω πότε είναι η Πασχαλιά». Λοιπόν, νήστευε τόσους μήνες, για να φτάσει το Πάσχα. Δεν είχε πάρει χαμπάρι ότι πέρασε το Πάσχα. Είχε χάσει την αίσθηση του χρόνου.

Όταν κοιμήθηκε –τον βρήκαν κάποιοι προσκυνητές πεθαμένο μέσα στο κελλί του–, φωνάξαμε τον κυρ-Παναγιώτη τον γιατρό απ’ εδώ πέρα. Μας έλεγε ο κυρ-Παναγιώτης, που ήτανε σοβαρός άνθρωπος: «Πήγα. Διεπίστωσα ότι είχε κοιμηθεί πριν 20-30 ημέρες –έναν μήνα περίπου– και ότι δεν είχε καμία δυσοσμία, καμία αλλοίωση το σώμα του. Απεναντίας ευωδίαζε όλος ο χώρος. Αυτό μ’ έκανε φοβερή εντύπωση». Αυτά έλεγε ο κυρ-Παναγιώτης ο Χατζηεμμανουήλ από την Μυτιλήνη. Πρέπει να ζει ακόμη. Στην Θεσσαλονίκη πρέπει να είναι. Εδώ τον είχαμε δίπλα. Μας το έλεγε και μας συγκλόνισε αυτό το πράγμα.

Αυτοί ήταν άγιοι, παρ’ ότι ήταν λαϊκοί.

Διηγείται ο π. Βασίλειος των Ιωασαφαίων.

Από το περιοδικό “Ο ΟΣΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ”, Έκδ. Ι. Μ. Οσίου Γρηγορίου Αγίου Όρους, τ. 32 (2007), άρθρο: «ΕΝΑΡΕΤΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΠΟΥ ΓΝΩΡΙΣΑΜΕ ΣΤΟ ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ ΣΤΙΣ ΜΕΡΕΣ ΜΑΣ. Συνομιλία με τους πατέρες του Ιερού Γρηγοριατικού Κελλίου των Ιωασαφαίων Καρυών», σελ. 104 (αποσπάσματα).

ΝΕΟΤΕΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΦΩΤΙΑ ΣΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ

Θετικά νέα προκύπτουν από τη φωτιά που ξέσπασε στο Άγιον Όρος το μεσημέρι του Σαββάτου, ανάμεσα στις μονές Δοχειαρίου και Κωνσταμονίτου, καθώς παρουσιάζει καλύτερη εικόνα, έπειτα από ολονύκτια μάχη που έδωσαν οι πυροσβέστες με τις φλόγες. 

Με το πρώτο φως της ημέρας επιχειρεί ένα ελικόπτερο, καθώς επίσης κα 115 πυροσβέστες με 33 οχήματα 

Υπό μερικό έλεγχο η φωτιά στο Άγιον Όρος

 Υπό μερικό έλεγχο τέθηκε η πυρκαγιά που εκδηλώθηκε χθες νωρίς το μεσημέρι στο Άγιον Όρος, σε δασική έκταση ανάμεσα στις Μονές Διοχειαρίου και Κωνσταμονίτου όπου οι επίγειες και οι εναέριες πυροσβεστικές δυνάμεις από νωρίς το πρωί δίνουν μάχη για να αντιμετωπίσουν τις μικροεστίες της φωτιάς.

Όπως δήλωσε στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ο υποδιοικητής του Αγίου Όρους, Αρίστος Κασμίρογλου, το μέτωπο της πυρκαγιάς περιορίστηκε, οι καιρικές συνθήκες είναι ευνοϊκές, δεν πνέουν στην περιοχή ισχυροί άνεμοι, ενώ από τα ξημερώματα συμμετέχει στην από αέρος κατάσβεση και ένα πυροσβεστικό ελικόπτερο, τύπου Ericsson. «Αισιοδοξούμε ότι αν διατηρηθούν οι ευνοϊκές συνθήκες σύντομα θα τεθεί υπό πλήρη έλεγχο», είπε ο κ. Κασμίρογλου, προσθέτοντας ότι δεν κινδνεύουν Μονές και κελιά.

Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις η πυρκαγιά ξέσπασε, από άγνωστη μέχρι στιγμής αιτία, σε ελαιώνα, κοντά στον αρσανά της Μονής Διοχειαρίου και λόγω των ισχυρών ανέμων προσέλαβε διαστάσεις.

Όπως ανακοινώθηκε από την Πυροσβεστική, στο σημείο επιχειρούν 88 πυροσβέστες, με τέσσερις ομάδες πεζοπόρων τμημάτων, 28 οχήματα, επτά αεροσκάφη, εθελοντές, μηχανήματα έργου και υδροφόρες, πολλά από τα οποία μεταφέρθηκαν χθες από την Ουρανούπολη και την Τρυπητή με πλοιάρια.

Τα κεφτεδάκια του Δεκαπενταύγουστου όπως τα έφτιαχνε ο π. Επιφάνιος

 Ο πατέρας Επιφάνιος, υπήρξε ένας από τους καλύτερους πρεσβευτές της αγιορείτικης κουζίνας και με τη μεγάλη μαεστρία του και την αγάπη του για το διακόνημα του μάγειρα, είχε αφενός μεν κατορθώσει να ξανα-δημιουργήσει κλασσικές συνταγές προσαρμόζοντας τες στην κουζίνα των μοναχών του Αγίου Όρους και αφετέρου είχε ταξιδέψει τις αγιορείτικες νοστιμιές στα πέρατα της γης κερδίζοντας το θαυμασμό μεγάλων Σεφ.

Η νηστεία ξεκινάει και το κρέας είναι σίγουρα το πρώτο είδος που βγαίνει από το καθημερινό τραπέζι. Ωστόσο, το ότι δεν τρώμε κρέας δε σημαίνει και ότι δεν μπορούμε να φάμε ένα από τα αγαπημένα μεσογειακά πιάτα, δηλαδή… κεφτέδες.

Έτσι οι κλασσικοί κεφτέδες γίνονται τώρα νοστιμότατοι και νηστίσιμοι ρεβιθοκεφτέδες και ταραμοκεφτέδες. Με τον τρόπο αυτό ο πατέρας Επιφάνιος κατόρθωνε να παντρέψει το κλασσικό, το νόστιμο, το υγιεινό, αλλά και το… νηστίσιμο.

Ρεβιθοκεφτέδες

Υλικά (για 4 – 5 μερίδες)

300 γραμμάρια ρεβίθια, 3 σκελίδες σκόρδο, 1 ματσάκι μαϊντανός, 1 ματσάκι φρέσκα κρεμμυδάκια, αλάτι, μαυροπίπερο, κύμινο, λάδι για το τηγάνισμα, 150 με 200 γραμμάρια αλεύρι.

Είκοσι τέσσερις ώρες πριν από το μαγείρεμα των κεφτέδων μας, βάζουμε τα ρεβίθια σε ζεστό νερό με πολύ αλάτι για να φουσκώσουν και τα σκεπάζουμε. Αφού έχουν φουσκώσει πλέον, τα πλένουμε και τα στραγγίζουμε. Στη συνέχεια τα αλέθουμε στο μπλέντερ. Καθαρίζουμε, πλένουμε και ψιλοκόβουμε τα κρεμμυδάκια μας και το μαϊντανό και περνάμε τα σκόρδα από το τρίφτη.

Στη συνέχεια παίρνουμε μία λεκάνη και βάζουμε σε αυτήν όλα τα υλικά μας, δηλαδή τα αλεσμένα ρεβίθια, τα ψιλοκομμένα κρεμμυδάκια, τα σκόρδα, το μαϊντανό, καθώς και τα μπαχαρικά και το αλεύρι. Ζυμώνουμε πολύ καλά τα υλικά και τα αφήνουμε μισή ώρα να ηρεμήσουν. Βάζουμε έπειτα στο τηγάνι το λάδι, το τοποθετούμε πάνω στη φωτιά και πλάθουμε ένα ένα τα κεφτεδάκια και τα βάζουμε στο τηγάνι με το λάδι. Το τηγάνισμα πρέπει να γίνει σε σιγανή φωτιά γιατί αλλιώς οι κεφτέδες μας θα ροδίσουν από έξω και μέσα θα είναι ωμοί.

Ταραμοκεφτέδες

Υλικά (για 8 μερίδες)

7 – 8 φρέσκα κρεμμυδάκια, 2 ως 3 σκελίδες σκόρδο, 1 ματσάκι άνιθος, μισό ματσάκι μαϊντανός, μαυροπίπερο, κύμινο και ρίγανη, άσπρος ταραμάς 250 γραμμάρια (εάν δεν έχουμε βάζουμε κόκκινο), ΟΧΙ αλάτι, 3 φέτες μπαγιάτικο ψωμί (ή τριμμένη φρυγανιά), 1 φλιτζάνι αλεύρι φαρίνα, λάδι για το τηγάνισμα.

Μουσκεύουμε καλά το ψωμί, το στραγγίζουμε και το τρίβουμε με τα χέρια. Καθαρίζουμε τα κρεμμυδάκια και τα σκόρδα και ψιλοκόβουμε τον άνιθο και το μαϊντανό, αφού τους πλύνουμε πρώτα. Βάζουμε όλα τα υλικά, δηλαδή ταραμά, ψωμί, κρεμμύδια, σκόρδα, άνιθο, μαϊντανό, μπαχαρικά, καθώς και το αλεύρι, τα ανακατεύουμε και τα ζυμώνουμε κανονικά, όπως ζυμώνουμε το αλεύρι. Ίσως χρειαστεί να προσθέσουμε και λίγο χλιαρό νερό. Κατόπιν πλάθουμε τους ταραμοκεφτέδες και τους τηγανίζουμε σε σιγανή φωτιά για να ψηθούν ομοιόμορφα και από μέσα και από έξω.

Καλή επιτυχία!

ΑΓΙΟΣ ΠΑΪΣΙΟΣ: ΗΤΑΝ ΟΙ ΤΡΟΦΕΣ ΚΑΘΑΡΕΣ ΤΟΤΕ

 

Όσοι είχαν την τύχη να φτάσουν ως τη Παναγούδα, το κελί του οσίου Παϊσίου στο Άγιον Όρος θα διαπίστωναν τρία πράγματα:

-την αφοσίωση του γέροντα στα «πνευματικά βότανα» για τη σωτηρία της ψυχής.

– την αποστροφή του στο πολύ φαγητό και την κρεατοφαγία,

-και τον απόλυτο σεβασμό που είχε στη φύση.

Αν και η κατάσταση της υγείας του τον ανάγκασε πολλές φορές να έχει πολλά «πάρε- δώσε» με γιατρούς , εν τούτοις προσπαθούσε να αποφύγει τα φάρμακα και χωρίς να καταφεύγει στις εναλλακτικές θεραπείες ,να στηρίζει την υγεία του στην κατανάλωση φρούτων και λαχανικών ( «τα καρότα κάνουν καλό , καθαρίζουν το αίμα») αλλά και στη χρήση βοτάνων («η μέντα βοηθάει στο ασθμα»), έλεγε συχνά σε όσους τον επισκέπτονταν.

Είτε συμμερίζεται κάποιος σήμερα τις βοτανοθεραπείες είτε οχι ένα είναι σίγουρο ότι στο Άγιον Όρος εδώ και αιώνες οι μοναχοί είχαν βρει εκείνα τα βότανα τα οποία τους βοηθούσαν να ξεπεράσουν πολλές ασθένειες.

Δεκάδες μοναχοί κατά καιρούς έχουν αναφερθεί στη βοτανοθεραπεία και έχουν καταγράψει πολλά φυτά τα οποία με την κατάλληλη επεξεργασία μπορούν να αποδειχτούν ισχυρά όπλα στην καταπολέμηση μεγάλου αριθμού ασθενειών.

Η βοτανοθεραπεία ως μέθοδος με απήχηση εντός και εκτός του Άθω αναπτύχθηκε κυρίως κατά τον 19ο αιώνα με τους θεραπευτές μοναχούς να καταλήγουν σε ασφαλή συμπεράσματα, ως προς τις θεραπευτικές ιδιότητες συγκριμένων βοτάνων.

Oι σύγχρονοί μας μοναχοί ,στηριζόμενοι σε αυτήν ακριβώς τη θεωρία έχουν ρίξει το βάρος τους , εκτός της προσευχής και της νηστείας στη διατροφή και τη χρήση των βοτάνων , ενώ δεν είναι και λίγα εκείνα τα μοναστήρια τα οποία παρασκευάζουν διάφορες θεραπευτικές αλοιφές ή επιδίδονται και στην παραγωγή βοτάνων τα οποία χρησιμοποιούνται στα φαγητά ή για ροφήματα.

Μάλιστα , τα τελευταία χρόνια, έχουν γραφτεί δεκάδες βιβλία με μοναστηριακές συνταγές οι οποίες στηρίζονται σε συνταγές αιώνων και έχουν συμβάλει τα μέγιστα στην ποιότητα της ζωής των μοναχών.Κάποιοι δε υποστηρίζουν και στη μακροζωία τους…

Ο Όσιος Παΐσιος είναι από τους μοναχούς εκείνους που είχε αναδείξει τη διατροφή και τη νηστεία ως σημαντικούς παράγοντες για την πορεία κάθε μοναχού.

Ήταν ένας άνθρωπος που λάτρευε και προστάτευε τη φύση.

Οι θέσεις του που διατύπωνε γραπτώς ή προφορικώς ,όπως μας τις μεταφέρει ο βιογράφος του ιερέας Διονύσιος Τάτσης , ήταν βαθειά οικολογικές και οι προσεγγίσεις του ήταν φαινομενικά «απλοϊκές» αλλά ουσιαστικές σε ότι αφορά το μέλλον .Ελεγε: « ο σύγχρονος άνθρωπος πήρε φάρμακα και σκότωσε τα τριζόνια που έδιωχναν τα κουνούπια. Τώρα έφτιαξε τριζόνια με μπαταρίες και υπερήχους. Τι να πεί κανείς; Με τα φυτοφάρμακα χάλασε η φύση. Τρώμε ντομάτες και αγγούρια τον Γενάρη. Αυτό δεν είναι καλό. Τα φάρμακα και οι ορμόνες βλάπτουν .Βλέπεις εδώ στο Άγιον Όρος τα δέντρα είναι πολύ ωραία. ‘Άλλα μικρά και άλλα μεγάλα με πράσινο χρώμα και πολλές αποχρώσεις . Όλα έχουν ποικιλία. Αντίθετα όταν περνάς από τη Χαλκιδική ας πούμε, όλα τα δέντρα που φυτεύτηκαν από ανθρώπινο χέρι είναι ίδια, σαν Ιταλοί στρατιώτες το 1940».

Για τη διατροφή και τη χρησιμότητα πολλών προϊόντων ο Άγιος Παΐσιος έλεγε: «Η περιποίηση στο γαϊδουράκι ( σ.σ στο σώμα του ανθρώπου ) θα πρέπει να γίνεται με διάκριση , με ανάλογο κριθάρι , για να μπορούμε να το συγκρατήσουμε με το χαλινάρι , για να μην κάνει αταξίες και μας πετάει κλοτσιές …

Ο όσιος για το λόγο αυτό επισημαίνει ότι για τον μοναχό αλλά και για τον κάθε άνθρωπο ο ρόλος της διατροφής και της νηστείας είναι σημαντικός. Σε όσους τον ρωτούσαν μετέφερε όλα εκείνα στα οποία είχε καταλήξει όλα τα χρόνια του μοναχισμού:

-Όλα τα βραστά ωφελούν μόνο με ωμό λάδι.

-Για όσους έχουν αϋπνίες υποστήριζε πως θα πρέπει να αποφεύγουν τα σινάπια (δημιουργούν πύρωση στη σάρκα!), τα μαρούλια, τα πολλά ζοχιά, τις παπαρούνες, την ήρα από το σιτάρι και τα σκόρδα. Το γάλα του κουτιού , το τσάι το ευρωπαϊκό που βγαίνει στην Κίνα που είναι σαν καφές.

-Αντίθετα ωφέλιμο είναι το φυσικό γάλα, το φλαμούρι, το μέλι . Το μέλι μπορεί να χρησιμοποιηθεί το πρωί με μία κουταλιά του γλυκού διαλυμένο σε ένα ποτήρι χλιαρό νερό ως ρόφημα. Βοηθάει εκτός των άλλων και στην πέψη και στη δυσκοιλιότητα.

-Για τη δυσκοιλιότητα βοηθάνε και τα βραστά σύκα. Τα ψητά ή βραστά κρεμμύδια και περισσότερο τα αγριόπρασα , ιδίως όταν σε αυτά βάζουμε και ωμό λάδι.

-Τα ωμά κρεμμύδια ως τροφή όταν είναι φρέσκα ή ξερά τα αφήνουμε στην παγωνιά για να φύγει το φαρμάκι.

-Το κρασί συνιστάται στους φιλάσθενους το οποίο συμπληρώνει τη λιτή τροφή, αλλά και σε αυτούς που έχουν αδύνατο στομάχι που δεν επιδέχεται… νερό.

Πολύ βοηθάει σε αυτές τις περιπτώσεις να βάζουμε δύο πόντους κρασί στο ποτήρι και μετά να το γεμίζουμε νερό και να πίνουμε το θολωμένο αυτό κρασόνερο.

Αυτές τις προτροπές μετέφερε ο όσιος Παΐσιος σε όσους τον επισκέπτονταν στο κελί του στην Παναγούδα και σε όσους του έστελναν επιστολές με τις οποίες του ζητούσαν συμβουλές για να ξεπεράσουν σωματικές ασθένειες που τους ταλαιπωρούσαν.

Η απομάκρυνση του ανθρώπου από τη φύση είναι η βασική αιτία του κακού.”Τι κατόρθωσαν οι άνθρωποι του 20ου αιώνος με τον πολιτισμό! Παλάβωσαν τον κόσμο, μόλυναν την ατμόσφαιρα, τα πάντα. Η ρόδα, αν ξεφύγει από τον άξονα, γυρίζει συνέχεια χωρίς σκοπό. Έτσι και οι άνθρωποι, άμα ξεφύγουν από την αρμονία του Θεού, βασανίζονται! Τι σακατεμένος κόσμος υπάρχει! Σε ποιά εποχή ήταν τόσοι άρρωστοι; Παλιά οι άνθρωποι δεν ήταν έτσι. Τώρα, όποιο γράμμα ανοίξω, καρκίνο ,η ψυχοπάθεια, η εγκεφαλικό, η διαλυμένες οικογένειες, αυτά θα συναντήσω. Άλλοτε σπάνια υπήρχε καρκίνος. Βλέπεις, ήταν φυσική η ζωή. Άλλο θέμα τι επέτρεπε ο Θεός. Έτρωγε κανείς φυσικές τροφές και ήταν υγιέστατος. Φρούτα, κρεμμύδια, ντομάτες, ήταν όλα καθαρά. Τώρα και αυτές οι φυσικές τροφές σακατεύουν τον άνθρωπο. Αυτοί που τρώνε όλο τέτοιες τροφές παθαίνουν μεγαλύτερη ζημιά, γιατί όλα έχουν μολυνθεί. Αν ήταν παλιά έτσι, εγώ θα πέθαινα από νέος, γιατί σαν καλόγερος έτρωγα ο,τι είχε ο κήπος· πράσα, μαρούλια, κρεμμύδια, λάχανα, όλο τέτοια, και ήμουν μια χαρά. Τώρα έχουν λιπάσματα, ραντίσματα. Τι τρώνε σήμερα οι άνθρωποι! Το άγχος, οι νοθευμένες τροφές αρρώστια φέρνουν. Αχρηστεύεται ο κόσμος, όταν χρησιμοποιεί αδιάκριτα την επιστήμη.

…Τότε οι τροφές ήταν καθαρές.Οι άνθρωποι όλα τα έτρωγαν ώριμα. Τώρα όλα τα κόβουν άγουρα, για να μη χαλάσουν, και τα αφήνουν στο ψυγείο. Τα μαζεύουν πράσινα-πράσινα και τα αφήνουν να ωριμάσουν. Ενώ πρώτα ωρίμαζε το φρούτο, έπεφτε κάτω από το δένδρο η, μόλις το έπιανες, κοβόταν.

Και πόσα από αυτά που φτιάχνει τώρα ο άνθρωπος είναι άχρηστα. Το μαλλί σιγά-σιγά το καταργούν. Δύσκολα να βρεις μάλλινη φανέλλα να κρατά τον ιδρώτα. Φορώ μια φανέλα μάλλινη και αμέσως καταλαβαίνω αν έχει συνθετικό, γιατί δεν μπορώ να πάρω αναπνοή· με πιάνει δυσφορία, πάω να σκάσω! Και το θεωρούν στέρεο, πιο καλό! Το θεωρούν πρόοδο! Είναι όμως υγιεινά αυτά; Έτσι όπως τα κάνουν είναι ανθυγιεινά. Και γράφουν «αγνό παρθένο μαλλί»!! Και θα βρουν και άλλες καθαρότερες λέξεις, για να τα διαφημίζουν! Τα πρόβατα τώρα τα έχουμε μόνο για το κρέας, αφού φτιάχνουμε μαλλί από πετρέλαιο!